Samenvatting Recht en Onderneming | Boek 1-2 | UA | 2024/25

Boek 1 en 2 Recht en Onderneming


1/10/2024 en 2/10/2024

Wat is recht?

- We worden constant geconfronteerd met ‘recht’ en met overeenkomsten die
gesloten worden (bv: drankje kopen)

“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”

We spreken pas van recht als we deze 3 componenten hebben:

1. Bezit zijn van regels die het gedrag van mensen ordenen
2. De regel die je ordent moet je kunnen afdwingen (sanctioneren bij overtreding)

(Iemand kan je aanspreken als je niet op het voetpad wandelt, maar kan uiteindelijk niets
doen)

3. De regels die bestaan moet je kunnen wijzigen of kunnen afschaffen

Het recht evolueert, rechtsregels passen zich voortdurend aan (abortus)



Recht = geheel van regels waarin je die 3 componenten terugvindt



Rechtsregels: regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld (politionele
macht), maar niet voor elke overtreding eenzelfde sanctie.

==> het geheel van rechtsregels = objectief recht

==> individualisering van dat objectief recht = subjectief recht

- Om al die rechtsregels effectief te garanderen: complex apparaat nodig om die
regels af te dwingen

--> “Vrouwe Justitia” met het zwaard en de weegschaal:



1

,Het zwaard staat voor het in handen hebben voor het monopolie van maatschappelijk
geweld. De weegschaal voor de zorgvuldige afweging van de betrokken belangen en
argumenten.



- Objectief recht:
Geheel van rechtsregels zoals ze bestaan (vb: regels voor een koop-verkoop
regelen, regels over de staatsstructuur van België, regels over je huur van je kot...)



- Subjectief recht:
De rechten die u ontleent aan het objectief recht, want het objectief recht dat
bestaat; maar uzelf bent een “rechtsubject”. U kan nu zelf aan dat objectief recht
rechten ontlenen, dat zijn dan subjectieve rechten.
(vb: als u de afbeelding neemt van een persoon, dan mag u die afbeelding niet
verveelvoudigen (posten, delen) zonder de toestemming van de gefotografeerde)
Die regel is wel degelijk een objectieve regel. U kan zelf naar een rechtbank stappen
en zeggen “ik heb een portretrecht” dus die foto moet weggehaald worden
--> je roept het subjectief recht in

==> Ontstaat als u het objectief recht inroept en dus dat objectief recht gebruikt
voor uw eigen belang = subjectief recht

Indeling van het recht

Het verschil ligt zich in de bron waarvan ze vandaan komen:

Nationaal recht: recht dat voorkomt van nationale recht gevers (provincieraden,
gemeenteraden,... )

*** privaat recht: recht dat van toepassing is op burgers, betrekking op de relatie tussen
burgers (koop-verkoop overeenkomst, huurovereenkomst...)

1. Burgerlijk recht: geheel van rechtsregels die van toepassing zijn op burgers, die ons
functioneren bepalen. (Regels over uw geboorte, wie zijn uw ouders; Kinderen
krijgen, welk gezag hebt u hierover; als u sterft, testament etc.…)

--> Burgerlijk wetboek: basisbron van ons burgerlijk recht. Koen Geens: is het BW
gaan herschrijven (duurt meerdere jaren)
BW staat voor (nieuw) burgerlijk wetboek en bestaat uit boeken

2

, Boek 6: problematiek van de aansprakelijkheid
Nog niet alles is al herschreven dus in cursus “oud BW”

--> Afzonderlijke wetten

2. Ondernemingsrecht: recht dat geschreven is voor ondernemingen. Het moet in het
ondernemingsrecht allemaal een beetje soepeler gaan; u moet niet noodzakelijk
een geschrift hebben om een overeenkomst te bewijzen

--> Wetboek van Economisch Recht (WER): Johan van de Lanotte: zelfde structuur
als ons BW met verschillende boeken.
Boek XX: betrekking op faillissementen

--> Afzonderlijke wetten

--> Wetboek van vennootschappen en verenigen: vennootschappen is een techniek
om handel te drijven. Groot risico als uw onderneming failliet gaat zal uw
persoonlijk vermogen niet beschadigd worden als u met een vennootschap werkt.

3. Privaatrechtelijk procesrecht/ Gerechtelijk recht: heeft betrekking op het kunnen
afdwingen van die rechtsregels. Het geeft u de middelen om de regels vanuit het BR/
OR te kunnen afdwingen.

--> Gerechtelijk wetboek: gerechtelijke structuur uittekenen (correctionele
rechtbank, arbeidsrechtbank, vrederechter, ...) Bepaalt de procedures die u kan
toepassen bij een bepaald conflict.

--> Afzonderlijke wetten



*** publiek recht: regels die betrekking hebben op de relatie tussen de burger en de
overheid. Ook de relatie tussen de verschillende overheden hoort tot het publiek recht. (vb:
fiscaalrecht)

1. Grondwettelijk recht: België heeft een grondwet:

--> Staatstructuur: federale overheid/ parlement/ regering, gemeenschappen,
gewesten (Vlaamse en Federale regering staan op hetzelfde niveau)

3

, --> Fundamentele beginselen: zaken die we als democratische staat noodzakelijk
vinden:

Scheiding der machten: deze functioneren los van elkaar, onafhankelijk
- Uitvoerende macht (regering, college van schepenen)
- Wetgevende macht (parlement, gemeenteraad)
- Rechterlijke macht

--> Fundamentele rechten: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van onderwijs,
vrijheid van vereniging,



--> Afzonderlijke rechten

2. Bestuursrecht: geheel van regels voor de uitvoerende macht die ons
ambtenarenapparaat doen werken.



3. Fiscaal recht: De overheid heeft middelen nodig en gaat die dus afdwingen via
fiscaal recht.
--> btw-wetboek, inkomstenbelasting wetboek, ...

4. Strafrecht: Het neemt een aantal gedragingen aan die het niet mag tolereren en die
het moet gaan sanctioneren (diefstal, heling...) Met als straf geldboetes of
werkstraffen. Het grote verschil is dat de overheid i.p.v. een andere burger u zegt dat
u iets fout doet. Dan wordt u gedagvaard door de overheid, dat is eigen aan
strafrecht. (<--> burgerrecht)

--> strafwetboek (SW)

--> Afzonderlijke rechten

5. Strafprocesrecht: beetje zoals gerechtelijk recht: hoelang mag u aangehouden
worden, wanneer mag u uw advocaat zien, ...

--> wetboek van strafvordering



*** relevantie van het onderscheid tussen publiek recht en privaat recht:

4