Markten Rol van overheid
marktfalen en overheidsingrijpen: soms leidt markt neit tot efficente uitkomst= marktfalen, ov
Markten zijn ontstaan door specialisatie. dit verminderd de transactiekosten.
ingrijpen kan dan handig zijn.
welke consequenties hebben markten voor welvaart> voledige mededing( evenveel vragers
oorzaken marktfalen:
als aanbieders actief+ homogeen>identiek product)> dit wordt geregeld door vraag en
Externe effecten: voor of nadelen verbonden aan consumptie/productie goed zonder
aanbod
een tegenprestatie> prifteren mensen mee zonder te betalen: positiefexterneffect.
vraag: als iemand n budget heeft kan hij die besteden aan goederen tegen een bepaalde
prijs, keuzemogelijkheden afgebeld dmv budgetlijn, de lijn die hoeveelheid voor goed vraagt Rechtseco ondervinden men nadeel zonder schsdelloosstelling is negstiefexterneffect.> externe
effecten hebben invloed op maatschappelijke welvaart> milleiuvervuiling bv
is de vraag curve, echter alleen voor invidu> marktvraagcurve: marktvraagcurve gevonden
door elke prijs+ hoeveelheden week 1 Collectieve goederen: non exclusief en non rivaliserend > door non exlucisef wil men
niet besteden> rol van de overheid> belastinh heffen om deze goederen te kunnen
aanbod: aanbieders streven naar maximaliseren van winst> maximaliserende winst ( tw)
realiseren
bestaat uit totale opbrengst (to)- totale kosten(TK)> TW=TO-TK
Onvolledige mededinging: verzamelnaam marktvormen waarbij invidu wel invloed
to: prijs product(P)• aantal verkochte producten(Q), tk= totale constante kosten(CK)+
heeft op prijs> monopolie
totale variabele kosten (CK)
Onzekerheid en infogebrek: risico-avers invidu> vermijden/risico-neutraal>geen
totale kosten kunnen worden omgerekend in gemiddelde kosten per eenheidproduct (GK),
voorkeur/ risico-minnend>houdt van gokje, dit is belangrijk in kader vab verzekeringen,
marginale kosten (MK) is de verandering in totale kosten indien er een extra eenheid wordt
maar die kunnen ook falen> moreel risico: persoon heeft geen reden om voorzichtig te
geproduceerd. > deze verandering is gelijk aan de verandering in variabele kosten. de
doen/ adverse selectie: net ieder mens liopt zelfde risco op
constante kosten blijven hetzelfde> alleen de variabele kosten nemen toe als nog 1 product
wordt geproduceerd. > winstmaximalisatie: MO=MK
Marktevenwicht: gevraagde en aangeboden hoeveelheid aan elkaar gelijk zijn en prijs tot Maatschappelijke welvaart
rust komt> vraag(prijs+hoeveelheden)en aanbod(prijs+hoeveelheden) curve snijden elkaar>
prijs staat bekend als evenwichtsprijs, en bijbehorende goederen wordt de Maatschappelijke welvaart is het welbevinden of nut van alle inviduen, als dit optimaal is
evenwichtshoeveelheid genoemd. = efficientie( het bereiken van een doel met zo weinig middelen)
consumenten en producentensurplus: marktevenwicht leidt tot grootst mogelijke som
van consumenten en producentensurplus> conusmrtnesurplus is het totale (ruil)voordeel om te kijken of er sprake is van Maatschappelijke welvaart> 2 criteria:
van de consumetn bestaat uit het cumulatieve verschil tussen reserveringsprijs en Pareto: nut van invidu groter zonder verlies ander> geen verbetering= Pareto-
daadwerkelijke prijs > 1/2• basis•hoogte, productensurplus is het totale (ruil)voordeel van optiumum > bij verlies heeft dit geen zin
producenten, het cumaltieve verschil tussen productiekosten en marktprijs> Hicks-kaldor: als winnaars zo groot is dat ze verliezers kunnen compenseren> voor en
1/2•basis•hoogte nadelen in beeld brengen dmv kosten en baat analyse> geen verbtering= hick-kaldor-
gezamenelijk ruilvoordeel> consumenten+producentensurplus> vb: c 1/2•(20- optimum
10)•5=25 p 1/2•(10-5)•5= 12,5> 12,5+25=37,5 > conclusie: marktevenwicht bij
voleleidge medeingen zorgt voor optimale maatschappelijke welvaart: het is Mensen prevaleren meer boven minder, interpersoneel nutsvergelijking> nut is meetbaar
efficiënt!!!! ogv ordinale schaal (groter/kleiner) en cardinale schaal ( verhouding tussen twee
getallen)
budget zijn hoeveelheid geld: budget + goederenprijs is keuzemogelijkheid invidu >
budgetlijn is welke hij kan aanschaffen> z=px•qx+py•qy
nutsmaximaliserend is binnen zijn budget blijft.duurder product is minder goedkoper is
meer etc.
, Overeenkomst
Eigendom
Voledige ovk, alle verzieningen worden grtoffen, dit gaat gepaard
Regels over eigendom garanderen dat eigenaar exlusieve recht
met transactiekosten.in parkijkt nemen veel partijen een onvoledige
heeft> hier zijn natuurlijk wel grenzen aan: onteigening/ hinder
ovk aan.
Stel dat er geen overheid is, geen iegendomsrechten: recht van
wanprestatie: nakoming mogelijk> eerst in verzuim> a heeft recht
de sterkste> handig om scoiaal contract te sluiten>
op vervangende schadevergoeding door omzetting art 6:87 bw of
welvaartsverbetering ogv hicks-kaldor
Collectieve goederen> non rivalisernd en exlcusief is Rechtseco nakoming+ aanvullende scahdevergeoding art 6:85 bw/ nakoming
niet mogelijk> niet in verzuim> recht op schadevegreoding art 6:74
week 2
tegenovergestelde van eigendom
lid 1 bw
Tragedy of commons: overgebruik, gebruikers houden gene
contractbreuk of nakoming? efficente nakoming/ineffeciente
rkening met andeen dit is inefficetn omdat totale netto-
nakoming+ efficnete contractbreuk+ inefficnte contractsbreuk. >
opbrengst en dus de welvaart kleiner is dan maximaal haalbaar.
valt samen of wlevarend is voor de maatschappij
het grondgebruik bij klein aantal koeien is dus non-rivaliserd
Vormen van schadevergoeding bij niet-nakoming:
maar bij voortdurend uitbreiden wordt de grond vroeg of laat
1. Restitutie → Terugbetaling van reeds ontvangen prestaties.
rivalsiernd dmv overbegrazing.
2. Negatief contractsbelang → Vergoeding van schade om de
Om interactie tussen verschillende inviduen te beoordelen
benadeelde te brengen in de situatie alsof het contract nooit was
> speltheorie: eerts 100 koeien nu 201> hierdoor onstata
gesloten.
rivaliteit en melkopbrengst daalt van 3000>2990: uitbreidende
3. Positief contractsbelang → Vergoeding van schade om de
veehouder is 101•2990=301990 en andere veehouder is
benadeelde te brengen in de situatie alsof het contract correct was
100•2990=299000. met beide 101> 2980= beide 300980> beide
uitbredie de dominate strategie en doordat ze beide vooruit
Intellectueel eigendom nagekomen.
voortbrengselen van de geest hebben tot op zekere hoogte 4. Beperkt positief contractsbelang → Alleen een deel van de
gaan is er sprake van PARETO-VERBTERING.als 1 doet is er
kenmerken va collectief goed. zonder overheidsingrijpen schade wordt vergoed, bijvoorbeeld binnen redelijke grenzen of op
sprake van afname gezamenlijke wlevaart> negatief extern
blijven deze ontwikkelingen achter, er is overheidsingrijpen basis van specifieke afspraken.
effect
Coase- theorama: ineefficent gebruik van schaarste middleen nodig:
kan onstaan bij gemeenschappelijk gebruik> dit kan worden overheid finacierrt de kosten van ontwikkelingen via
opgeheven als aan 1 pruvate iegebdommen worden beastingheffing
toegheven.aan wie mnu zolang de transactie kosten nihil zijn marktwerking: toekennen van een exlcusief
Aan wie transactie kosten> uit efficiëntieoogpunt gene die gebruiksrecht> monopolie( hierodor wordt de welvaart
direct kan verzorgen.> overheid moet zorgen dat ze zo laag vergroot, door meer productie maar tegenover staat
mogelijk blijven. negatief punt door de monopoliepositie)
Waarborgen eigendomsrechten: handhaving is noodzakelijk bij niet betalen vervalt octooi van rechtswege,
om te garanderen dat een eigenaar zijn rechten zonder auteurrecht vervalt na 70j dood, merknaam duurt 10j
interventie van buiten kan uitoefenen. denk aan als b a schendt
obderhanadeling tot schadevergoeding. pivate
iegendomsrechten kunnen ook geschendt worden door
overheid> monopoplie op macht< onteiegeing etc
marktfalen en overheidsingrijpen: soms leidt markt neit tot efficente uitkomst= marktfalen, ov
Markten zijn ontstaan door specialisatie. dit verminderd de transactiekosten.
ingrijpen kan dan handig zijn.
welke consequenties hebben markten voor welvaart> voledige mededing( evenveel vragers
oorzaken marktfalen:
als aanbieders actief+ homogeen>identiek product)> dit wordt geregeld door vraag en
Externe effecten: voor of nadelen verbonden aan consumptie/productie goed zonder
aanbod
een tegenprestatie> prifteren mensen mee zonder te betalen: positiefexterneffect.
vraag: als iemand n budget heeft kan hij die besteden aan goederen tegen een bepaalde
prijs, keuzemogelijkheden afgebeld dmv budgetlijn, de lijn die hoeveelheid voor goed vraagt Rechtseco ondervinden men nadeel zonder schsdelloosstelling is negstiefexterneffect.> externe
effecten hebben invloed op maatschappelijke welvaart> milleiuvervuiling bv
is de vraag curve, echter alleen voor invidu> marktvraagcurve: marktvraagcurve gevonden
door elke prijs+ hoeveelheden week 1 Collectieve goederen: non exclusief en non rivaliserend > door non exlucisef wil men
niet besteden> rol van de overheid> belastinh heffen om deze goederen te kunnen
aanbod: aanbieders streven naar maximaliseren van winst> maximaliserende winst ( tw)
realiseren
bestaat uit totale opbrengst (to)- totale kosten(TK)> TW=TO-TK
Onvolledige mededinging: verzamelnaam marktvormen waarbij invidu wel invloed
to: prijs product(P)• aantal verkochte producten(Q), tk= totale constante kosten(CK)+
heeft op prijs> monopolie
totale variabele kosten (CK)
Onzekerheid en infogebrek: risico-avers invidu> vermijden/risico-neutraal>geen
totale kosten kunnen worden omgerekend in gemiddelde kosten per eenheidproduct (GK),
voorkeur/ risico-minnend>houdt van gokje, dit is belangrijk in kader vab verzekeringen,
marginale kosten (MK) is de verandering in totale kosten indien er een extra eenheid wordt
maar die kunnen ook falen> moreel risico: persoon heeft geen reden om voorzichtig te
geproduceerd. > deze verandering is gelijk aan de verandering in variabele kosten. de
doen/ adverse selectie: net ieder mens liopt zelfde risco op
constante kosten blijven hetzelfde> alleen de variabele kosten nemen toe als nog 1 product
wordt geproduceerd. > winstmaximalisatie: MO=MK
Marktevenwicht: gevraagde en aangeboden hoeveelheid aan elkaar gelijk zijn en prijs tot Maatschappelijke welvaart
rust komt> vraag(prijs+hoeveelheden)en aanbod(prijs+hoeveelheden) curve snijden elkaar>
prijs staat bekend als evenwichtsprijs, en bijbehorende goederen wordt de Maatschappelijke welvaart is het welbevinden of nut van alle inviduen, als dit optimaal is
evenwichtshoeveelheid genoemd. = efficientie( het bereiken van een doel met zo weinig middelen)
consumenten en producentensurplus: marktevenwicht leidt tot grootst mogelijke som
van consumenten en producentensurplus> conusmrtnesurplus is het totale (ruil)voordeel om te kijken of er sprake is van Maatschappelijke welvaart> 2 criteria:
van de consumetn bestaat uit het cumulatieve verschil tussen reserveringsprijs en Pareto: nut van invidu groter zonder verlies ander> geen verbetering= Pareto-
daadwerkelijke prijs > 1/2• basis•hoogte, productensurplus is het totale (ruil)voordeel van optiumum > bij verlies heeft dit geen zin
producenten, het cumaltieve verschil tussen productiekosten en marktprijs> Hicks-kaldor: als winnaars zo groot is dat ze verliezers kunnen compenseren> voor en
1/2•basis•hoogte nadelen in beeld brengen dmv kosten en baat analyse> geen verbtering= hick-kaldor-
gezamenelijk ruilvoordeel> consumenten+producentensurplus> vb: c 1/2•(20- optimum
10)•5=25 p 1/2•(10-5)•5= 12,5> 12,5+25=37,5 > conclusie: marktevenwicht bij
voleleidge medeingen zorgt voor optimale maatschappelijke welvaart: het is Mensen prevaleren meer boven minder, interpersoneel nutsvergelijking> nut is meetbaar
efficiënt!!!! ogv ordinale schaal (groter/kleiner) en cardinale schaal ( verhouding tussen twee
getallen)
budget zijn hoeveelheid geld: budget + goederenprijs is keuzemogelijkheid invidu >
budgetlijn is welke hij kan aanschaffen> z=px•qx+py•qy
nutsmaximaliserend is binnen zijn budget blijft.duurder product is minder goedkoper is
meer etc.
, Overeenkomst
Eigendom
Voledige ovk, alle verzieningen worden grtoffen, dit gaat gepaard
Regels over eigendom garanderen dat eigenaar exlusieve recht
met transactiekosten.in parkijkt nemen veel partijen een onvoledige
heeft> hier zijn natuurlijk wel grenzen aan: onteigening/ hinder
ovk aan.
Stel dat er geen overheid is, geen iegendomsrechten: recht van
wanprestatie: nakoming mogelijk> eerst in verzuim> a heeft recht
de sterkste> handig om scoiaal contract te sluiten>
op vervangende schadevergoeding door omzetting art 6:87 bw of
welvaartsverbetering ogv hicks-kaldor
Collectieve goederen> non rivalisernd en exlcusief is Rechtseco nakoming+ aanvullende scahdevergeoding art 6:85 bw/ nakoming
niet mogelijk> niet in verzuim> recht op schadevegreoding art 6:74
week 2
tegenovergestelde van eigendom
lid 1 bw
Tragedy of commons: overgebruik, gebruikers houden gene
contractbreuk of nakoming? efficente nakoming/ineffeciente
rkening met andeen dit is inefficetn omdat totale netto-
nakoming+ efficnete contractbreuk+ inefficnte contractsbreuk. >
opbrengst en dus de welvaart kleiner is dan maximaal haalbaar.
valt samen of wlevarend is voor de maatschappij
het grondgebruik bij klein aantal koeien is dus non-rivaliserd
Vormen van schadevergoeding bij niet-nakoming:
maar bij voortdurend uitbreiden wordt de grond vroeg of laat
1. Restitutie → Terugbetaling van reeds ontvangen prestaties.
rivalsiernd dmv overbegrazing.
2. Negatief contractsbelang → Vergoeding van schade om de
Om interactie tussen verschillende inviduen te beoordelen
benadeelde te brengen in de situatie alsof het contract nooit was
> speltheorie: eerts 100 koeien nu 201> hierdoor onstata
gesloten.
rivaliteit en melkopbrengst daalt van 3000>2990: uitbreidende
3. Positief contractsbelang → Vergoeding van schade om de
veehouder is 101•2990=301990 en andere veehouder is
benadeelde te brengen in de situatie alsof het contract correct was
100•2990=299000. met beide 101> 2980= beide 300980> beide
uitbredie de dominate strategie en doordat ze beide vooruit
Intellectueel eigendom nagekomen.
voortbrengselen van de geest hebben tot op zekere hoogte 4. Beperkt positief contractsbelang → Alleen een deel van de
gaan is er sprake van PARETO-VERBTERING.als 1 doet is er
kenmerken va collectief goed. zonder overheidsingrijpen schade wordt vergoed, bijvoorbeeld binnen redelijke grenzen of op
sprake van afname gezamenlijke wlevaart> negatief extern
blijven deze ontwikkelingen achter, er is overheidsingrijpen basis van specifieke afspraken.
effect
Coase- theorama: ineefficent gebruik van schaarste middleen nodig:
kan onstaan bij gemeenschappelijk gebruik> dit kan worden overheid finacierrt de kosten van ontwikkelingen via
opgeheven als aan 1 pruvate iegebdommen worden beastingheffing
toegheven.aan wie mnu zolang de transactie kosten nihil zijn marktwerking: toekennen van een exlcusief
Aan wie transactie kosten> uit efficiëntieoogpunt gene die gebruiksrecht> monopolie( hierodor wordt de welvaart
direct kan verzorgen.> overheid moet zorgen dat ze zo laag vergroot, door meer productie maar tegenover staat
mogelijk blijven. negatief punt door de monopoliepositie)
Waarborgen eigendomsrechten: handhaving is noodzakelijk bij niet betalen vervalt octooi van rechtswege,
om te garanderen dat een eigenaar zijn rechten zonder auteurrecht vervalt na 70j dood, merknaam duurt 10j
interventie van buiten kan uitoefenen. denk aan als b a schendt
obderhanadeling tot schadevergoeding. pivate
iegendomsrechten kunnen ook geschendt worden door
overheid> monopoplie op macht< onteiegeing etc
