Week 1a: Staten, soevereiniteit, staatskarakter, erkenning van staten
7 October 2023
- Hamas kwam israel binnen> gijzelde mensen
- Israel zware bonnne
- Relevant: status van palestina
Rechtssubjecten in het internationaal recht
● Internationaal recht gaat in de kern om staten.>>>Oorspronkelijk waren staten
de enige rechtssubjecten.
Tegenwoordig worden ook andere subjecten erkend, zoals internationale
organisaties, afhankelijk van hoe zij zijn opgericht.
● Internationale organisaties: eig afgeleid want staten richtte ze vaak op
● personen: zij kunnen rechten en plichten( geen genocide plegen) hebben
binnen het internationaal recht.
● Mulitnationale Bedrijven zijn onderworpen aan nationaal recht en worden
nationaal opgericht, maar hun rol in het internationaal recht blijft onduidelijk.
● Nationale bevrijdingsbewegingen/ gewapende niet statelijke actoren:
internationaal humanitair recht: Militairen: militair vs een staat dan speelt
militair recht een rol
● Een bijzondere entiteit is de paus en het Vaticaan, die een unieke status
innemen.> vaticaan heeft grondgebied> vaticaan zegt zelf dat ze een staat
zijn> grondgebied klein> bevolking voornamelijk priesters> maar ja ze hebben
bevolking plus grondgebied
● De facto regimes:
● Bevrijdingsbewegingen: Plo in palestina
“ the subject of law in any legal system are not necessarily identical in their nature
or in the extent of their rights and their nature depends upon the needs of the
community” igh
- Verschillende soorten rechtssubjecten hebben ook verschillende rechten en
plichten.>>> Het hangt af van de specifieke situatie welke rechten en plichten
gelden.
Bevoedgheden Staten:
(Nollkaemper, p. 23): Internationaal recht “Internationaal publiekrecht regelt de
uitoefening van publiek gezag in de international gemeenschap. Het kent
bevoegdheden toe aan entiteitendie publiek gezag uitoefenen (vooral staten en
international organisaties) en biedt een juridisch kader waarbinnen zij deze
bevoegdheden uitoefenen."
,Kanttekening:
- internationaal recht kent vaak geen bevoegdheden toe aan staten
- staten hebben deze omdat we zeggen dat ze soeverein zijn, ze hebben zelf de
autoriteit en internationaal recht bepaalt de inhoud niet van nationaal recht
- Of we iets wel of niet mogen doen hangt grotendeels af van nationale
wetgeving > en internationaal recht kent geen bevoegdheden toe aan nl
- Dus ja er worden bevoegdheden toegekend maar dat is eerder aan
internationale organisaties dan aan staten zelf> de staten geeft aan io
- Maar wel een juridisch kader gecreëerd aan nationaal> beperkingen door
internationaalrecht
Vergelijking nationaal vs internationaal rechtsysteem:
A) Nationaal:
- staat heeft centraal gezag
- tussen dat gezag wat je overheid noemt bestaat een verticale gezagsrelatie
tussen overheid en rechtssubjecten: de overheid bepaald wat recht is hoe het
wordt geïnterpreteerd
- naleving ook door de overheid :
a. dit doen we meestal met een verwijzing naar de trias politica: het idee
dat een staat wetgeving maakt> meestal parlement ( nl regeirng en
parlement)
b. staat heeft meestal rechtsmacht: we zijn hier allemaal aan
onderworpen: civielrechtelijk en strafrechtelijk
c. handhaving: politie/recht/leger
B) Internationaal recht: 193+ staten
- Veelvoud aan autoriteit
- Tussen staten horizontale relatie: ene staat kan de andere niet vertellen wat te
doen> trump doet ons anders geloven
- Typisch hieraan is de identiteit van rechtssubjecten wat bedoel ik hiermee?
a. Vorming internationaalrecht: instemming staten> consensus
b. Binding aan rechtspraak: ook door instemming” verklaring instemming
recht macht in verdrag”
c. Handhaving internationaalrecht> in beginsel eenzijdig> vn kunnen wel
iets doen op dit punt maar niet echt collectieve handhaven
d. Gene die recht make zijn ook gebonden aan het recht> identiteit van
rechtssubject > anders als in nationaal recht parlement maakt recht
maar LEDEn dus parlement niet zelf zijn gebonden
Dit leidt tot soevereiniteit:
Jean bodin: kwam me boek 1576
,Intern vs extern
- intern : Een persoon of groep personen als soeverein over alle inwoners
- Extern: koning frankrijk niet onderworpen aan externe autoriteit
- Aka : de soeverein hoogste gezag= onafhankelijkheid
Soevereiniteit als attribuut van een staat>> door soevereiniteit kan je juist de
mogelijkheid geven om deel te nemen internationaal recht
- Staten bindende karkater van inetrnatioaalrecht accepteren
- De rol van staten bij vorming van internationaal recht uit hun soevereiniteit: als
staat hoogste gezag en zonder instemming komt het dus niet tot stand
- Schendingen: neigingen om met smoesjes te komen
Staten: geen gezagsrelatie tussen> juridisch gelijk( grotere staten hebben meer
macht dus feitelijk niet)
- Art 2 lid 1 handvest soevereine gelijkheid > gelijke heeft geen gezag over een
andere gelijke
- Een staat kan bindende besluiten nemen tav personen en rechtspersonen
maar niet over andere staten
- In praktijk toch ongelijkheid:
- Veto-recht VN-Veiligheidsraad (VS, VK, Frankrijk, Rusland, China).
- Kernwapenstaten krijgen uitzonderingsposities
(non-proliferatieverdrag).
- Staten maken zelf het internationaal recht en zijn er tegelijk aan gebonden →
horizontale verhoudingen (anders dan verticale verhouding in nationaal
recht).
Rechten, plichten en bevoegdheden
● Verschillende soorten rechtssubjecten hebben ook verschillende rechten en
plichten.
● Het hangt af van de specifieke situatie welke rechten en plichten gelden.
Kenmerken van staats karakter: om als entiteit te zeggen ik ben staat
Montevideo-verdrag (1933)
● Artikel 1 van de Convention on the Rights and Duties of States (Montevideo)
stelt voorwaarden voor het staatskarakter.
● Het verdrag is een regionaal verdrag (17 partijen).
● Vaak wordt gezegd dat het verdrag gewoonterecht weergeeft, maar dit is
omstreden.
Vier kwalificaties (Art. 1 Montevideo)
, 1. Permanente bevolking
2. Regering
3. Gedefinieerd grondgebied
4. Vermogen om betrekkingen aan te gaan
Deze kwalificaties moeten aanwezig zijn bij het ontstaan van een staat en niet per
se bij een voortbestaan :
a. Ontbreken regring presumptie van continuïteit ( oorlog/bezetting/failed
states)
- Vb somalië : ondanks ontbreken van regering gaan we er van uit dat t
een staat is
b. Ander kwalificatie ontbreekt:Ontbreken van grondgebied is
problematischer.
- Zonder grondgebied is er geen basis voor een bevolking.
- ICJ (2005): “Once a state is established, the disappearance of one of its
constituent elements would not necessarily entail the loss of its
statehood.”
- Interpretatie: rechters verschillen → wat gebeurt er als een bevolking
verhuist naar een ander land? Wordt zij dan onderworpen aan dat
land?
- Let op: “ necessarily” dus niet sws?> ligt aan de rechter ook
- Vraagstuk actueel bij eilandstaten die bedreigd worden door
zeespiegelstijging.
1) Permanente bevolking:
● Nomaden kunnen ook een bevolking vormen (bijv. Mali of Niger).
● Zowel staten met grote bevolkingen (India, China) als staten met kleine
bevolkingen zijn staten.
● Nationaliteit is geen vereiste. Voorbeeld: Arabische golfstaten, waar veel
immigranten wonen die niet de nationaliteit bezitten.
● Belangrijk criterium: mensen moeten met enige permanentie op het
grondgebied verblijven.
2) Gedefinieerd grondgebied:
● Moet bestaan uit land (natuurlijk, niet kunstmatig> dus niet opeens creëren).
● Zee geldt niet, omdat er geen permanente bevolking kan verblijven.>
territoriale zee wel maar is uitbreiding soevereiniteit
● Er is slechts een kerngebied nodig → grenzen hoeven niet volledig vast te
liggen.
○ Voorbeeld: Israël werd onafhankelijk verklaard zonder dat de grenzen
volledig vaststonden.
● Grensgeschillen doen niets af aan het staats karakter (bijv.
Thailand–Cambodja, Nederland–Duitsland).
● Grootte van het grondgebied speelt geen rol: Rusland is groot, maar ook een
rots in zee kan voldoende zijn (mits er economische activiteiten mogelijk zijn).
7 October 2023
- Hamas kwam israel binnen> gijzelde mensen
- Israel zware bonnne
- Relevant: status van palestina
Rechtssubjecten in het internationaal recht
● Internationaal recht gaat in de kern om staten.>>>Oorspronkelijk waren staten
de enige rechtssubjecten.
Tegenwoordig worden ook andere subjecten erkend, zoals internationale
organisaties, afhankelijk van hoe zij zijn opgericht.
● Internationale organisaties: eig afgeleid want staten richtte ze vaak op
● personen: zij kunnen rechten en plichten( geen genocide plegen) hebben
binnen het internationaal recht.
● Mulitnationale Bedrijven zijn onderworpen aan nationaal recht en worden
nationaal opgericht, maar hun rol in het internationaal recht blijft onduidelijk.
● Nationale bevrijdingsbewegingen/ gewapende niet statelijke actoren:
internationaal humanitair recht: Militairen: militair vs een staat dan speelt
militair recht een rol
● Een bijzondere entiteit is de paus en het Vaticaan, die een unieke status
innemen.> vaticaan heeft grondgebied> vaticaan zegt zelf dat ze een staat
zijn> grondgebied klein> bevolking voornamelijk priesters> maar ja ze hebben
bevolking plus grondgebied
● De facto regimes:
● Bevrijdingsbewegingen: Plo in palestina
“ the subject of law in any legal system are not necessarily identical in their nature
or in the extent of their rights and their nature depends upon the needs of the
community” igh
- Verschillende soorten rechtssubjecten hebben ook verschillende rechten en
plichten.>>> Het hangt af van de specifieke situatie welke rechten en plichten
gelden.
Bevoedgheden Staten:
(Nollkaemper, p. 23): Internationaal recht “Internationaal publiekrecht regelt de
uitoefening van publiek gezag in de international gemeenschap. Het kent
bevoegdheden toe aan entiteitendie publiek gezag uitoefenen (vooral staten en
international organisaties) en biedt een juridisch kader waarbinnen zij deze
bevoegdheden uitoefenen."
,Kanttekening:
- internationaal recht kent vaak geen bevoegdheden toe aan staten
- staten hebben deze omdat we zeggen dat ze soeverein zijn, ze hebben zelf de
autoriteit en internationaal recht bepaalt de inhoud niet van nationaal recht
- Of we iets wel of niet mogen doen hangt grotendeels af van nationale
wetgeving > en internationaal recht kent geen bevoegdheden toe aan nl
- Dus ja er worden bevoegdheden toegekend maar dat is eerder aan
internationale organisaties dan aan staten zelf> de staten geeft aan io
- Maar wel een juridisch kader gecreëerd aan nationaal> beperkingen door
internationaalrecht
Vergelijking nationaal vs internationaal rechtsysteem:
A) Nationaal:
- staat heeft centraal gezag
- tussen dat gezag wat je overheid noemt bestaat een verticale gezagsrelatie
tussen overheid en rechtssubjecten: de overheid bepaald wat recht is hoe het
wordt geïnterpreteerd
- naleving ook door de overheid :
a. dit doen we meestal met een verwijzing naar de trias politica: het idee
dat een staat wetgeving maakt> meestal parlement ( nl regeirng en
parlement)
b. staat heeft meestal rechtsmacht: we zijn hier allemaal aan
onderworpen: civielrechtelijk en strafrechtelijk
c. handhaving: politie/recht/leger
B) Internationaal recht: 193+ staten
- Veelvoud aan autoriteit
- Tussen staten horizontale relatie: ene staat kan de andere niet vertellen wat te
doen> trump doet ons anders geloven
- Typisch hieraan is de identiteit van rechtssubjecten wat bedoel ik hiermee?
a. Vorming internationaalrecht: instemming staten> consensus
b. Binding aan rechtspraak: ook door instemming” verklaring instemming
recht macht in verdrag”
c. Handhaving internationaalrecht> in beginsel eenzijdig> vn kunnen wel
iets doen op dit punt maar niet echt collectieve handhaven
d. Gene die recht make zijn ook gebonden aan het recht> identiteit van
rechtssubject > anders als in nationaal recht parlement maakt recht
maar LEDEn dus parlement niet zelf zijn gebonden
Dit leidt tot soevereiniteit:
Jean bodin: kwam me boek 1576
,Intern vs extern
- intern : Een persoon of groep personen als soeverein over alle inwoners
- Extern: koning frankrijk niet onderworpen aan externe autoriteit
- Aka : de soeverein hoogste gezag= onafhankelijkheid
Soevereiniteit als attribuut van een staat>> door soevereiniteit kan je juist de
mogelijkheid geven om deel te nemen internationaal recht
- Staten bindende karkater van inetrnatioaalrecht accepteren
- De rol van staten bij vorming van internationaal recht uit hun soevereiniteit: als
staat hoogste gezag en zonder instemming komt het dus niet tot stand
- Schendingen: neigingen om met smoesjes te komen
Staten: geen gezagsrelatie tussen> juridisch gelijk( grotere staten hebben meer
macht dus feitelijk niet)
- Art 2 lid 1 handvest soevereine gelijkheid > gelijke heeft geen gezag over een
andere gelijke
- Een staat kan bindende besluiten nemen tav personen en rechtspersonen
maar niet over andere staten
- In praktijk toch ongelijkheid:
- Veto-recht VN-Veiligheidsraad (VS, VK, Frankrijk, Rusland, China).
- Kernwapenstaten krijgen uitzonderingsposities
(non-proliferatieverdrag).
- Staten maken zelf het internationaal recht en zijn er tegelijk aan gebonden →
horizontale verhoudingen (anders dan verticale verhouding in nationaal
recht).
Rechten, plichten en bevoegdheden
● Verschillende soorten rechtssubjecten hebben ook verschillende rechten en
plichten.
● Het hangt af van de specifieke situatie welke rechten en plichten gelden.
Kenmerken van staats karakter: om als entiteit te zeggen ik ben staat
Montevideo-verdrag (1933)
● Artikel 1 van de Convention on the Rights and Duties of States (Montevideo)
stelt voorwaarden voor het staatskarakter.
● Het verdrag is een regionaal verdrag (17 partijen).
● Vaak wordt gezegd dat het verdrag gewoonterecht weergeeft, maar dit is
omstreden.
Vier kwalificaties (Art. 1 Montevideo)
, 1. Permanente bevolking
2. Regering
3. Gedefinieerd grondgebied
4. Vermogen om betrekkingen aan te gaan
Deze kwalificaties moeten aanwezig zijn bij het ontstaan van een staat en niet per
se bij een voortbestaan :
a. Ontbreken regring presumptie van continuïteit ( oorlog/bezetting/failed
states)
- Vb somalië : ondanks ontbreken van regering gaan we er van uit dat t
een staat is
b. Ander kwalificatie ontbreekt:Ontbreken van grondgebied is
problematischer.
- Zonder grondgebied is er geen basis voor een bevolking.
- ICJ (2005): “Once a state is established, the disappearance of one of its
constituent elements would not necessarily entail the loss of its
statehood.”
- Interpretatie: rechters verschillen → wat gebeurt er als een bevolking
verhuist naar een ander land? Wordt zij dan onderworpen aan dat
land?
- Let op: “ necessarily” dus niet sws?> ligt aan de rechter ook
- Vraagstuk actueel bij eilandstaten die bedreigd worden door
zeespiegelstijging.
1) Permanente bevolking:
● Nomaden kunnen ook een bevolking vormen (bijv. Mali of Niger).
● Zowel staten met grote bevolkingen (India, China) als staten met kleine
bevolkingen zijn staten.
● Nationaliteit is geen vereiste. Voorbeeld: Arabische golfstaten, waar veel
immigranten wonen die niet de nationaliteit bezitten.
● Belangrijk criterium: mensen moeten met enige permanentie op het
grondgebied verblijven.
2) Gedefinieerd grondgebied:
● Moet bestaan uit land (natuurlijk, niet kunstmatig> dus niet opeens creëren).
● Zee geldt niet, omdat er geen permanente bevolking kan verblijven.>
territoriale zee wel maar is uitbreiding soevereiniteit
● Er is slechts een kerngebied nodig → grenzen hoeven niet volledig vast te
liggen.
○ Voorbeeld: Israël werd onafhankelijk verklaard zonder dat de grenzen
volledig vaststonden.
● Grensgeschillen doen niets af aan het staats karakter (bijv.
Thailand–Cambodja, Nederland–Duitsland).
● Grootte van het grondgebied speelt geen rol: Rusland is groot, maar ook een
rots in zee kan voldoende zijn (mits er economische activiteiten mogelijk zijn).
