De zes stappen & redeneerhulpmiddelen (ABCDE, EWS, SBAR(R), PES)
Dit document is een origineel geschreven samenvatting bedoeld als ondersteunend studiemateriaal bij het vak
Klinisch Redeneren (HBO-Verpleegkunde), gebaseerd op het model van Bakker en Van Heycop ten Ham en
algemeen gebruikte redeneerhulpmiddelen. Dit document behandelt de methodiek op algemeen, educatief niveau,
bevat geen individuele diagnostiek voor een echte patiënt en vervangt geen klinische training of supervisie. Niet
gebaseerd op één specifieke druk.
Inhoud: 1. Wat is klinisch redeneren — 2. De zes stappen — 3. Stap 1 en 2: oriëntatie en beoordeling — 4.
Stap 3 en 4: analyseren en plannen — 5. Stap 5 en 6: uitvoering en evaluatie — 6. De ABCDE-methodiek — 7.
De Early Warning Score (EWS) — 8. SBAR(R) — 9. De PES-methode — 10. Begrippenlijst — 11. Oefenvragen
1. Wat is klinisch redeneren?
Klinisch redeneren is de vaardigheid om eigen observaties en interpretaties te koppelen aan
medische en verpleegkundige kennis, om te beredeneren welke vervolgstappen nodig zijn in het
verpleegkundig handelen.
Klinisch redeneren vereist dat een zorgprofessional adequaat, dat wil zeggen passend, reageert op
een verandering in de gezondheidssituatie van een zorgvrager. Dit vereist zowel vakinhoudelijke
kennis als analytisch vermogen: het systematisch en logisch verbinden van waarnemingen aan
mogelijke verklaringen en passende acties.
, 2. De zes stappen
Het model van Bakker en Van Heycop ten Ham beschrijft klinisch redeneren als een proces van zes
opeenvolgende stappen.
Stap Naam
1 Oriëntatie op de situatie: klinisch beeld
2 Beoordeling van observaties: klinische probleemstelling
3 Analyseren: diagnose stellen met behulp van aanvullend onderzoek
4 Vaststellen en plannen van interventies: klinisch beleid
5 Uitvoering: klinisch verloop
6 Evaluatie: nabeschouwing