Inhoudsopgave
Thema 1: Achtergronden van eHealth en de rol van gezondheidspsychologie
Studietaak 1.1 – Introductie van evidence-based eHealth
Studietaak 1.2 – eHealth en de rol van gezondheidspsychologie
Thema 2: Toepassingen, bouwstenen, functies en (kosten)effectiviteit
Studietaak 2.1 – eHealth voor gezondheid en welzijn
Studietaak 2.2 – eHealth voor publieke gezondheid en somatische gezondheid
Studietaak 2.3 – eMental health
Thema 3: Systematische ontwikkeling en evaluatie
Studietaak 3.1 – Holistische ontwikkeling van eHealth-toepassingen (CeHRes Roadmap)
Studietaak 3.2 – Analyse van de context
Studietaak 3.3 – Ontwerpen van eHealth-toepassingen
Studietaak 3.4 – eHealth evalueren
Thema 4: Implementatie van eHealth
Studietaak 4.1 – Ethische en juridische aspecten van eHealth
Studietaak 4.2 – Theoretische determinanten van implementatie en
implementatiestrategieën
Studietaak 4.3 – Implementatie van eHealth door eindgebruikers en zorgprofessionals
Studietaak 4.4 – Kwetsbare groepen. Bereik en gebruik van eHealth en hoe te
optimaliseren
Thema 1: Achtergronden van eHealth en de rol
van gezondheidspsychologie
Studietaak 1.1 – Introductie van evidence-based eHealth
Ontstaan van eHealth
De opkomst van eHealth hangt samen met verschillende maatschappelijke,
organisatorische en technologische ontwikkelingen:
1. Voortdurende digitalisering van de samenleving: steeds meer dagelijkse
activiteiten en diensten verlopen digitaal.
2. Veranderingen in de organisatie van de gezondheidszorg: zorgprocessen
worden anders ingericht en er ontstaat behoefte aan nieuwe vormen van
zorgverlening.
3. Snelle technologische vooruitgang: nieuwe apparaten, digitale toepassingen en
communicatiemiddelen maken andere vormen van zorg mogelijk.
4. Vergrijzing: doordat de bevolking ouder wordt, neemt de zorgvraag toe. Digitale
zorg kan helpen om deze groeiende zorgvraag op te vangen.
,Wat is eHealth?
eHealth is geen doel op zichzelf, maar een middel om gezondheid en gezondheidszorg te
ondersteunen en te verbeteren.
Definitie
eHealth is een verzamelterm voor het gebruik van informatie- en communicatietechnologie
(ICT) om:
● Zorgprocessen te ondersteunen
● Informatie uit te wisselen
● Communicatie tussen patiënten en professionals mogelijk te maken
● Gezondheid en gezondheidsgedrag te verbeteren
● Zorg efficiënter en toegankelijker te maken
Een digitale toepassing is dus pas zinvol wanneer deze aansluit bij een gezondheids- of
zorgdoel.
Digitalisering versus eHealth
Digitalisering eHealth
Digitalisering is een breed begrip. Het eHealth is een specifiek onderdeel van
verwijst naar de overgang naar digitale digitalisering binnen de gezondheidszorg.
technologie in vrijwel alle onderdelen van
de samenleving en in verschillende Bij eHealth ligt de nadruk vooral op:
sectoren. ● Informatie-uitwisseling
● Communicatie
Een voorbeeld binnen de zorg is het ● Ondersteuning van zorgprocessen
gebruik van een operatierobot. ● Ondersteuning van gezondheid
● Beïnvloeding van
gezondheidsgedrag
Niet iedere technologische toepassing in
de zorg is daarom automatisch eHealth.
Bij eHealth moet de technologie gericht
zijn op het ondersteunen of verbeteren van
zorg en gezondheid.
Mogelijke bijdragen van eHealth
eHealth kan op verschillende manieren bijdragen aan betere gezondheidszorg.
Toegankelijkheid vergroten
Digitale zorg kan de zorg toegankelijker maken. Patiënten hoeven bijvoorbeeld niet altijd
fysiek naar een zorgverlener toe en kunnen informatie of ondersteuning op afstand
ontvangen.
, Zelfregie en empowerment vergroten
eHealth kan patiënten en professionals meer controle en invloed geven. Patiënten
kunnen bijvoorbeeld zelf gegevens bijhouden, informatie opzoeken of keuzes maken
over hun behandeling.
Empowerment betekent dat iemand meer mogelijkheden, kennis en vertrouwen krijgt
om zelf beslissingen te nemen en invloed uit te oefenen op zijn of haar gezondheid en
zorg.
Minder afhankelijk van tijd en plaats
Digitale toepassingen kunnen ervoor zorgen dat zorg en ondersteuning niet uitsluitend
op een bepaalde locatie of tijdens een afspraak beschikbaar zijn.
Kwaliteit en efficiëntie verbeteren
eHealth kan zorgprocessen sneller, overzichtelijker of doelmatiger maken. Denk
bijvoorbeeld aan digitale gegevensuitwisseling, monitoring op afstand of
geautomatiseerde ondersteuning.
Innovatie stimuleren
Digitale technologie maakt het mogelijk om bestaande zorgprocessen te vernieuwen en
nieuwe vormen van zorg te ontwikkelen.
Barrières bij de implementatie van eHealth
Hoewel eHealth veel mogelijkheden biedt, verloopt de invoering ervan niet automatisch
goed.
Belangrijke belemmeringen zijn:
● Onvoldoende digitale vaardigheden bij patiënten of professionals
● Een lage motivatie om de technologie te gebruiken
● Wantrouwen tegenover technologie
● Onzekerheid over financiering en vergoedingen
● Extra tijdsbelasting voor gebruikers en zorgprofessionals
Een technologisch goed werkende toepassing kan dus alsnog mislukken wanneer
mensen de toepassing niet begrijpen, niet vertrouwen, niet willen gebruiken of er geen tijd
voor hebben.
→ Daarom moet bij eHealth niet alleen naar de techniek worden gekeken, maar ook naar
de gebruiker, de zorgorganisatie en de context waarin de toepassing wordt gebruikt.
Holistische benadering van eHealth
Bij een holistische benadering wordt eHealth niet uitsluitend als een technisch product
gezien.
Er wordt rekening gehouden met de samenhang tussen:
● Technologie
, ● De mens of gebruiker
● De sociale en organisatorische context
● Het zorgproces
● Implementatie en evaluatie
Deze benadering heeft vier belangrijke kenmerken.
1. Participatief ontwikkelproces
De uiteindelijke gebruikers worden vanaf het begin actief betrokken bij de ontwikkeling.
Dit kunnen bijvoorbeeld zijn:
● Patiënten
● Mantelzorgers
● Zorgprofessionals
● Beleidsmakers
● Andere betrokkenen uit de praktijk
Door gebruikers vroegtijdig te betrekken, kan beter worden onderzocht wat zij nodig
hebben, welke problemen zij ervaren en hoe de toepassing bij hun dagelijks leven of
werk kan aansluiten.
2. Contextgerichtheid
De toepassing moet aansluiten bij het ecosysteem waarin zij wordt gebruikt.
Daarbij moet onder andere rekening worden gehouden met:
● De thuissituatie van patiënten
● Bestaande zorgprocessen
● Organisaties
● Professionals
● Technische systemen
● Financiële voorwaarden
● Regels en afspraken
Een toepassing kan technisch goed zijn, maar toch niet werken wanneer zij niet past
binnen de bestaande praktijk.
3. Iteratieve ontwikkelcyclus
eHealth wordt ontwikkeld door voortdurend:
1. Tets te ontwerpen;
2. Het te testen;
3. Feedback te verzamelen;
4. Het ontwerp aan te passen;
5. Opnieuw te testen.
Ontwikkeling is daarmee geen eenmalig en volledig lineair proces. Er is niet
noodzakelijk een definitief eindpunt: ook na invoering kan de toepassing verder worden
verbeterd.
4. Persuasieve technologie
Persuasieve technologie gebruikt technologische mogelijkheden om mensen te
ondersteunen bij gedragsverandering.
Thema 1: Achtergronden van eHealth en de rol van gezondheidspsychologie
Studietaak 1.1 – Introductie van evidence-based eHealth
Studietaak 1.2 – eHealth en de rol van gezondheidspsychologie
Thema 2: Toepassingen, bouwstenen, functies en (kosten)effectiviteit
Studietaak 2.1 – eHealth voor gezondheid en welzijn
Studietaak 2.2 – eHealth voor publieke gezondheid en somatische gezondheid
Studietaak 2.3 – eMental health
Thema 3: Systematische ontwikkeling en evaluatie
Studietaak 3.1 – Holistische ontwikkeling van eHealth-toepassingen (CeHRes Roadmap)
Studietaak 3.2 – Analyse van de context
Studietaak 3.3 – Ontwerpen van eHealth-toepassingen
Studietaak 3.4 – eHealth evalueren
Thema 4: Implementatie van eHealth
Studietaak 4.1 – Ethische en juridische aspecten van eHealth
Studietaak 4.2 – Theoretische determinanten van implementatie en
implementatiestrategieën
Studietaak 4.3 – Implementatie van eHealth door eindgebruikers en zorgprofessionals
Studietaak 4.4 – Kwetsbare groepen. Bereik en gebruik van eHealth en hoe te
optimaliseren
Thema 1: Achtergronden van eHealth en de rol
van gezondheidspsychologie
Studietaak 1.1 – Introductie van evidence-based eHealth
Ontstaan van eHealth
De opkomst van eHealth hangt samen met verschillende maatschappelijke,
organisatorische en technologische ontwikkelingen:
1. Voortdurende digitalisering van de samenleving: steeds meer dagelijkse
activiteiten en diensten verlopen digitaal.
2. Veranderingen in de organisatie van de gezondheidszorg: zorgprocessen
worden anders ingericht en er ontstaat behoefte aan nieuwe vormen van
zorgverlening.
3. Snelle technologische vooruitgang: nieuwe apparaten, digitale toepassingen en
communicatiemiddelen maken andere vormen van zorg mogelijk.
4. Vergrijzing: doordat de bevolking ouder wordt, neemt de zorgvraag toe. Digitale
zorg kan helpen om deze groeiende zorgvraag op te vangen.
,Wat is eHealth?
eHealth is geen doel op zichzelf, maar een middel om gezondheid en gezondheidszorg te
ondersteunen en te verbeteren.
Definitie
eHealth is een verzamelterm voor het gebruik van informatie- en communicatietechnologie
(ICT) om:
● Zorgprocessen te ondersteunen
● Informatie uit te wisselen
● Communicatie tussen patiënten en professionals mogelijk te maken
● Gezondheid en gezondheidsgedrag te verbeteren
● Zorg efficiënter en toegankelijker te maken
Een digitale toepassing is dus pas zinvol wanneer deze aansluit bij een gezondheids- of
zorgdoel.
Digitalisering versus eHealth
Digitalisering eHealth
Digitalisering is een breed begrip. Het eHealth is een specifiek onderdeel van
verwijst naar de overgang naar digitale digitalisering binnen de gezondheidszorg.
technologie in vrijwel alle onderdelen van
de samenleving en in verschillende Bij eHealth ligt de nadruk vooral op:
sectoren. ● Informatie-uitwisseling
● Communicatie
Een voorbeeld binnen de zorg is het ● Ondersteuning van zorgprocessen
gebruik van een operatierobot. ● Ondersteuning van gezondheid
● Beïnvloeding van
gezondheidsgedrag
Niet iedere technologische toepassing in
de zorg is daarom automatisch eHealth.
Bij eHealth moet de technologie gericht
zijn op het ondersteunen of verbeteren van
zorg en gezondheid.
Mogelijke bijdragen van eHealth
eHealth kan op verschillende manieren bijdragen aan betere gezondheidszorg.
Toegankelijkheid vergroten
Digitale zorg kan de zorg toegankelijker maken. Patiënten hoeven bijvoorbeeld niet altijd
fysiek naar een zorgverlener toe en kunnen informatie of ondersteuning op afstand
ontvangen.
, Zelfregie en empowerment vergroten
eHealth kan patiënten en professionals meer controle en invloed geven. Patiënten
kunnen bijvoorbeeld zelf gegevens bijhouden, informatie opzoeken of keuzes maken
over hun behandeling.
Empowerment betekent dat iemand meer mogelijkheden, kennis en vertrouwen krijgt
om zelf beslissingen te nemen en invloed uit te oefenen op zijn of haar gezondheid en
zorg.
Minder afhankelijk van tijd en plaats
Digitale toepassingen kunnen ervoor zorgen dat zorg en ondersteuning niet uitsluitend
op een bepaalde locatie of tijdens een afspraak beschikbaar zijn.
Kwaliteit en efficiëntie verbeteren
eHealth kan zorgprocessen sneller, overzichtelijker of doelmatiger maken. Denk
bijvoorbeeld aan digitale gegevensuitwisseling, monitoring op afstand of
geautomatiseerde ondersteuning.
Innovatie stimuleren
Digitale technologie maakt het mogelijk om bestaande zorgprocessen te vernieuwen en
nieuwe vormen van zorg te ontwikkelen.
Barrières bij de implementatie van eHealth
Hoewel eHealth veel mogelijkheden biedt, verloopt de invoering ervan niet automatisch
goed.
Belangrijke belemmeringen zijn:
● Onvoldoende digitale vaardigheden bij patiënten of professionals
● Een lage motivatie om de technologie te gebruiken
● Wantrouwen tegenover technologie
● Onzekerheid over financiering en vergoedingen
● Extra tijdsbelasting voor gebruikers en zorgprofessionals
Een technologisch goed werkende toepassing kan dus alsnog mislukken wanneer
mensen de toepassing niet begrijpen, niet vertrouwen, niet willen gebruiken of er geen tijd
voor hebben.
→ Daarom moet bij eHealth niet alleen naar de techniek worden gekeken, maar ook naar
de gebruiker, de zorgorganisatie en de context waarin de toepassing wordt gebruikt.
Holistische benadering van eHealth
Bij een holistische benadering wordt eHealth niet uitsluitend als een technisch product
gezien.
Er wordt rekening gehouden met de samenhang tussen:
● Technologie
, ● De mens of gebruiker
● De sociale en organisatorische context
● Het zorgproces
● Implementatie en evaluatie
Deze benadering heeft vier belangrijke kenmerken.
1. Participatief ontwikkelproces
De uiteindelijke gebruikers worden vanaf het begin actief betrokken bij de ontwikkeling.
Dit kunnen bijvoorbeeld zijn:
● Patiënten
● Mantelzorgers
● Zorgprofessionals
● Beleidsmakers
● Andere betrokkenen uit de praktijk
Door gebruikers vroegtijdig te betrekken, kan beter worden onderzocht wat zij nodig
hebben, welke problemen zij ervaren en hoe de toepassing bij hun dagelijks leven of
werk kan aansluiten.
2. Contextgerichtheid
De toepassing moet aansluiten bij het ecosysteem waarin zij wordt gebruikt.
Daarbij moet onder andere rekening worden gehouden met:
● De thuissituatie van patiënten
● Bestaande zorgprocessen
● Organisaties
● Professionals
● Technische systemen
● Financiële voorwaarden
● Regels en afspraken
Een toepassing kan technisch goed zijn, maar toch niet werken wanneer zij niet past
binnen de bestaande praktijk.
3. Iteratieve ontwikkelcyclus
eHealth wordt ontwikkeld door voortdurend:
1. Tets te ontwerpen;
2. Het te testen;
3. Feedback te verzamelen;
4. Het ontwerp aan te passen;
5. Opnieuw te testen.
Ontwikkeling is daarmee geen eenmalig en volledig lineair proces. Er is niet
noodzakelijk een definitief eindpunt: ook na invoering kan de toepassing verder worden
verbeterd.
4. Persuasieve technologie
Persuasieve technologie gebruikt technologische mogelijkheden om mensen te
ondersteunen bij gedragsverandering.
