,
,1 Arbeidsrecht in kaart
1.2 Korte historie
Belangrijke ontwikkelingsfasen:
1907: invoering van belangrijke bepalingen over de arbeidsovereenkomst in het Burgerlijk
Wetboek.
1927: Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (Wet CAO).
1937: Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van
collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet AVV).
1971: Wet op de ondernemingsraden (WOR).
1999: invoering van de Wet flexibiliteit en zekerheid.
2015: Wet werk en zekerheid (WWZ), met belangrijke wijzigingen in flexibele arbeid en
ontslagrecht.
2020: Wet arbeidsmarkt in balans (WAB), gericht op een nieuwe balans tussen vaste en
flexibele arbeid.
2020: invoering van de cumulatiegrond in het ontslagrecht.
2023: verdere ontwikkeling van Europees arbeidsrecht, onder meer op het gebied van
transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden.
Het huidige arbeidsrecht wordt bepaald door een combinatie van:
Burgerlijk Wetboek, met name Boek 7 BW;
collectieve arbeidsovereenkomsten;
Europese regelgeving;
arbeidsrechtelijke bijzondere wetten;
, 1.3 Afwijkingen van bepalingen in het Burgerlijk Wetboek
Een belangrijk onderscheid is:
dwingend recht: afwijking is niet toegestaan;
driekwartdwingend recht: afwijking is uitsluitend toegestaan bij cao of een regeling door
een bevoegd publiekrechtelijk orgaan;
semi-dwingend recht: afwijking is bijvoorbeeld mogelijk bij schriftelijke overeenkomst;
regelend recht: partijen kunnen in beginsel vrij afwijkende afspraken maken.
Bij arbeidsrechtelijke bepalingen moet daarom steeds worden onderzocht welke
afwijkingsmogelijkheid de betreffende wetsbepaling zelf toestaat.
Individuele afwijking
Een individuele arbeidsovereenkomst kan niet onbeperkt afwijken van wettelijke bescherming.
Wanneer een wettelijke bepaling afwijking uitsluitend bij cao toestaat, kunnen werkgever en
werknemer daarvan niet zelfstandig afwijken.
1.4 Collectieve arbeidsovereenkomst
Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst waarin
arbeidsvoorwaarden voor een groep werknemers worden geregeld. De cao wordt gesloten door een
of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer werknemersorganisaties.
De wettelijke basis wordt gevormd door de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst uit 1927,
die in 2026 nog steeds van kracht is.
Een cao bevat collectieve afspraken over belangrijke arbeidsvoorwaarden, zoals loon, arbeidstijden,
vakantiedagen, toeslagen en verlof. Daarnaast kunnen afspraken worden gemaakt over pensioen,
scholing, opzegtermijnen en functiewaardering.
Binding aan een cao
Een werknemer kan rechtstreeks aan een cao gebonden zijn, bijvoorbeeld doordat:
werkgever en werknemer rechtstreeks aan de cao zijn gebonden;
de werkgever lid is van een werkgeversorganisatie die partij is bij de cao en de werknemer
via de toepasselijke voorwaarden wordt gebonden;
,1 Arbeidsrecht in kaart
1.2 Korte historie
Belangrijke ontwikkelingsfasen:
1907: invoering van belangrijke bepalingen over de arbeidsovereenkomst in het Burgerlijk
Wetboek.
1927: Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (Wet CAO).
1937: Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van
collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet AVV).
1971: Wet op de ondernemingsraden (WOR).
1999: invoering van de Wet flexibiliteit en zekerheid.
2015: Wet werk en zekerheid (WWZ), met belangrijke wijzigingen in flexibele arbeid en
ontslagrecht.
2020: Wet arbeidsmarkt in balans (WAB), gericht op een nieuwe balans tussen vaste en
flexibele arbeid.
2020: invoering van de cumulatiegrond in het ontslagrecht.
2023: verdere ontwikkeling van Europees arbeidsrecht, onder meer op het gebied van
transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden.
Het huidige arbeidsrecht wordt bepaald door een combinatie van:
Burgerlijk Wetboek, met name Boek 7 BW;
collectieve arbeidsovereenkomsten;
Europese regelgeving;
arbeidsrechtelijke bijzondere wetten;
, 1.3 Afwijkingen van bepalingen in het Burgerlijk Wetboek
Een belangrijk onderscheid is:
dwingend recht: afwijking is niet toegestaan;
driekwartdwingend recht: afwijking is uitsluitend toegestaan bij cao of een regeling door
een bevoegd publiekrechtelijk orgaan;
semi-dwingend recht: afwijking is bijvoorbeeld mogelijk bij schriftelijke overeenkomst;
regelend recht: partijen kunnen in beginsel vrij afwijkende afspraken maken.
Bij arbeidsrechtelijke bepalingen moet daarom steeds worden onderzocht welke
afwijkingsmogelijkheid de betreffende wetsbepaling zelf toestaat.
Individuele afwijking
Een individuele arbeidsovereenkomst kan niet onbeperkt afwijken van wettelijke bescherming.
Wanneer een wettelijke bepaling afwijking uitsluitend bij cao toestaat, kunnen werkgever en
werknemer daarvan niet zelfstandig afwijken.
1.4 Collectieve arbeidsovereenkomst
Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst waarin
arbeidsvoorwaarden voor een groep werknemers worden geregeld. De cao wordt gesloten door een
of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer werknemersorganisaties.
De wettelijke basis wordt gevormd door de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst uit 1927,
die in 2026 nog steeds van kracht is.
Een cao bevat collectieve afspraken over belangrijke arbeidsvoorwaarden, zoals loon, arbeidstijden,
vakantiedagen, toeslagen en verlof. Daarnaast kunnen afspraken worden gemaakt over pensioen,
scholing, opzegtermijnen en functiewaardering.
Binding aan een cao
Een werknemer kan rechtstreeks aan een cao gebonden zijn, bijvoorbeeld doordat:
werkgever en werknemer rechtstreeks aan de cao zijn gebonden;
de werkgever lid is van een werkgeversorganisatie die partij is bij de cao en de werknemer
via de toepasselijke voorwaarden wordt gebonden;
