AK – Zuid-Amerika V6
H.1 Zuid-Amerika: continent van extremen.
1.1 Ligging
Zuid-Amerika in delen
Zuid-Amerika is op te delen in verschillende hoogtezones:
1. Westen: Andes Gebergte, hier bevinden zich veel actieve vulkanen.
2. Midden: tropisch laagland, hier stromen 3 grote rivieren doorheen.
3. Noorden en oosten: twee hoogland gebieden, antiplano.
4. Ten westen van het continent: diepe trog, Antacamatrog.
Beeldvorming
Weinig diepgaande kennis over het continent zorgt voor een stereotypisch beeld
van een continent, deze wordt bepaald door verschillende cultuurelementen.
Het beeld dat iemand van de werkelijkheid heeft, de perceptie, bepaalt de
besluitvorming van die persoon. Vanuit je perceptie vorm je een soort kaart die je
van een bepaald gebied in je hoofd hebt, een mental map. Door nieuwe kennis
verandert je mental map bijv. door geografisch beleid.
1.2 Ongekend natuur
Klimaatfactoren
Het klimaat wordt bepaald door verschillende factoren:
- Breedteligging
- Zeestromen
- drukgebieden
- Ligging van gebergten
- Windsystemen
Groot deel van het continent ligt in de tropische luchtstreek. Hier is het altijd
warm door de grote invalshoek van de zon.
Lucht stijgt op – op het aardoppervlak is er een lagedrukgebied –
afgekoelde lucht condenseert – neerslag.
Luchtdruk en wind
Lucht wordt door wind verplaatst van een plek met een hoog drukgebied naar
een plek met een laag drukgebied; plek met veel luchtdeeltjes naar een plek met
weinig luchtdeeltjes.
- Hogedrukgebied plek met veel luchtdeeltjes t.o.v. de omgeving.
- Lagedrukgebied plek met weinig luchtdeeltjes t.o.v. de omgeving.
Invloed van passaten en oceanen
Er zijn twee passaten; een noordoostpassaat en een zuidoostpassaat. Van juni tot
augustus (zomer) is er een overheersende zuidoostpassaat en van december tot
februari (winter) is er een overheersende noordoostpassaat.
ITCZ = intertropische convergentie zone.
De ITCZ verschuift vooral door de veranderende zonnestand (seizoenen) en de
opwarming van land en water; zonnestand verandert door de scheve stand van
de aardas en de omloop van de aarde rond de zon. De draaiing van de aarde
(Corioliseffect) beïnvloedt vooral de windrichting, maar niet direct de
verschuiving van de ITCZ.
, Doordat de zon loodrecht ergens opstaat warmt het land op lucht stijgt
op koelt af condenseert neerslag = stijgingsregens.
Hierdoor ontstaat een lagedrukgebied langs de ITCZ, waar warme lucht
samenkomt en opstijgt.
Winter:
Zon staat loodrecht boven de Kreeftskeerkring.
De ITCZ en stijgingsregens bevinden zich noordelijker; noordoostpassaat +
noordwestmoesson.
Hierdoor is het in het noorden nat en in het midden/zuiden droger.
Zuidoostpassaat waait vanaf de Atlantische Oceaan en neemt veel
(warme) vocht/lucht mee.
Hierdoor: veel stuwingsregens aan de zuidoostkust (loefzijde van gebergten),
terwijl het aan de lijzijde erg droog is.
Door de zuidwestmoesson valt er in het noorden van Zuid-Amerika extra
regen.
Zomer:
Zon staat loodrecht boven de Steenbokskeerkring.
De ITCZ en stijgingsregens bevinden zich zuidelijker; Zuidoostpassaat +
zuidwestenmoesson.
Hierdoor valt er in het midden en zuiden meer neerslag.
Boven de oceanen verschuift de ITCZ minder ver zuidelijk, omdat water
minder snel opwarmt dan land.
Hierdoor: midden van Zuid-Amerika erg nat, terwijl het in het noorden droger is.
Aan de westkant van Zuid-Amerika heeft de Grote Oceaan weinig invloed op het
klimaat door:
- De ligging van het Andesgebergte, dat vochtige lucht tegenhoudt.
- Aflandige passaatwinden, die droge lucht van het land naar de oceaan
voeren.
- De koude Humboldtstroom, die de lucht afkoelt en verdamping beperkt.
- De lage temperatuur van de oceaan, waardoor er weinig neerslag ontstaat.
Hierdoor blijft de westkust van Zuid-Amerika, zoals in Peru en Noord-Chili, erg
droog (o.a. de Atacama-woestijn).
Noordoostpassaat en de zuidoostpassaat ontmoeten elkaar bij de ITCZ.
Aan oostkant van Zuid-Amerika is passaat aanlandig (vochtig):
- Stuwingsregens aan loefzijde van kustgebergte Brazilië.
- Drooge aan de lijzijde van kustgebergte Brazilië.
- Zuidelijker aan oostkant geen kustgebergte vochtige lucht verder
landinwaarts.
Warme Zuid-Equatoriale stroom splitst bij oostelijke punt Brazilië naar noorden
en zuiden:
- Restant van de stroom verplaatst zich naar de evenaar.
- Bij Kaap Frío buigt de warme Braziliëstroom naar de oceaan af koude
Falklandstroom kan vanuit het Zuiden tot aan Kaap Frío stromen.
Invloed van de Grote Oceaan aan de westkant van Zuid-Amerika reikt minder
diep landinwaarts, door:
- De ligging van de Andesgebergte.
- Aflandige passaatwinden.
, De Wet van Buys Ballot
= lucht stroomt niet in een rechte lijn van hoog druk naar lage druk door de
rotatie van de aarde.
- De luchtstroming (van hoog naar laag) op het noordelijk halfrond heeft een
afwijking naar rechts.
- De luchtstroming op het zuidelijk halfrond heeft een afwijking naar links.
Corioliseffect = draaiing van de aarde zorgt voor corioliskracht.
- Door de draaiing van de aarde krijgt de wind op het noordelijk halfrond een
afwijking naar rechts en op het zuidelijk halfrond naar links.
Transport van warmte door middel van lucht/wind en water.
Luchtcirculatie = stromend lucht verplaatsen van waar er te veel van is naar
plaatsen waar er te weinig van is.
MOESSONS EN PASSATEN
De loodrechte instraling van de zon verplaatst zich tussen de twee keerkringen.
- De zone van de lage luchtdruk (ITCZ), verschuift met de loodrechte
zonnestand mee.
Juli naar het noorden.
Januari naar het zuiden.
ITCZ ligt in juli noordelijker dan de evenaar. De lagedrukgebieden zuigen vanuit
het zuiden vanaf de zee lucht aan (uit de hoge luchtdruk gebieden).
Met de afwijking naar rechts brengen deze aanlandige zuidwestenwinden in de
zomer veel neerslag. Ze worden moessons genoemd.
De ITCZ ligt in januari ten zuiden van de evenaar. Er ontstaat op het noordelijk
halfrond een aflandige luchtstroom, een droge noordoostmoesson. Deze heeft de
afwijking naar rechts.
Op oceanen niet grote drukverschillen tussen de zomer en de winter.
Passaat = een wind in de buurt van de evenaar die het hele jaar door uit
dezelfde richting waait.
Moesson = een wind in de buurt van de evenaar waarvan de windrichting elk
halfjaar wisselt.
DRIE SOORTEN REGENS
Stijgingsregens
= aardoppervlak wordt opgewarmd door de zon lucht stijgt op en koelt af
wolken vorming condensatie neerslag.
In de tropen; bij de evenaar.
Stuwingsregens
= natte lucht moet opstijgen omdat hij anders niet over de berg heen kan. Lucht
wordt omhoog geduwd lucht koelt af neerslag.
Bij gebergten.
Frontale regens
= botsing van warme en koude lucht (fronten).
Van 30 graden gaat er lichte wind dat over water is gegaan richting de 60
graden. Er gaat ook lucht van 90 graden naar 60
graden, deze lucht is zwaar en koud. Koude lucht is
zwaarder dan warme lucht. Hierdoor duikt wanneer de
H.1 Zuid-Amerika: continent van extremen.
1.1 Ligging
Zuid-Amerika in delen
Zuid-Amerika is op te delen in verschillende hoogtezones:
1. Westen: Andes Gebergte, hier bevinden zich veel actieve vulkanen.
2. Midden: tropisch laagland, hier stromen 3 grote rivieren doorheen.
3. Noorden en oosten: twee hoogland gebieden, antiplano.
4. Ten westen van het continent: diepe trog, Antacamatrog.
Beeldvorming
Weinig diepgaande kennis over het continent zorgt voor een stereotypisch beeld
van een continent, deze wordt bepaald door verschillende cultuurelementen.
Het beeld dat iemand van de werkelijkheid heeft, de perceptie, bepaalt de
besluitvorming van die persoon. Vanuit je perceptie vorm je een soort kaart die je
van een bepaald gebied in je hoofd hebt, een mental map. Door nieuwe kennis
verandert je mental map bijv. door geografisch beleid.
1.2 Ongekend natuur
Klimaatfactoren
Het klimaat wordt bepaald door verschillende factoren:
- Breedteligging
- Zeestromen
- drukgebieden
- Ligging van gebergten
- Windsystemen
Groot deel van het continent ligt in de tropische luchtstreek. Hier is het altijd
warm door de grote invalshoek van de zon.
Lucht stijgt op – op het aardoppervlak is er een lagedrukgebied –
afgekoelde lucht condenseert – neerslag.
Luchtdruk en wind
Lucht wordt door wind verplaatst van een plek met een hoog drukgebied naar
een plek met een laag drukgebied; plek met veel luchtdeeltjes naar een plek met
weinig luchtdeeltjes.
- Hogedrukgebied plek met veel luchtdeeltjes t.o.v. de omgeving.
- Lagedrukgebied plek met weinig luchtdeeltjes t.o.v. de omgeving.
Invloed van passaten en oceanen
Er zijn twee passaten; een noordoostpassaat en een zuidoostpassaat. Van juni tot
augustus (zomer) is er een overheersende zuidoostpassaat en van december tot
februari (winter) is er een overheersende noordoostpassaat.
ITCZ = intertropische convergentie zone.
De ITCZ verschuift vooral door de veranderende zonnestand (seizoenen) en de
opwarming van land en water; zonnestand verandert door de scheve stand van
de aardas en de omloop van de aarde rond de zon. De draaiing van de aarde
(Corioliseffect) beïnvloedt vooral de windrichting, maar niet direct de
verschuiving van de ITCZ.
, Doordat de zon loodrecht ergens opstaat warmt het land op lucht stijgt
op koelt af condenseert neerslag = stijgingsregens.
Hierdoor ontstaat een lagedrukgebied langs de ITCZ, waar warme lucht
samenkomt en opstijgt.
Winter:
Zon staat loodrecht boven de Kreeftskeerkring.
De ITCZ en stijgingsregens bevinden zich noordelijker; noordoostpassaat +
noordwestmoesson.
Hierdoor is het in het noorden nat en in het midden/zuiden droger.
Zuidoostpassaat waait vanaf de Atlantische Oceaan en neemt veel
(warme) vocht/lucht mee.
Hierdoor: veel stuwingsregens aan de zuidoostkust (loefzijde van gebergten),
terwijl het aan de lijzijde erg droog is.
Door de zuidwestmoesson valt er in het noorden van Zuid-Amerika extra
regen.
Zomer:
Zon staat loodrecht boven de Steenbokskeerkring.
De ITCZ en stijgingsregens bevinden zich zuidelijker; Zuidoostpassaat +
zuidwestenmoesson.
Hierdoor valt er in het midden en zuiden meer neerslag.
Boven de oceanen verschuift de ITCZ minder ver zuidelijk, omdat water
minder snel opwarmt dan land.
Hierdoor: midden van Zuid-Amerika erg nat, terwijl het in het noorden droger is.
Aan de westkant van Zuid-Amerika heeft de Grote Oceaan weinig invloed op het
klimaat door:
- De ligging van het Andesgebergte, dat vochtige lucht tegenhoudt.
- Aflandige passaatwinden, die droge lucht van het land naar de oceaan
voeren.
- De koude Humboldtstroom, die de lucht afkoelt en verdamping beperkt.
- De lage temperatuur van de oceaan, waardoor er weinig neerslag ontstaat.
Hierdoor blijft de westkust van Zuid-Amerika, zoals in Peru en Noord-Chili, erg
droog (o.a. de Atacama-woestijn).
Noordoostpassaat en de zuidoostpassaat ontmoeten elkaar bij de ITCZ.
Aan oostkant van Zuid-Amerika is passaat aanlandig (vochtig):
- Stuwingsregens aan loefzijde van kustgebergte Brazilië.
- Drooge aan de lijzijde van kustgebergte Brazilië.
- Zuidelijker aan oostkant geen kustgebergte vochtige lucht verder
landinwaarts.
Warme Zuid-Equatoriale stroom splitst bij oostelijke punt Brazilië naar noorden
en zuiden:
- Restant van de stroom verplaatst zich naar de evenaar.
- Bij Kaap Frío buigt de warme Braziliëstroom naar de oceaan af koude
Falklandstroom kan vanuit het Zuiden tot aan Kaap Frío stromen.
Invloed van de Grote Oceaan aan de westkant van Zuid-Amerika reikt minder
diep landinwaarts, door:
- De ligging van de Andesgebergte.
- Aflandige passaatwinden.
, De Wet van Buys Ballot
= lucht stroomt niet in een rechte lijn van hoog druk naar lage druk door de
rotatie van de aarde.
- De luchtstroming (van hoog naar laag) op het noordelijk halfrond heeft een
afwijking naar rechts.
- De luchtstroming op het zuidelijk halfrond heeft een afwijking naar links.
Corioliseffect = draaiing van de aarde zorgt voor corioliskracht.
- Door de draaiing van de aarde krijgt de wind op het noordelijk halfrond een
afwijking naar rechts en op het zuidelijk halfrond naar links.
Transport van warmte door middel van lucht/wind en water.
Luchtcirculatie = stromend lucht verplaatsen van waar er te veel van is naar
plaatsen waar er te weinig van is.
MOESSONS EN PASSATEN
De loodrechte instraling van de zon verplaatst zich tussen de twee keerkringen.
- De zone van de lage luchtdruk (ITCZ), verschuift met de loodrechte
zonnestand mee.
Juli naar het noorden.
Januari naar het zuiden.
ITCZ ligt in juli noordelijker dan de evenaar. De lagedrukgebieden zuigen vanuit
het zuiden vanaf de zee lucht aan (uit de hoge luchtdruk gebieden).
Met de afwijking naar rechts brengen deze aanlandige zuidwestenwinden in de
zomer veel neerslag. Ze worden moessons genoemd.
De ITCZ ligt in januari ten zuiden van de evenaar. Er ontstaat op het noordelijk
halfrond een aflandige luchtstroom, een droge noordoostmoesson. Deze heeft de
afwijking naar rechts.
Op oceanen niet grote drukverschillen tussen de zomer en de winter.
Passaat = een wind in de buurt van de evenaar die het hele jaar door uit
dezelfde richting waait.
Moesson = een wind in de buurt van de evenaar waarvan de windrichting elk
halfjaar wisselt.
DRIE SOORTEN REGENS
Stijgingsregens
= aardoppervlak wordt opgewarmd door de zon lucht stijgt op en koelt af
wolken vorming condensatie neerslag.
In de tropen; bij de evenaar.
Stuwingsregens
= natte lucht moet opstijgen omdat hij anders niet over de berg heen kan. Lucht
wordt omhoog geduwd lucht koelt af neerslag.
Bij gebergten.
Frontale regens
= botsing van warme en koude lucht (fronten).
Van 30 graden gaat er lichte wind dat over water is gegaan richting de 60
graden. Er gaat ook lucht van 90 graden naar 60
graden, deze lucht is zwaar en koud. Koude lucht is
zwaarder dan warme lucht. Hierdoor duikt wanneer de
