Psychologie hoorcollege 11
Sociale cognitie en perceptie
Lesdoelen:
• De student kent de begrippen sociale cognitie en perceptie
• De student begrijpt de positieve en negatieve gevolgen van denken in schema’s
• De student kent de verschillende heuristieken en fouten (bias) die bij automatisch denken
horen
• De student weet wat de gevolgen zijn van denken volgens het co-variatiemodel van Kelley
___________________________________________________________________________
H1: Sociale cognitie
De manier waarop we over onszelf en de omringende wereld denken.
Dat kan moeilijk… en dat kan makkelijk…
Makkelijk denken
Automatisch denken= schema’s
Scripts: schema’s voor specifieke gebeurtenissen
Onder invloed van:
- Accessibility/toegankelijkheid
- Priming
Blijven lang hangen
- Perseveratie-effect
- Selffulfilling prophecy
Accessibility/toegankelijkheid:
- Eerdere ervaringen
- Een doel op dat moment
- Recente ervaring
Priming: Proces waarbij toegankelijkheid schema, concept of kenmerk wordt
verhoogd
Perseveratie-effect: opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale wereld
houden aan, ondanks bewijs voor tegendeel
Selffulfilling prophecy: (zichzelf waarmakende voorspelling): situatie waarbij
mensen (1) een verwachting hebben over hoe iemand is, die (2) van invloed is
op de manier waarop ze zich tegenover de persoon gedragen, waardoor (3) die
, persoon zich consistent met deze verwachtingen gaat gedragen, zodat (4) hun
verwachting uitkomt.
Schema niet aanwezig/bruikbaar?
Beoordelingsheuristieken: aannames die mensen gebruiken om snel en
efficiënt te kunnen oordelen. Die kunnen leiden tot goede beslissingen, maar
ook tot oordeelfouten.
- Beschikbaarheids heuristiek (Availibility heuristic): meest recente
voorbeeld/situatie dat je voor je hebt.
- Representativiteits heuristiek (Representativeness heuristic): de mentale
aanname waarbij mensen iets classificeren op uiterlijke kenmerken.
- Ankerheuristiek (Anchoring heuristic): mensen maken gebruik van een
getal of waarde als beginpunt.
Voordeel schema’s: heel snel en onbewust, vraagt weinig inspanning
Nadeel schema’s: kan voor denkfouten zorgen
Oplossing: Gecontroleerd denken
H2: Sociale perceptie
Hoe kijken wij naar (het gedrag) van anderen en welke betekenis geven wij
daaraan
Interpreteren is decoderen: wat bedoeld iemand met het gedrag die die laat
zien?
Vaak ingewikkeld, dus gebruik attributietheorie: waarom gedragen mensen
zich zo?
Attributietheorie: beschrijving van de manier waarop mensen de oorzaken van
een eigen en andermans gedrag verklaren.
- Interne attributie: gedraagt zich zo door de persoon die die is,
persoonlijkheid, karakter en houding.
- Externe attributie: gedraagt iemand zich zo, omdat de situatie zo is.
Covariatiemodel van Kelley: theorie die stelt dat om een attributie te kunnen
maken over de oorzaak van iemands gedrag, we systematisch kijken naar
Sociale cognitie en perceptie
Lesdoelen:
• De student kent de begrippen sociale cognitie en perceptie
• De student begrijpt de positieve en negatieve gevolgen van denken in schema’s
• De student kent de verschillende heuristieken en fouten (bias) die bij automatisch denken
horen
• De student weet wat de gevolgen zijn van denken volgens het co-variatiemodel van Kelley
___________________________________________________________________________
H1: Sociale cognitie
De manier waarop we over onszelf en de omringende wereld denken.
Dat kan moeilijk… en dat kan makkelijk…
Makkelijk denken
Automatisch denken= schema’s
Scripts: schema’s voor specifieke gebeurtenissen
Onder invloed van:
- Accessibility/toegankelijkheid
- Priming
Blijven lang hangen
- Perseveratie-effect
- Selffulfilling prophecy
Accessibility/toegankelijkheid:
- Eerdere ervaringen
- Een doel op dat moment
- Recente ervaring
Priming: Proces waarbij toegankelijkheid schema, concept of kenmerk wordt
verhoogd
Perseveratie-effect: opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale wereld
houden aan, ondanks bewijs voor tegendeel
Selffulfilling prophecy: (zichzelf waarmakende voorspelling): situatie waarbij
mensen (1) een verwachting hebben over hoe iemand is, die (2) van invloed is
op de manier waarop ze zich tegenover de persoon gedragen, waardoor (3) die
, persoon zich consistent met deze verwachtingen gaat gedragen, zodat (4) hun
verwachting uitkomt.
Schema niet aanwezig/bruikbaar?
Beoordelingsheuristieken: aannames die mensen gebruiken om snel en
efficiënt te kunnen oordelen. Die kunnen leiden tot goede beslissingen, maar
ook tot oordeelfouten.
- Beschikbaarheids heuristiek (Availibility heuristic): meest recente
voorbeeld/situatie dat je voor je hebt.
- Representativiteits heuristiek (Representativeness heuristic): de mentale
aanname waarbij mensen iets classificeren op uiterlijke kenmerken.
- Ankerheuristiek (Anchoring heuristic): mensen maken gebruik van een
getal of waarde als beginpunt.
Voordeel schema’s: heel snel en onbewust, vraagt weinig inspanning
Nadeel schema’s: kan voor denkfouten zorgen
Oplossing: Gecontroleerd denken
H2: Sociale perceptie
Hoe kijken wij naar (het gedrag) van anderen en welke betekenis geven wij
daaraan
Interpreteren is decoderen: wat bedoeld iemand met het gedrag die die laat
zien?
Vaak ingewikkeld, dus gebruik attributietheorie: waarom gedragen mensen
zich zo?
Attributietheorie: beschrijving van de manier waarop mensen de oorzaken van
een eigen en andermans gedrag verklaren.
- Interne attributie: gedraagt zich zo door de persoon die die is,
persoonlijkheid, karakter en houding.
- Externe attributie: gedraagt iemand zich zo, omdat de situatie zo is.
Covariatiemodel van Kelley: theorie die stelt dat om een attributie te kunnen
maken over de oorzaak van iemands gedrag, we systematisch kijken naar
