Samenvatting colleges Fysiologie leerjaar 2 - periode 2

Fysiologie – colleges
FYS 1 – therapeutische effecten op het bewegingsapparaat
Context:
 Wat doen wij als fysiotherapeut? Welke acties van ons handelen leidt tot welke effecten bij de
cliënt? Als fysiotherapeut moet je kennis en inzicht hebben om de juiste keuze te kunnen
bepalen voor de therapie voor jouw cliënt. En weten wanneer de reacties zich binnen de
“normaal” bevinden, of “afwijkend” zijn van de te verwachten reacties. Alleen dan kan je als
fysiotherapeut een behandeling op maat en aangepast aan de cliënt aanbieden en uitvoeren.

Therapeutische effecten van massage:
 Massage is één van de oudste therapievormen
 Mass (Arabisch) = ‘kneden’ of ‘drukken’
 Invoering als therapie dankzij de Fransen
o Effleurage (strijken), Petrisage (kneden) en Tapotage (kloppen)

Mechanische effecten:
 Bindweefselmassage
o Cutis en subcutis mobilisatie t.o.v. lichaamsfascie resp. periost
o Sympathische activeit ↓ (neuroreflectoir)
o Soort van mobilisering, doet iets met de mate van prikkeling van je zenuwstelsel.
 Littekenbehandeling
o Cutis en subcutis mobilisatie t.o.v. lichaamsfascie resp. periost
o Mobiliteit ↑ (mechanisch)
o Mobiliseren van het weefsel (na een operatie)
 Manuele lymfedrainage
o Lymfestroom ↑ van perifeer naar centraal
o Vulling ↑ initiële lymfevaten
o + transport door lymfevaten
o Vorming nieuwe lymfebanen
o Coloïd-osmotische-druk (COD)↓
 Normalisatie COD is voorwaarde voor normale wondgenezing
o Afvoer ↑ ontstekingsmediatoren, -exsudaat en kapot weefsel
 Klassieke massage
o Cutis en subcutis mobilisatie t.o.v. lichaamsfascie resp. periost
o Mobiliteit ↑ (mechanisch)
o Ontspanning ↑ van patiënt
o Huiddoorbloeding ↑
o Afvoer ↑ van afbraakproducten

Biomechanische effecten:
 Afgifte van ontstekingsmediatoren
o Mestcellen  histamine ↑
 Ontstekingsmediator met vaatverwijding en permeabiliteitsverhogend effect
o Acylhydrolasen  arachidonzuur ↑
 Eerste fase van de wondgenezing – de ontstekingsfase – in te leiden
o Fosfolipase
 Kleine lokale weefselbeschadigingen = ontstekingsreactie
 Afgifte van endorfinen
o Endorfine ↑
 o.a. pijnstillende werking
 Afgifte van serotonine

, o Serotonine ↑
 Pijnprikkelgeleiding ↓ in ZCS
 Pijngeleider, pijn gewaarwording, zenuwstelsel wordt minder gevoelig voor
pijnprikkels.
 Mastcellen kunnen gaan lekke bij een beweging, er komt dan histamine vrij.
Effecten op het immuunsysteem:
 Niet-specifieke afweer↑
 Leukocyten, monocyten, trombocyten en mestcellen vermenigvuldigen zich resp. worden
actiever
 Specifieke afweer ↓
 immuunsysteem / afname van overgevoeligheidsreacties
 Specifieke afweer gaat omlaag, overgevoeliger/abnormale/allergische reacties worden minder.
Algemene niet specifieke afweer wordt hierdoor verbeterd. Als je alles beter kunt afweren, ben
je beter in staat om te reageren op nieuwe dingen. Specifieke afweer heeft er al op gereageerd
en heeft er iets specifieks van gemaakt.

Therapeutische effecten van mobilisatie:
 Kaders bewegingsbeperking:
o Reflectorische bewegingsbeperking
 Hypomobiliteit waarbij de beweging ↓ door 
 Oorzaak resp. mechanismen op hypothetisch niveau
 Défense musculair
 Reflectoire bewegingsbeperking  bewegingsbeperking hebben die adaptief is op iets
anders (het is eigenlijk geen bewegingsbeperking). Meer spanning rondom het
gewricht, je zet het gewricht een soort van op slot. Een zwelling doet dit ook.
Vastzetten zorgt voor een beter herstel.
o Structurele bewegingsbeperking
 Pathologische crosslinks in het ongevormde bindweefsel van
gewrichtskapsel/spier/zenuw
 Kapselverklevingen of verklevingen tussen intra-articulaire structuren en
kraakbeenvlakken
 Structurele bewegingsbeperking  bestaat uit crosslinks, bestaat al langer, je hebt er
meer tijd voor nodig om dit te creëren.

Behandeling van structurele bewerkingsbeperkingen:
 Mobilisering van gewrichten en behandeling van structureel verkorte musculatuur

Mobilisatie van gewrichten:
 Fysiologische grondslagen
o Collagenase
 Afgifte als cel intermitterend wordt belast
 Afbraak collageenstructuur = afbraak pathologische crosslinks = herstel mobiliteit
 ++ collageenmoleculen achter elkaar bouwen = langer maken van bindweefsel
 Collagenase  je probeert dit te stimuleren. Je wilt dit in het gewricht/kapsel. Belangrijk is dat dat
proces niet wordt bereikt wanneer je continue druk geeft. Je moet dit afwisselen, cyclisch
mobiliseren. Je bereikt hierbij sneller herstel, sneller functie en je therapie wordt hierdoor
effectiever.
 Vergelijking van de collagenaseproductie van menselijke fibroblasten onder cyclische rekking (rood)
in vergelijking met een controlegroep (blauw)
 Het vrijkomen van collagenase bij menselijke fibroblasten als reactie op cyclische rekking (blauw)
wordt met ongeveer 100-200% verhoogd, bij een constante rekking (rood) daarentegen

, o Viscoelastische eigenschappen bindweefsel
 Creep
 Grote belasting → collageenproductie ↑ = weefsel sterker & stabieler
 Lichte belasting → collagenase ↑ = weefsel adaptatie & aanpassing op verlengde situatie
 Stress-relaxatie en creep (vlg. Currier)
- Afnemende spanning bij een gelijkblijvende lengte van de pees
- Toenemende lengte bij een constante belasting van de pees
 Fysiologisch:
- Eigenschappen van bindweefsel kennen, wat gebeurd er als dit zwaar/minder wordt belast.
- Kapsel beperkt zich op stress, ligamentaire banden in de enkel zijn kapselversterkingen. Hier zit
de meeste stress op. Hoe meer stress hierop hoe sterker de banden worden.
- Wanneer je het bindweefsel op dezelfde lengte houdt heb je meer kracht nodig om te rekken.
- Constante belasting

Variatie op gewrichtsmobilisatie:
 Opwarming
o Bindweefsel 25°C ≠ verlenging door rekking
o Bindweefsel 45°C = grootste verlenging door rekking
o Gewrichtskraakbeen +32°C = afbraak
 Cyclische beweging
o Lengte bindweefsel ↑ & ROM ↑
o Flexibiliteit pezen & ligamenten ↑
 Normalisatie en stabilisatie enkele uren na belasting
 Behandelingsduur  Lit. ≠ eenduidig
 Bindweefsel krijgt een grote verlenging wanneer het warm is, op dit moment wordt je soepeler.
 Gewrichtskraakbeen gaat kapot boven de 32 graden.
 Gewrichten zitten vaak aan het oppervlakte, weinig omgeven door spieren en ze koelen snel af.
 Gewrichten vrij aan de oppervlakte koelen eerder af.
 PFI werkt niet op structurele bewegingsbeperkingen. Dit werkt dus niet op ROM vergroten. Het
werkt wel wanneer iemand adaptief een spierspanning heeft opgebouwd, beschermend voor de
cliënt. Het staat de behandeling in de weg.

Variatie op gewrichtsmobilisatie:
 Lengteverandering van een pees bij cyclische bewegingen (vlg. Currier):
o Lengteverandering gedurende 1 beweging
o Lengteverandering na lang doorgevoerde cyclische bewegingen
 Cyclische rekking veroorzaakt een geleidelijke weefselverlenging
 Verschil tussen eenmalige mobilistie techniek en cyclus  verlenging wordt groter.
 Tracties
o Separatie gewrichtsvlakken ≠ natuurlijk
o Klinisch aantoonbare ROM ↑
 Glijden: Snel biomechanisch rollenspel en klinisch aantoonbare ROM ↑
 Compressie/druk
o Synthese kraakbeencellen ↑ = belastbaarheid ↑
o Druk op kraakbeen ↑ = in synoviaal vocht scheiding hyaluronzuurmoleculen = viscositeit
synoviaal vocht ↓ = smeringseffect ↑
 Klinische relevantie = ++ compressie met glijtechnieken

Behandeling van structureel verkorte musculatuur:
 Pathologische crosslinks intramusculair ↓
 In rij geschakelde sarcomeren ↑