§1 Globalisering in centrum en (semi)periferie
Een economische en politieke driedeling
De wereld is in te delen in drie groepen landen:
- Het centrum: (het kerngebied) landen met een hoge welvaart en mondiaal gezien veel
economische en politieke invloed.
- De periferie: (het randgebied) landen met een lage welvaart en grotendeels afhankelijk van
beslissingen en ontwikkelingen in het centrum.
- De semiperiferie: neemt economisch en politiek gezien een tussenpositie in.
Het bestaan van deze driedeling en onderlinge relaties tussen de landengroepen, heet het
wereldsysteem.
Economische effecten van globalisering
Globalisering heeft in de centrumlanden voornamelijk positieve effecten, deze landen hebben goede
infrastructuur en een hoog kennisniveau. Multinationale ondernemingen (mno’s) hebben hun basis
meestal in centrumlanden. Dankzij uitschuiving1 kunnen zij hun winst vergroten.
Landen in de (semi)periferie hebben ook baat bij de globalisering. Global shift2 zorgt voor
investeringen en banen. Ook de hogere welvaart in de cetrumlanden zorgt voor meer vraag, er is dus
sprake van spread-effecten maar ook van backwash-effecten, dit komt doordat het centrum
grondstoffen, kapitaal en mensen onttrekt.
Typerend voor (semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering. Dit is de ongelijke
verdeling van technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en de bevolkingsgroepen in
een land. De regionale ongelijkheid neemt toe: tussen gebieden komen er grote en ongewenste
verschillen in de welvaart en het welzijn, ook de sociale ongelijkheid3 wordt groter.
Culturele effecten van globalisering
Door globalisering komen mensen steeds meer in contact met andere culturen en nemen ze
elementen vanuit andere culturen over, dit noem je diffusie.
Demografische effecten van globalisering
Globalisering leidt tot welvaartsstijging. Hierdoor dalen de geboorte- en sterftecijfers, ook heeft het
invloed op de migratiepatronen. Emigreren wordt steeds makkelijker waardoor het ook steeds vaker
gebeurt.
Ecologische effecten van globalisering
Er wordt steeds meer geproduceerd en getransporteerd waardoor de vervuiling en CO2-uitstoot
toeneemt. Er is vaak een soepele milieuwetgeving hiervoor die slecht wordt gehandhaafd. Bedrijven
en mno’s besparen hierop, wat de productie goedkoper maakt maar het milieu in deze landen wel
onder druk zet.
Reacties op globalisering
- Globalisering heeft voor centrumlanden gunstige effecten
- De toenemende migratie naar het centrum
- Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economisch en/of politiek
gezien samenwerkingsverbanden aan
- De negatieve effecten die tegenreacties geeft van de anders-globalisten, zij zijn tegen globalisering
1
Uitschuiving = Het proces van ruimtelijke verplaatsing van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar nieuwe
gebieden met aantrekkelijker omstandigheden
2
Global shift = De verschuiving van het economisch zwaartepunt in de wereld
3
Sociale ongelijkheid = Als onrechtvaardig en oneerlijk ervaren verschillen tussen mensen
,
Een economische en politieke driedeling
De wereld is in te delen in drie groepen landen:
- Het centrum: (het kerngebied) landen met een hoge welvaart en mondiaal gezien veel
economische en politieke invloed.
- De periferie: (het randgebied) landen met een lage welvaart en grotendeels afhankelijk van
beslissingen en ontwikkelingen in het centrum.
- De semiperiferie: neemt economisch en politiek gezien een tussenpositie in.
Het bestaan van deze driedeling en onderlinge relaties tussen de landengroepen, heet het
wereldsysteem.
Economische effecten van globalisering
Globalisering heeft in de centrumlanden voornamelijk positieve effecten, deze landen hebben goede
infrastructuur en een hoog kennisniveau. Multinationale ondernemingen (mno’s) hebben hun basis
meestal in centrumlanden. Dankzij uitschuiving1 kunnen zij hun winst vergroten.
Landen in de (semi)periferie hebben ook baat bij de globalisering. Global shift2 zorgt voor
investeringen en banen. Ook de hogere welvaart in de cetrumlanden zorgt voor meer vraag, er is dus
sprake van spread-effecten maar ook van backwash-effecten, dit komt doordat het centrum
grondstoffen, kapitaal en mensen onttrekt.
Typerend voor (semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering. Dit is de ongelijke
verdeling van technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en de bevolkingsgroepen in
een land. De regionale ongelijkheid neemt toe: tussen gebieden komen er grote en ongewenste
verschillen in de welvaart en het welzijn, ook de sociale ongelijkheid3 wordt groter.
Culturele effecten van globalisering
Door globalisering komen mensen steeds meer in contact met andere culturen en nemen ze
elementen vanuit andere culturen over, dit noem je diffusie.
Demografische effecten van globalisering
Globalisering leidt tot welvaartsstijging. Hierdoor dalen de geboorte- en sterftecijfers, ook heeft het
invloed op de migratiepatronen. Emigreren wordt steeds makkelijker waardoor het ook steeds vaker
gebeurt.
Ecologische effecten van globalisering
Er wordt steeds meer geproduceerd en getransporteerd waardoor de vervuiling en CO2-uitstoot
toeneemt. Er is vaak een soepele milieuwetgeving hiervoor die slecht wordt gehandhaafd. Bedrijven
en mno’s besparen hierop, wat de productie goedkoper maakt maar het milieu in deze landen wel
onder druk zet.
Reacties op globalisering
- Globalisering heeft voor centrumlanden gunstige effecten
- De toenemende migratie naar het centrum
- Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economisch en/of politiek
gezien samenwerkingsverbanden aan
- De negatieve effecten die tegenreacties geeft van de anders-globalisten, zij zijn tegen globalisering
1
Uitschuiving = Het proces van ruimtelijke verplaatsing van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar nieuwe
gebieden met aantrekkelijker omstandigheden
2
Global shift = De verschuiving van het economisch zwaartepunt in de wereld
3
Sociale ongelijkheid = Als onrechtvaardig en oneerlijk ervaren verschillen tussen mensen
,
