Samenvatting Infectiepreventie | Hogeschool Gent 1e jaar verpleegkunde | 2025/2026

Infectiepreventie
Inleiding
Hygiëne: fysieke, psychische en sociaal welzijn van patiënt in het ziekenhuis.
 Psychische sociale en fysieke schade
 Ziekenhuishygiëne of infectiepreventie
 Niet enkel voor komen van infecties maar beheersen
Aantal (ziekenhuis)infecties gestegen:

- Toenemend gebruik antibiotica
 Door stijgend aantal (Multi) resistente kiemen
- Toename aantal ‘verzwakte’ zorgvragers
 Steeds complexere diagnostiek, meer invasieve en meer
risicodragende diagnostiek en therapie
Ziekenhuisinfecties  zorginfecties

- Infectie is gevolg van ondergaan van bepaalde zorg door een
zorgverstrekker in eender welke omgeving zelfs thuisomgeving
- Zorgverlening steeds sneller + druk tempo nauwgezet werken
bemoeilijk
7% van ZV maakt zorginfectie door
 Verlening opnameduur + verhoging geneesmiddelengebruik en
zorgbehoefte
Beheersbare gezondheidszorg:

- financieel-economisch + kwaliteit van zorg
- Rol van verpleegkundigen als bewakers van de zorgkwaliteit

1/3 tot soms helft van zorginfecties kan vermeden worden door naleven van
preventiemaatregelen
 Veilige zorg= recht van patiënt



Hoofdstuk 1 ziekenhuishygiëne en infectiepreventie
1.1 Hygiëne
= zorg voor het in stand houden van de gezondheid (bevordering van welzijn)
 Gezondheid is een toestand van optimaal lichamelijk, geestelijk en
maatschappelijk welzijn (WHO)
 veel breder dan het voorkomen van ziekten
 synoniem: gezondheidsleer
Belang van hygiënische maatregelen:

- In zorginstellingen
 Samenbrengen van zieke mensen
 Grotere kans op verspreiding van ziekten


1

, - Grote groepen
 Drinkwatervoorziening
 Bereiden van maaltijden
 Kans op veel mensen tegelijk besmet worden
 Grote kans op epidemie
Gebruik van antimicrobiële middelen:

- Verstoring van gunstige evenwichtstoestand teweeg brengen dat er
nieuwe problemen ontstaat

1.2 Ziekenhuishygiëne
 is de wetenschap die bestudeert hoe de gezondheid van patiënten die in
een zorginstelling verblijven, gevrijwaard kan worden
 toepassing op het ganse werkveld van verpleegkundige, zowel
intramuraal als extramuraal.
Hospitalisme :bijkomende of secundaire schade door het verblijf of in
aansluiting van het verblijf in een zorginstelling
1) sociaal vlak: meerdere negatieve aspecten
 weg uit vertrouwelijk milieu
 aanpassen aan andere dagindeling
 verlies deel vrijheid
2) psychische vlak:
 Hospitalisatiesyndroom :dehumanisatie = psychisch
institutionalisme  gedragsveranderingen
 ongerustheid
 angst + depressie
 communicatiestoornissen
 gevoel klachten niet ernstig genomen worden
 ontevreden over verzorging
3) fysiek vlak: fysiek hospitalisme
 chirurgie fouten + anesthesie ongevallen
 medicatie fouten
 vallen van brancard
 springt in oog omdat het objectief waargenomen en gemeten kan
worden

1.3 Infectiepreventie
Vooral gericht op fysieke schade :Objectief meetbaar en waarneembaar
Zorginfecties:

- Infecties die niet bestonden op het ogenblik van de opname, maar
verworven tijdens verblijf
- Grote gevolgen voor gemeenschap en patiënt

Preventie en beheersing van zorginfecties


Infectiepreventiemaatregelen:



2

, - Isolatiemaatregelen
- Aseptische technieken: asepsis = kiemvrij = “niet doen verrotten”
- Voorzorgsmaatregelen bij reiniging, ontsmetting en sterilisatie

1.4 Hospitalisme
1.Psychosociale schade

- Ontstaat na langdurig verblijf in ziekenhuis
- Gedragsveranderingen
 Contactarmoede
 Verarming van interesse
 Toenemende afhankelijkheid
 Verlies van inzicht in eigen sociale rol
 Regressie (kind terug in tijd bv bedplassen)
 Neerslachtigheid

Oorzaken:
1) Verlies van cc met eigen sociale omgeving  contactarmoede
2) Inactiviteit en verlies van zelfstandigheid
 Patiënt gedwongen tot rust
 Verlies initiatief+ individualiteit
 Onderdrukt eigen verantwoordelijkheid in genezingsproces
 Sterk verantwoordelijkheidsgevoel = sneller genezen
3) Gebruik van kalmerende en slaapmiddelen
 Inslapen moeilijker na heel de dag al in bed gelegen te hebben
4) Zakelijke houding van personeel en weinig huiselijke sfeer
5) Verlies van het persoonlijke:
 Minder bezoek = minder vriendschappen
 Eenzaamheid
 Geen persoonlijke bezittingen
6) Toestand van angst, hulpeloosheid en onwetendheid
 Angst voor pijn
 Niet genoeg inlichten over diagnose= angst
 Zichzelf niet meer kunnen behelpen = neerslachtigheid
7) Verlies van toekomstperspectief
 Moeilijk te motiveren om iets te doen
 Terugkeren maatschappij is moeilijk
8) Geluidshinder
 Veel machines
 Vv/ onuitstaanbaar

Risicogroepen:
- Kinderen (jonger dan 5 jaar, langdurige opname -> regressie = op lager
ontwikkelingsniveau functioneren)
- Chronisch zieken:
 Langdurig ziek= sociale isolatie
 Ontmoedigd, depressie
 Grootste gevaar: passiviteit en afhankelijkheid
- Psychiatrische patiënten:
 isolement



3

, - Patiënten op intensieve zorgen (intensive care syndroom)
 Gekenmerkt door verwardheid, angst, agressiviteit + hallucinaties
 Grotere gevoeligheid voor hospitalisatiesyndroom

2.Fysieke schade
Gaat ook om niet-infectieuze schade:
 Lichamelijke, materieel of financiële schade
 Waargenomen en herkend door patiënt en omgeving
 Infectieuze schade (ziekenhuisinfecties)

Schade aan goederen
- Schade aan goederen: meeste= diefstallen
- Financiële schade: behandeling door fouten, niet-aangevraagde
onderzoeken

Ongevallen
Risicofactoren

- Patiëntgebonden
- Omgeving gebonden
 50% van valpartijen: uit bed!
 25-30%: trap en vloer

Nevenwerkingen van ontsmettingsmiddelen
Bij meer gevoelige patiënten(bv. Prematuren)

- Chemische dermatitis of verbranding:
 Te hoge gebruiksconcentratie
 Te lange contacttijd
 Onvoldoende naspoelen van materiaal / linnen
 Opm.: huidplooi of rug = minder verdamping = irritatie

Schade ten gevolge van een ingreep
Gevolgen van anesthesie
 Hoe langer duur ingreep= hogere kans mortaliteit
Chirurgische fout
 Vergeten van materiaal
 Oplossing: spullen met radio-opake draad

Doorligwonden of decubitus
Ontstaan bij bedlegerige patiënten
PREVENTIE!:

- Actieve mobilisatie
- Wisselhouding
- Alternerende matrassen
- Oneffenheden van lakens



4