Samenhang tussen Sociale fobie, Agorafobie en Agressieve Symptomen bij Nederlandse
Volwassenen
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Cross-sectioneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren: Mira Duif, Peter Verboon en Piet van Tuijl
Inleverdatum: 4 september 2025
, Abstract
Agressie vormt een groeiend maatschappelijk probleem onder Nederlandse volwassenen en gaat
gepaard met negatieve persoonlijke en maatschappelijke gevolgen. In dit onderzoek is nagegaan in
welke mate sociale fobie en agorafobie samenhangen met agressie en of er sprake is van een
interactie-effect tussen beide angststoornissen. De onderzoeksvraag luidde: ‘In hoeverre hangen
sociale fobie en agorafobie samen met de ervaren agressie onder Nederlandse volwassenen, en is er
een interactie-effect tussen sociale fobie en agorafobie in dit kader?’. Eerder onderzoek suggereert
dat sociale fobie en agorafobie afzonderlijk positief samenhangen met agressie, echter is er weinig
bekend over de interactie tussen sociale fobie en agorafobie. Dit onderzoek betrof een cross-
sectioneel design met een steekproef van 1084 Nederlandse volwassenen (51% mannen, 49%
vrouwen, leeftijd 18–90 jaar, Mleeftijd = 50.83), waarbij de Symptom Questionnaire (SQ-48; Carlier et
al., 2012) werd ingevuld over de hoeveelheid ervaren sociale angst, agorafobie en agressieve
symptomen van de afgelopen week. Uit de resultaten van de multiple lineaire regressieanalyses met
moderatie kwam naar voren dat zowel sociale fobie als agorafobie significante en onafhankelijke
voorspellers zijn van het aantal ervaren agressieve symptomen. De interactie tussen sociale fobie en
agorafobie bleek daarentegen niet significant. Daarnaast wordt voor vervolgonderzoek aanbevolen
om longitudinale designs te overwegen en om, naast zelfrapportage, gebruik te maken van
aanvullende objectieve meetmethoden, om de relaties tussen de variabelen beter te begrijpen. Voor
de praktijk onderstrepen de resultaten de aandacht voor gerichte behandelingen die zowel sociale
fobie als agorafobie symptomen aanpakken, aangezien beide onafhankelijk bijdragen aan agressieve
symptomen.
Keywords: sociale fobie, agorafobie, agressie, Nederlandse volwassenen
, Samenhang tussen Sociale fobie, Agorafobie en Agressieve Symptomen bij Nederlandse
Volwassenen
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen sociale fobie, agorafobie en agressie bij
Nederlandse volwassenen. Daarnaast is het interactie-effect tussen sociale fobie en agorafobie
onderzocht, aangezien wordt verwacht dat deze twee fobieën elkaar versterken, wat kan leiden tot
een verhoogd niveau van agressie.
Agressie vormt een groot maatschappelijk probleem onder volwassenen in Nederland en
treft uiteenlopende groepen binnen de samenleving, waaronder gezinnen, artsen, verpleegkundigen,
leraren, politie, beveiligers, journalisten en politici (Boonstra, 2021). Binnen wetenschappelijk
onderzoek wordt agressie doorgaans ingedeeld in verschillende subtypen: fysieke agressie (gericht
op lichamelijke schade), verbale agressie (zoals bedreiging of belediging) en relationele agressie
(sociale uitsluiting of het schaden van iemands reputatie) (Benjamin, 2016). Dit onderzoek zal zich
richten op alle drie de subtypen van agressie. Baron en Richardson (1994) definiëren agressie als
gedrag dat is gericht op het toebrengen van schade aan een ander die deze schade juist wil
vermijden (Benjamin, 2016). Volgens het CBS werden er in Nederland in het afgelopen jaar circa
36.400 gevallen van fysiek geweld geregistreerd en bijna 26.000 gevallen van verbaal geweld,
waaronder bedreiging en stalking. Agressie komt veelvuldig voor in alle lagen van de samenleving. Als
gevolg hiervan nemen zowel het veiligheidsgevoel als het onderlinge maatschappelijk vertrouwen af,
en komt de mentale gezondheid van alle betrokkenen van agressie onder druk te staan (Tsomokos &
Slavich, 2024) . Uit deze gegevens blijkt dus dat agressieve symptomen vaak voorkomen onder
Nederlandse volwassenen en een aanzienlijke impact hebben op zowel de individuele levenskwaliteit
als op de samenleving. Agressie kan leiden tot meer ziekteverzuim, burn-out klachten, angst, stress
en zelfs ptss (Verkuil et al., 2015). Om dit probleem effectief aan te pakken is er meer inzicht nodig in
de onderliggende psychologische mechanismen die bijdragen aan het ontstaan van agressief gedrag.
3
Volwassenen
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Cross-sectioneel Onderzoek (PB0822)
Examinatoren: Mira Duif, Peter Verboon en Piet van Tuijl
Inleverdatum: 4 september 2025
, Abstract
Agressie vormt een groeiend maatschappelijk probleem onder Nederlandse volwassenen en gaat
gepaard met negatieve persoonlijke en maatschappelijke gevolgen. In dit onderzoek is nagegaan in
welke mate sociale fobie en agorafobie samenhangen met agressie en of er sprake is van een
interactie-effect tussen beide angststoornissen. De onderzoeksvraag luidde: ‘In hoeverre hangen
sociale fobie en agorafobie samen met de ervaren agressie onder Nederlandse volwassenen, en is er
een interactie-effect tussen sociale fobie en agorafobie in dit kader?’. Eerder onderzoek suggereert
dat sociale fobie en agorafobie afzonderlijk positief samenhangen met agressie, echter is er weinig
bekend over de interactie tussen sociale fobie en agorafobie. Dit onderzoek betrof een cross-
sectioneel design met een steekproef van 1084 Nederlandse volwassenen (51% mannen, 49%
vrouwen, leeftijd 18–90 jaar, Mleeftijd = 50.83), waarbij de Symptom Questionnaire (SQ-48; Carlier et
al., 2012) werd ingevuld over de hoeveelheid ervaren sociale angst, agorafobie en agressieve
symptomen van de afgelopen week. Uit de resultaten van de multiple lineaire regressieanalyses met
moderatie kwam naar voren dat zowel sociale fobie als agorafobie significante en onafhankelijke
voorspellers zijn van het aantal ervaren agressieve symptomen. De interactie tussen sociale fobie en
agorafobie bleek daarentegen niet significant. Daarnaast wordt voor vervolgonderzoek aanbevolen
om longitudinale designs te overwegen en om, naast zelfrapportage, gebruik te maken van
aanvullende objectieve meetmethoden, om de relaties tussen de variabelen beter te begrijpen. Voor
de praktijk onderstrepen de resultaten de aandacht voor gerichte behandelingen die zowel sociale
fobie als agorafobie symptomen aanpakken, aangezien beide onafhankelijk bijdragen aan agressieve
symptomen.
Keywords: sociale fobie, agorafobie, agressie, Nederlandse volwassenen
, Samenhang tussen Sociale fobie, Agorafobie en Agressieve Symptomen bij Nederlandse
Volwassenen
Dit onderzoek richt zich op de samenhang tussen sociale fobie, agorafobie en agressie bij
Nederlandse volwassenen. Daarnaast is het interactie-effect tussen sociale fobie en agorafobie
onderzocht, aangezien wordt verwacht dat deze twee fobieën elkaar versterken, wat kan leiden tot
een verhoogd niveau van agressie.
Agressie vormt een groot maatschappelijk probleem onder volwassenen in Nederland en
treft uiteenlopende groepen binnen de samenleving, waaronder gezinnen, artsen, verpleegkundigen,
leraren, politie, beveiligers, journalisten en politici (Boonstra, 2021). Binnen wetenschappelijk
onderzoek wordt agressie doorgaans ingedeeld in verschillende subtypen: fysieke agressie (gericht
op lichamelijke schade), verbale agressie (zoals bedreiging of belediging) en relationele agressie
(sociale uitsluiting of het schaden van iemands reputatie) (Benjamin, 2016). Dit onderzoek zal zich
richten op alle drie de subtypen van agressie. Baron en Richardson (1994) definiëren agressie als
gedrag dat is gericht op het toebrengen van schade aan een ander die deze schade juist wil
vermijden (Benjamin, 2016). Volgens het CBS werden er in Nederland in het afgelopen jaar circa
36.400 gevallen van fysiek geweld geregistreerd en bijna 26.000 gevallen van verbaal geweld,
waaronder bedreiging en stalking. Agressie komt veelvuldig voor in alle lagen van de samenleving. Als
gevolg hiervan nemen zowel het veiligheidsgevoel als het onderlinge maatschappelijk vertrouwen af,
en komt de mentale gezondheid van alle betrokkenen van agressie onder druk te staan (Tsomokos &
Slavich, 2024) . Uit deze gegevens blijkt dus dat agressieve symptomen vaak voorkomen onder
Nederlandse volwassenen en een aanzienlijke impact hebben op zowel de individuele levenskwaliteit
als op de samenleving. Agressie kan leiden tot meer ziekteverzuim, burn-out klachten, angst, stress
en zelfs ptss (Verkuil et al., 2015). Om dit probleem effectief aan te pakken is er meer inzicht nodig in
de onderliggende psychologische mechanismen die bijdragen aan het ontstaan van agressief gedrag.
3
