Samenvatting
publiekrecht
,H2
Publiekrecht bestaat uit een heel stelsel van wetten. Awb regelt hoe de
overheid beslist, andere wetten bepalen wat zij mag beslissen.
Herhaling privaatrecht> wet zoeken+juridisch redeneren
H3
Het publiekrecht regelt de organisatie van de overheid en de verhouding
tussen overheid en burger of bedrijf en het privaatrecht hoe burgers en
bedrijven met elkaar omgaan.
Legaliteitsbeginsel: alle bevoegdheden zijn gebaseerd op een wet
Recht heeft als functie: bescherming, rechtszekerheid, gerechtigheid en
conflictbeslechting. Regels vastleggen in wetten waardoor ze toegankelijk,
kenbaar en controleerbaar worden heet codificatie. Voor publieksrecht
geld dus dat de overheid niet zomaar mag optreden zonder wettelijke
basis, maar de wetten hebben soms ook open normen die opgevuld
kunnen worden door rechtsspraak en algemene beginselen.
Het publiekrecht bestaat uit verschillende rechtsgebieden:
- Staatsrecht; inrichting van de overheid en wie welke bevoegdheid
heeft > Grondwet
- Bestuursrecht; gaat over besluiten van bestuursorganen en de
bescherming daartegen > AwB, Omgevingswet
- Strafrecht; welk gedrag strafbaar is en welke straffen kunnen worden
opgelegd > Wetboek van Strafrecht
Het Nederlands recht bestaat uit 4 formele rechtsbronnen:
1. De wet (BW, Awb, Omgevingswet)
2. Jurisprudentie
3. Gewoonte (ongeschreven regels)
4. Verdragen en Europees recht (EVRM)
Rechtswetenschap is een ondersteunende bron.
Er gelden vaste voorrangsregels. Een hogere regel gaat voor een lagere.
Een bijzondere regel gaat voor een algemene regel. Een nieuwe regel gaat
voor een oude regel. Opbouw Nederlandse stelsel:
1. Internationaal en Europees recht
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
5. Ministeriële regeling
6. Provinciale, gemeentelijke of waterschap verordening
7. Beleidsregels en individuele besluiten
A.1.1 Onderscheid rechtsgebieden in het publiekrecht
A.1.1.1 … benoemt specifieke rechtsgebieden binnen het publiekrecht.
(K)
,A.1.2.1 … licht het belang van het publiekrecht toe (B)
A.1.2.2 … brengt de begrippen publiekrecht en privaatrecht onder
woorden. (B)
A.1.2.3 … licht de verschillen tussen privaatrecht en publiekrecht toe.
(B)
A.1.3.1 … beschrijft wat onder codificatie van het recht wordt
verstaan. (K)
A.1.3.2 … licht toe in hoeverre het publiekrecht is gecodificeerd. (B)
A.1.4.1 … benoemt de soorten (formele) rechtsbronnen binnen het
Nederlandse rechtssysteem. (K)
A.1.4.2 … benoemt voorbeelden van rechtsbronnen (die onder de
formele rechtsbronnen vallen) binnen het Nederlandse rechtssysteem. (K)
A.1.4.3 … licht toe wat de hiërarchie is tussen wet- en regelgeving. (B)
A.1.4.4 … licht toe wat de rangorde van rechtsbronnen inhoudt. (B)
H4
Er is sprake van een staat wanneer er een duidelijk afgebakend
grondgebied is met dezelfde regels, er een overheid is met het hoogste
gezag en er moet een bevolking zijn die onder dat gezag valt. De
staatsvorm is de manier waarop een staat intern is opgebouwd en
ingericht. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Eenheidsstaat> er is 1 bevoegd gezag waar alle macht ligt (Rijksoverheid
Den Haag). Gedecentraliseerd> verdeeld over lagere overheidslagen
(provincies, gemeenten en waterschappen). De manier waarop een land
wordt bestuurd en gecontroleerd is de regeringsvorm. Nederland heeft een
constitutionele monarchie (Koning en rol staat in Grondwet) met een
parlementair stelsel (burgers kiezen parlement).
De Trias Politica is een manier van de macht verdelen zodat deze niet bij
een persoon ligt. In Nederland hebben we de wetgevende macht (regering
en SG), uitvoerende macht (ministers, college van B&W) en de
rechtsprekende macht (rechters.
Regering: Koning en ministers
Parlement/Staten-Generaal: Tweede en Eerste kamer
Autonomie betekend dat gemeenten en provincies zelf regels mogen
maken over onderwerpen die vooral lokaal spelen, het moet wel passen
binnen landelijke wetgeving en hogere normen. Dit is onder andere vooral
te vinden in het omgevingsplan.
Bij medebewind voert de gemeente of provincie juist verplicht taken uit
die door landelijke wetgeving zijn opgedragen. Uitvoering van bijvoorbeeld
Omgevingswet, Bbl of Bkl.
Attributie is de oorspronkelijke toekenning van een bestuursbevoegdheid
rechtstreeks door de wet aan een bestuursorgaan, persoon of college.
Delegatie betekent dat een bestuursorgaan een bestaande bevoegdheid
overdraagt aan een anders bestuursorgaan. De ontvangende oefent deze
bevoegdheid dan onder eigen verantwoordelijkheid uit. Bij mandaat neemt
een besluit namens het bestuursorgaan dat bevoegd blijft, de
verantwoordelijkheid ligt bij het mandaterende bestuursorgaan.
Gemeenteraden en Provinciale Staten stellen kaders vast en college van
B&W en Gedeputeerde Staten doen de uitvoering, dit is het huidige
, stelsel; dualisme. Vroeger konden raadleden ook wethouder zijn en was dit
niet goed gescheiden; monisme.
Bestuursorganen van het Rijk, Provincie, Gemeente en Waterschap:
Een wet in formele zin is vastgesteld door de regering en de Staten-
Generaal. Een wet in materiële zin is algemeen bindend en afkomstig van
een bevoegd orgaan. Organieke wetten zijn formele wetten die de
organisatie van het bestuur regelen. Een algemene maatregel van bestuur
(AMvB) is een verdere uitwerking van een wet in formele zin. Het wordt
vastgesteld door de regering, heeft wettelijke grondslag nodig en bevat
algemene regels met bindende kracht.
Een beleidsregel is een schriftelijke regel waarin een bestuursorgaan
vastlegt hoe het een bestaande bevoegdheid zal gebruiken, het zijn
interne regels van het bestuursorgaan. Het is geen wet, maar burgers
kunnen zich er wel op beroepen.
De rechterlijke macht is opgebouwd uit verschillende niveaus, met elk een
eigen taak:
- Rechtbank
• eerste aanleg
• behandelt zowel civiele als bestuursrechtelijke zaken
- Gerechtshof
• hoger beroep in civiele zaken
• beoordeelt de zaak opnieuw
- Hoge Raad
• hoogste rechter in civiel recht
• toetst alleen of het recht juist is toegepast (cassatie)
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS)
• hoogste rechter in bestuursrechtelijke zaken
• vooral belangrijk bij omgevingsrecht, vergunningen en handhaving
Het civiel recht behandelt geschillen tussen burgers, bedrijven en
organisaties. Het gaat vooral over contracten, schade en
aansprakelijkheid. De eiser dient hierbij een dagvaarding/verzoekschrift bij
publiekrecht
,H2
Publiekrecht bestaat uit een heel stelsel van wetten. Awb regelt hoe de
overheid beslist, andere wetten bepalen wat zij mag beslissen.
Herhaling privaatrecht> wet zoeken+juridisch redeneren
H3
Het publiekrecht regelt de organisatie van de overheid en de verhouding
tussen overheid en burger of bedrijf en het privaatrecht hoe burgers en
bedrijven met elkaar omgaan.
Legaliteitsbeginsel: alle bevoegdheden zijn gebaseerd op een wet
Recht heeft als functie: bescherming, rechtszekerheid, gerechtigheid en
conflictbeslechting. Regels vastleggen in wetten waardoor ze toegankelijk,
kenbaar en controleerbaar worden heet codificatie. Voor publieksrecht
geld dus dat de overheid niet zomaar mag optreden zonder wettelijke
basis, maar de wetten hebben soms ook open normen die opgevuld
kunnen worden door rechtsspraak en algemene beginselen.
Het publiekrecht bestaat uit verschillende rechtsgebieden:
- Staatsrecht; inrichting van de overheid en wie welke bevoegdheid
heeft > Grondwet
- Bestuursrecht; gaat over besluiten van bestuursorganen en de
bescherming daartegen > AwB, Omgevingswet
- Strafrecht; welk gedrag strafbaar is en welke straffen kunnen worden
opgelegd > Wetboek van Strafrecht
Het Nederlands recht bestaat uit 4 formele rechtsbronnen:
1. De wet (BW, Awb, Omgevingswet)
2. Jurisprudentie
3. Gewoonte (ongeschreven regels)
4. Verdragen en Europees recht (EVRM)
Rechtswetenschap is een ondersteunende bron.
Er gelden vaste voorrangsregels. Een hogere regel gaat voor een lagere.
Een bijzondere regel gaat voor een algemene regel. Een nieuwe regel gaat
voor een oude regel. Opbouw Nederlandse stelsel:
1. Internationaal en Europees recht
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. Algemene maatregel van bestuur (AMvB)
5. Ministeriële regeling
6. Provinciale, gemeentelijke of waterschap verordening
7. Beleidsregels en individuele besluiten
A.1.1 Onderscheid rechtsgebieden in het publiekrecht
A.1.1.1 … benoemt specifieke rechtsgebieden binnen het publiekrecht.
(K)
,A.1.2.1 … licht het belang van het publiekrecht toe (B)
A.1.2.2 … brengt de begrippen publiekrecht en privaatrecht onder
woorden. (B)
A.1.2.3 … licht de verschillen tussen privaatrecht en publiekrecht toe.
(B)
A.1.3.1 … beschrijft wat onder codificatie van het recht wordt
verstaan. (K)
A.1.3.2 … licht toe in hoeverre het publiekrecht is gecodificeerd. (B)
A.1.4.1 … benoemt de soorten (formele) rechtsbronnen binnen het
Nederlandse rechtssysteem. (K)
A.1.4.2 … benoemt voorbeelden van rechtsbronnen (die onder de
formele rechtsbronnen vallen) binnen het Nederlandse rechtssysteem. (K)
A.1.4.3 … licht toe wat de hiërarchie is tussen wet- en regelgeving. (B)
A.1.4.4 … licht toe wat de rangorde van rechtsbronnen inhoudt. (B)
H4
Er is sprake van een staat wanneer er een duidelijk afgebakend
grondgebied is met dezelfde regels, er een overheid is met het hoogste
gezag en er moet een bevolking zijn die onder dat gezag valt. De
staatsvorm is de manier waarop een staat intern is opgebouwd en
ingericht. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Eenheidsstaat> er is 1 bevoegd gezag waar alle macht ligt (Rijksoverheid
Den Haag). Gedecentraliseerd> verdeeld over lagere overheidslagen
(provincies, gemeenten en waterschappen). De manier waarop een land
wordt bestuurd en gecontroleerd is de regeringsvorm. Nederland heeft een
constitutionele monarchie (Koning en rol staat in Grondwet) met een
parlementair stelsel (burgers kiezen parlement).
De Trias Politica is een manier van de macht verdelen zodat deze niet bij
een persoon ligt. In Nederland hebben we de wetgevende macht (regering
en SG), uitvoerende macht (ministers, college van B&W) en de
rechtsprekende macht (rechters.
Regering: Koning en ministers
Parlement/Staten-Generaal: Tweede en Eerste kamer
Autonomie betekend dat gemeenten en provincies zelf regels mogen
maken over onderwerpen die vooral lokaal spelen, het moet wel passen
binnen landelijke wetgeving en hogere normen. Dit is onder andere vooral
te vinden in het omgevingsplan.
Bij medebewind voert de gemeente of provincie juist verplicht taken uit
die door landelijke wetgeving zijn opgedragen. Uitvoering van bijvoorbeeld
Omgevingswet, Bbl of Bkl.
Attributie is de oorspronkelijke toekenning van een bestuursbevoegdheid
rechtstreeks door de wet aan een bestuursorgaan, persoon of college.
Delegatie betekent dat een bestuursorgaan een bestaande bevoegdheid
overdraagt aan een anders bestuursorgaan. De ontvangende oefent deze
bevoegdheid dan onder eigen verantwoordelijkheid uit. Bij mandaat neemt
een besluit namens het bestuursorgaan dat bevoegd blijft, de
verantwoordelijkheid ligt bij het mandaterende bestuursorgaan.
Gemeenteraden en Provinciale Staten stellen kaders vast en college van
B&W en Gedeputeerde Staten doen de uitvoering, dit is het huidige
, stelsel; dualisme. Vroeger konden raadleden ook wethouder zijn en was dit
niet goed gescheiden; monisme.
Bestuursorganen van het Rijk, Provincie, Gemeente en Waterschap:
Een wet in formele zin is vastgesteld door de regering en de Staten-
Generaal. Een wet in materiële zin is algemeen bindend en afkomstig van
een bevoegd orgaan. Organieke wetten zijn formele wetten die de
organisatie van het bestuur regelen. Een algemene maatregel van bestuur
(AMvB) is een verdere uitwerking van een wet in formele zin. Het wordt
vastgesteld door de regering, heeft wettelijke grondslag nodig en bevat
algemene regels met bindende kracht.
Een beleidsregel is een schriftelijke regel waarin een bestuursorgaan
vastlegt hoe het een bestaande bevoegdheid zal gebruiken, het zijn
interne regels van het bestuursorgaan. Het is geen wet, maar burgers
kunnen zich er wel op beroepen.
De rechterlijke macht is opgebouwd uit verschillende niveaus, met elk een
eigen taak:
- Rechtbank
• eerste aanleg
• behandelt zowel civiele als bestuursrechtelijke zaken
- Gerechtshof
• hoger beroep in civiele zaken
• beoordeelt de zaak opnieuw
- Hoge Raad
• hoogste rechter in civiel recht
• toetst alleen of het recht juist is toegepast (cassatie)
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS)
• hoogste rechter in bestuursrechtelijke zaken
• vooral belangrijk bij omgevingsrecht, vergunningen en handhaving
Het civiel recht behandelt geschillen tussen burgers, bedrijven en
organisaties. Het gaat vooral over contracten, schade en
aansprakelijkheid. De eiser dient hierbij een dagvaarding/verzoekschrift bij
