Ontwikkeling cardiovasculair stelsel
Algemeen
Vroege embryonale ontwikkeling:
o Voeding van embryo via diffusie (dooier & secreet baarmoeder) → Zeer tijdelijk
• Moet snel overgaan op eigen circulatiesysteem
Circulatiestelsel:
o Niet geboren → 1 circuit-systeem
• Mengbloed
o Vanaf geboorte → Dubbel-circuitsysteem
• Longcirculatie + Systeemcirculatie
• Alles moet zich prenataal aanleggen om postnataal functioneel te zijn
Bloed- & bloedvaten
Herkomst
Ontstaan bloedcellen & bloedvaten
o Extra-embryonaal mesoderm van dooierzakwand & Allantoïswand:
• Vorming groepjes mesenchymcellen → Differentiëren verder & migreren:
Deel aan buitenkant:
▪ Wordt plat → Eerste endotheelcellen (bekleding bloedvaten)
Deel in lumen:
▪ Hemocytoblasten (= Stamcellen alle types bloedcellen)
• Dooierzakwand → Vitelliene bloedvaten; Allantoïswand → Umbilicale bloedvaten
Bloedvorming tijdens ontwikkeling
o Bloedeilandjes breiden zich uit & fusioneren tot kleine vaatjes → Continu buizensysteem
• Hemocytoblasten → Kunnen nu overal getransporteerd worden, bv. naar lever
o T.h.v. dooierzak → Capillair netwerk
Prenataal:
o Lever → Belangrijke functie bloedvorming
Postnataal:
o Vnl. in beenmerg (+ aanmaak lymfocyten)
• Bijkomende centra: Milt, thymus,…
Schematische embryonale bloedsomloop
Vitellien systeem
Functie: Transport voedingsstoffen uit dooierblaas naar embryo
1
, Verloop:
o Vena vitellina → Opname voedingsstoffen uit dooierblaas → Naar hart
o Vanuit hart → Aorta ventralis → Kieuwboogarteriën → Aorta dorsalis
o Aorta dorsalis → Verdeelt bloed naar hoofd & rest van lichaam
Belangrijke aftakkingen:
• Arteria vitellina → Naar dooierzak
• Arteria umbilicalis → Naar placenta
Umbilicaal systeem
Functie: Uitwisseling gassen & voedingsstoffen
met moeder
Bij embryo → Richting omgekeerd t.o.v.
postnatale situatie
o Arteria umbilicalis
• Zuurstofarm bloed + afvalstoffen van
embryo → Placenta
o Vena umbilicalis
• Zuurstofrijk bloed + voedingsstoffen van placenta → Embryo → Hart
Cardinaal systeem
• Craniaal deel
o Vena cardinalis cranialis → Draineert hoofd & hals
• Caudaal deel
o Vena cardinalis caudalis → Draineert romp & achterste deel
• Samenkomst
o Vena cardinalis communis
▪ Verzamelt bloed uit beide delen
▪ Voert zuurstofarm (= veneus) bloed terug naar hart
Algemeen
o Zuurstofrijk bloed (van placenta via vena umbilicalis) + zuurstofarmbloed (van embryo zelf via
cardinaal systeem) → Mengen in hart & grote vaten
• Embryonale verbindingen versterken dit effect:
▪ Foramen ovale → Tussen rechter & linker atrium
▪ Ductus arteriosus → Tussen longslagader & aorta
2
Algemeen
Vroege embryonale ontwikkeling:
o Voeding van embryo via diffusie (dooier & secreet baarmoeder) → Zeer tijdelijk
• Moet snel overgaan op eigen circulatiesysteem
Circulatiestelsel:
o Niet geboren → 1 circuit-systeem
• Mengbloed
o Vanaf geboorte → Dubbel-circuitsysteem
• Longcirculatie + Systeemcirculatie
• Alles moet zich prenataal aanleggen om postnataal functioneel te zijn
Bloed- & bloedvaten
Herkomst
Ontstaan bloedcellen & bloedvaten
o Extra-embryonaal mesoderm van dooierzakwand & Allantoïswand:
• Vorming groepjes mesenchymcellen → Differentiëren verder & migreren:
Deel aan buitenkant:
▪ Wordt plat → Eerste endotheelcellen (bekleding bloedvaten)
Deel in lumen:
▪ Hemocytoblasten (= Stamcellen alle types bloedcellen)
• Dooierzakwand → Vitelliene bloedvaten; Allantoïswand → Umbilicale bloedvaten
Bloedvorming tijdens ontwikkeling
o Bloedeilandjes breiden zich uit & fusioneren tot kleine vaatjes → Continu buizensysteem
• Hemocytoblasten → Kunnen nu overal getransporteerd worden, bv. naar lever
o T.h.v. dooierzak → Capillair netwerk
Prenataal:
o Lever → Belangrijke functie bloedvorming
Postnataal:
o Vnl. in beenmerg (+ aanmaak lymfocyten)
• Bijkomende centra: Milt, thymus,…
Schematische embryonale bloedsomloop
Vitellien systeem
Functie: Transport voedingsstoffen uit dooierblaas naar embryo
1
, Verloop:
o Vena vitellina → Opname voedingsstoffen uit dooierblaas → Naar hart
o Vanuit hart → Aorta ventralis → Kieuwboogarteriën → Aorta dorsalis
o Aorta dorsalis → Verdeelt bloed naar hoofd & rest van lichaam
Belangrijke aftakkingen:
• Arteria vitellina → Naar dooierzak
• Arteria umbilicalis → Naar placenta
Umbilicaal systeem
Functie: Uitwisseling gassen & voedingsstoffen
met moeder
Bij embryo → Richting omgekeerd t.o.v.
postnatale situatie
o Arteria umbilicalis
• Zuurstofarm bloed + afvalstoffen van
embryo → Placenta
o Vena umbilicalis
• Zuurstofrijk bloed + voedingsstoffen van placenta → Embryo → Hart
Cardinaal systeem
• Craniaal deel
o Vena cardinalis cranialis → Draineert hoofd & hals
• Caudaal deel
o Vena cardinalis caudalis → Draineert romp & achterste deel
• Samenkomst
o Vena cardinalis communis
▪ Verzamelt bloed uit beide delen
▪ Voert zuurstofarm (= veneus) bloed terug naar hart
Algemeen
o Zuurstofrijk bloed (van placenta via vena umbilicalis) + zuurstofarmbloed (van embryo zelf via
cardinaal systeem) → Mengen in hart & grote vaten
• Embryonale verbindingen versterken dit effect:
▪ Foramen ovale → Tussen rechter & linker atrium
▪ Ductus arteriosus → Tussen longslagader & aorta
2
