Aantekeningen Werkgroep 2 Geschiedenis van het Privaatrecht
Wet van Leo heeft veel invloed gehad in Europa. Wat is de wet van Leo? ?
Ius commune
Het ius commune was het middeleeuwse recht van 11e tot 18e eeuw. Het was het
gemeenschappelijke recht op het continentale gedeelte van Europa. Als subsidiaire rechtsbron gold
het Romeinse recht, als primaire bron het gewoonterecht.
Situatie eind/ na het Romeinse rijk
Aan het eind van het Romeinse rijk is het Romeinse recht gecodificeerd door Keizer Justinianus. Deze
codificatie, het Corpus Iuris Civilis, bestond uit verschillende delen: de Codex, de Digesten, de
Novellen en de Instituten. Na het wegvallen van het Romeinse Rijk komen er ‘dark ages’ zonder
enige civilisatie. De Digesten, het hart van het corpus iuris civilis, gaan teniet. In Europa geldt op dat
moment gewoonterecht, want vaak neer komt op ‘het recht van de sterkste’.
Begin van de receptie van het Romeinse recht
Het begin van de receptie van het Romeinse recht hangt nauw samen met de opkomst van de
universiteit. Er was één boek, één man, en één plaats die voor het begin van de receptie zorgden:
- Boek: Littera Florentina
In een strijd tussen Florence en Pisa werden ergens achteraf, aan het vroegere Hof van
Justinianus, de Digesten gevonden. De kern van de codificatie van het Romeinse rijk was
teruggevonden en werd Littera Florentina genoemd.
- Man: Irnerius
Irnerius besluit te onderwijzen op basis van de Digesten. Hierom wordt hij ook wel ‘de
lantaarn van het recht’ genoemd. Doordat hij onderwijs is gaan geven, kwam er weer licht in
de duisternis doordat het Romeinse recht hiermee herleefde.
- Plaats: Bologna
Ontstaan van universiteit
In Bologna werd er door middel van onderwijs commentaar gegeven op de oude Digesten. Zo’n
commentaar noemt met een glosse. Door dit commentaar werd er overwogen hoe het Romeinse
recht was in te passen in het geldende (gewoonte)recht. Er ontstond een verzameling van glossen, de
Glosse Ordinaria. Steeds meer mensen wilde deze glosse bestuderen.
Invloed Paus
De Paus wilde dat er óók het canonieke recht werd onderwezen aan de universiteit, niet alleen het
Romeinse recht. Hierdoor bestond het ius commune uit canoniek en Romeins recht. Het was geleerd
recht, het werd verspreid door geleerden.
(Dit is ook de reden waarom bij tegenwoordig nog spreken over ‘ik studeer rechten’)
Wet van Leo heeft veel invloed gehad in Europa. Wat is de wet van Leo? ?
Ius commune
Het ius commune was het middeleeuwse recht van 11e tot 18e eeuw. Het was het
gemeenschappelijke recht op het continentale gedeelte van Europa. Als subsidiaire rechtsbron gold
het Romeinse recht, als primaire bron het gewoonterecht.
Situatie eind/ na het Romeinse rijk
Aan het eind van het Romeinse rijk is het Romeinse recht gecodificeerd door Keizer Justinianus. Deze
codificatie, het Corpus Iuris Civilis, bestond uit verschillende delen: de Codex, de Digesten, de
Novellen en de Instituten. Na het wegvallen van het Romeinse Rijk komen er ‘dark ages’ zonder
enige civilisatie. De Digesten, het hart van het corpus iuris civilis, gaan teniet. In Europa geldt op dat
moment gewoonterecht, want vaak neer komt op ‘het recht van de sterkste’.
Begin van de receptie van het Romeinse recht
Het begin van de receptie van het Romeinse recht hangt nauw samen met de opkomst van de
universiteit. Er was één boek, één man, en één plaats die voor het begin van de receptie zorgden:
- Boek: Littera Florentina
In een strijd tussen Florence en Pisa werden ergens achteraf, aan het vroegere Hof van
Justinianus, de Digesten gevonden. De kern van de codificatie van het Romeinse rijk was
teruggevonden en werd Littera Florentina genoemd.
- Man: Irnerius
Irnerius besluit te onderwijzen op basis van de Digesten. Hierom wordt hij ook wel ‘de
lantaarn van het recht’ genoemd. Doordat hij onderwijs is gaan geven, kwam er weer licht in
de duisternis doordat het Romeinse recht hiermee herleefde.
- Plaats: Bologna
Ontstaan van universiteit
In Bologna werd er door middel van onderwijs commentaar gegeven op de oude Digesten. Zo’n
commentaar noemt met een glosse. Door dit commentaar werd er overwogen hoe het Romeinse
recht was in te passen in het geldende (gewoonte)recht. Er ontstond een verzameling van glossen, de
Glosse Ordinaria. Steeds meer mensen wilde deze glosse bestuderen.
Invloed Paus
De Paus wilde dat er óók het canonieke recht werd onderwezen aan de universiteit, niet alleen het
Romeinse recht. Hierdoor bestond het ius commune uit canoniek en Romeins recht. Het was geleerd
recht, het werd verspreid door geleerden.
(Dit is ook de reden waarom bij tegenwoordig nog spreken over ‘ik studeer rechten’)
