Hoofdstuk 21
Micro-economie
Als we het gebeuren op één of slechts enkele markten bestuderen, bewegen we ons
op het terrein van de micro-economie. In de micro-economie houden we ons bezig
met het gedrag van consumptiehuishoudingen, de ondernemingen en de overheid,
en met de wijze waarop dit gedrag leidt tot vraag naar en aanbod van één bepaald
product of productsoort.
Macro-economie
Kijken we naar de totale vraag en het totale aanbod in een land, dan begeven we
ons op het gebied van de macro-economie. De macro-economie bestudeert
vraagstukken als bijvoorbeeld de werkgelegenheid en werkloosheid in een land, de
invloed van belastingheffing en de overheidsbestedingen, de invloed van geld, de
inflatie, de koersvorming van vreemde valuta en de internationale samenwerking.
Nationaal product
We hebben dan te maken met het nationaal product, de productie van alle
ondernemingen en overheden tezamen.
Het algemeen prijspeil neemt dan de plaats in van de prijs van slechts één
bepaald product of dienst.
Geaggregeerde grootheden
In de macro-economie wordt gewerkt met geaggregeerde grootheden, dat zijn
grootheden die tot stand zijn gekomen door micro-economische grootheden bij
elkaar op te tellen.
De economische kringloop
De samenhang tussen markten kunnen we in een economische kringloop
weergeven. Dit is een schema waarin de belangrijkste goederenstromen en
geldstromen worden uitgebeeld die zich tussen de verschillende economische
sectoren bewegen. Het principe van de economische kringloop is gebaseerd op de
causale keten:
Afb. 1. De causale keten.
De productie gebeurt in ondernemingen en door de overheid. De voor de productie
benodigde productiefactoren worden gekocht van vooral de huishouden
(consumptiehuishoudingen of gezinnen). Dit inkomen wordt door de huishoudens
onder meer besteed voor aanschaf van goederen en diensten. Dat leidt weer tot
productie waarvoor weer productiefactoren nodig zijn. Dit proces herhaalt zich.
,Twee economische sectoren
Voor het onderzoek van de samenhang tussen enerzijds
productie/inkomensverwerving en anderzijds inkomensbesteding veronderstellen we
dat in de samenleving slechts twee economische sectoren voorkomen:
Huishoudens en ondernemingen: verschaffen aan de ondernemingen de
productiefactoren (arbeid, kapitaal, natuur en ondernemersactiviteit) en ontvangen
daarvoor een inkomen (opgebouwd uit respectievelijk loon, interest, pacht en winst).
Goederen- en geldstroom
In deze economische kringloop kunnen twee stromen worden onderscheiden
een goederenstroom (de grijze lijnen) en een geldstroom (de zwarte lijnen)
(zie afbeelding 2 ^)
Binnenlands product
De goederenstroom loopt van de huishoudens via de markt van productiefactoren
naar de ondernemingen en vervolgens van de ondernemingen via de markt van
consumptiegoederen naar de huishoudens. De totale waarde van de door de
ondernemingen in een land gedurende een jaar voortgebrachte goederen en
diensten noemen we het binnenlands product.
Nationaal inkomen
Tegengesteld aan de goederenstroom loopt een geldstroom. Deze geldstroom
bestaat uit de betalingen door ondernemingen aan de huishoudens voor de
geleverde productiefactoren (de inkomensverwerving) en vervolgens de betalingen
van de huishoudens aan de ondernemingen voor de geleverde consumptiegoederen
(de inkomensbesteding). De soms van alle door de huishoudens ontvangen
beloningen voor geleverde productiefactoren gedurende een jaar noemen
we het nationaal inkomen.
, Parate-kennisvragen
Welk terrein bestrijkt de micro-economie?
Één of slechts enkele markten.
Welk gebied bestudeert de macro-economie?
De totale vraag en het totale aanbod in een land.
Wat is het nationaal product?
De productie van alle ondernemingen en overheden tezamen.
Wat verstaat men onder geaggregeerde grootheden?
Grootheden die tot stand zijn gekomen door micro-economische grootheden bij
elkaar op te tellen.
Wat geeft een economische kringloop weer?
De samenhang tussen markten: het beeld de belangrijkste goederenstromen en
geldstromen uit die zich tussen de verschillende economische sectoren bewegen.
Welke twee economische sectoren komen er in de samenleving voor?
Huishouden en ondernemingen.
Welke twee stromen komen in een eenvoudige kringloop voor? Hoe lopen deze
stromen?
Een goederenstroom en een geldstroom.
De goederenstroom loopt van de huishoudens via de markt van productiefactoren
naar de ondernemingen en vervolgens van de ondernemingen via de markt van
consumptiegoederen naar de huishoudens.
De geldstroom bestaat uit de betalingen door ondernemingen aan de huishoudens
voor de geleverde productiefactoren en vervolgens de betalingen van de
huishoudens aan de ondernemingen voor de geleverde consumptiegoederen.
Wat verstaat men onder het binnenlands product?
De totale waarde van de door de ondernemingen in een lang gedurende een jaar
voortgebrachte goederen en diensten.
Wat is het nationaal inkomen?
De som van alle door de huishoudens ontvangen beloningen voor geleverde
productiefactoren gedurende een jaar.
, Hoofdstuk 22
Schaarste komt voort uit onze onbeperkte behoeften en het feit dat onze middelen
(te) beperkt zijn om in die behoeften te voorzien. Schaarste betekent altijd dat we
iets moeten opofferen om iets anders te verkrijgen. Het verminderen van de
schaarste geeft mensen een grotere welvaart. Welvaart is echter een subjectief
begrip. Het gaat erom hoe iemand zich voelt. Daardoor is welvaart moeilijk
meetbaar. Het gaat immers om informatie die iemand geeft over zijn welbevinden.
Welvaart is dus het resultaat van het terugdringen van de schaarste. Afname van de
behoeften kan dus leiden tot een grotere welvaart, maar meestal kijken we naar een
toename van de middelen om in de behoeften te voorzien. We zijn dan vooral
geïnteresseerd in een toename van de productie.
Op macro-economisch niveau worden diverse begrippen gebruikt om de waarde van
de productie te bepalen. Men kan uitgaan van het productieproces en het begrip
heeft dan betrekking op de waardevermindering die ontstaat door productie. Meestal
wordt dan het begrip bruto binnenlands gebruikt. We kunnen echter ook uitgaan van
de inkomensvorming. Dan gaat het om de vraag ‘’Hoeveel hebben de Nederlandse
ingezetenen verdiend?’’. Dan hanteert men meestal het begrip nationaal inkomen.
Productie en inkomen zijn twee kanten van dezelfde medaille.
Het bruto binnenlands product (bbp) is de waarde van de totale productie van een
land in een periode van een jaar.
We hebben al eerder gezien dat de productie geschiedt door ondernemingen en de
overheid. Ondernemingen voorzien in de behoefte aan individuele goederen. De
overheid verzorgt de voorziening van collectieve en quasicollectieve goederen.
Individuele goederen
Individuele goederen worden via de markt aan de consument geleverd. Het product
wordt alleen gekocht door iemand die dat product kan en wil aanschaffen.
Collectieve goederen
Collectieve goederen worden betaald uit de belastingen: iedereen betaald dus mee
aan de voorzieningen van goederen. Zo betaalt iedereen mee aan het onderhoud
van de zeedijken.
Quasicollectieve goederen
Quasicollectieve goederen zijn eigenlijk individuele goederen, maar in verband met
onder meer de sociale zekerheid, efficiëntie of externe effecten wordt de voorziening
van deze goederen door de overheid verzorgd
(bijv. wegen, onderwijs en bibliotheken).
Micro-economie
Als we het gebeuren op één of slechts enkele markten bestuderen, bewegen we ons
op het terrein van de micro-economie. In de micro-economie houden we ons bezig
met het gedrag van consumptiehuishoudingen, de ondernemingen en de overheid,
en met de wijze waarop dit gedrag leidt tot vraag naar en aanbod van één bepaald
product of productsoort.
Macro-economie
Kijken we naar de totale vraag en het totale aanbod in een land, dan begeven we
ons op het gebied van de macro-economie. De macro-economie bestudeert
vraagstukken als bijvoorbeeld de werkgelegenheid en werkloosheid in een land, de
invloed van belastingheffing en de overheidsbestedingen, de invloed van geld, de
inflatie, de koersvorming van vreemde valuta en de internationale samenwerking.
Nationaal product
We hebben dan te maken met het nationaal product, de productie van alle
ondernemingen en overheden tezamen.
Het algemeen prijspeil neemt dan de plaats in van de prijs van slechts één
bepaald product of dienst.
Geaggregeerde grootheden
In de macro-economie wordt gewerkt met geaggregeerde grootheden, dat zijn
grootheden die tot stand zijn gekomen door micro-economische grootheden bij
elkaar op te tellen.
De economische kringloop
De samenhang tussen markten kunnen we in een economische kringloop
weergeven. Dit is een schema waarin de belangrijkste goederenstromen en
geldstromen worden uitgebeeld die zich tussen de verschillende economische
sectoren bewegen. Het principe van de economische kringloop is gebaseerd op de
causale keten:
Afb. 1. De causale keten.
De productie gebeurt in ondernemingen en door de overheid. De voor de productie
benodigde productiefactoren worden gekocht van vooral de huishouden
(consumptiehuishoudingen of gezinnen). Dit inkomen wordt door de huishoudens
onder meer besteed voor aanschaf van goederen en diensten. Dat leidt weer tot
productie waarvoor weer productiefactoren nodig zijn. Dit proces herhaalt zich.
,Twee economische sectoren
Voor het onderzoek van de samenhang tussen enerzijds
productie/inkomensverwerving en anderzijds inkomensbesteding veronderstellen we
dat in de samenleving slechts twee economische sectoren voorkomen:
Huishoudens en ondernemingen: verschaffen aan de ondernemingen de
productiefactoren (arbeid, kapitaal, natuur en ondernemersactiviteit) en ontvangen
daarvoor een inkomen (opgebouwd uit respectievelijk loon, interest, pacht en winst).
Goederen- en geldstroom
In deze economische kringloop kunnen twee stromen worden onderscheiden
een goederenstroom (de grijze lijnen) en een geldstroom (de zwarte lijnen)
(zie afbeelding 2 ^)
Binnenlands product
De goederenstroom loopt van de huishoudens via de markt van productiefactoren
naar de ondernemingen en vervolgens van de ondernemingen via de markt van
consumptiegoederen naar de huishoudens. De totale waarde van de door de
ondernemingen in een land gedurende een jaar voortgebrachte goederen en
diensten noemen we het binnenlands product.
Nationaal inkomen
Tegengesteld aan de goederenstroom loopt een geldstroom. Deze geldstroom
bestaat uit de betalingen door ondernemingen aan de huishoudens voor de
geleverde productiefactoren (de inkomensverwerving) en vervolgens de betalingen
van de huishoudens aan de ondernemingen voor de geleverde consumptiegoederen
(de inkomensbesteding). De soms van alle door de huishoudens ontvangen
beloningen voor geleverde productiefactoren gedurende een jaar noemen
we het nationaal inkomen.
, Parate-kennisvragen
Welk terrein bestrijkt de micro-economie?
Één of slechts enkele markten.
Welk gebied bestudeert de macro-economie?
De totale vraag en het totale aanbod in een land.
Wat is het nationaal product?
De productie van alle ondernemingen en overheden tezamen.
Wat verstaat men onder geaggregeerde grootheden?
Grootheden die tot stand zijn gekomen door micro-economische grootheden bij
elkaar op te tellen.
Wat geeft een economische kringloop weer?
De samenhang tussen markten: het beeld de belangrijkste goederenstromen en
geldstromen uit die zich tussen de verschillende economische sectoren bewegen.
Welke twee economische sectoren komen er in de samenleving voor?
Huishouden en ondernemingen.
Welke twee stromen komen in een eenvoudige kringloop voor? Hoe lopen deze
stromen?
Een goederenstroom en een geldstroom.
De goederenstroom loopt van de huishoudens via de markt van productiefactoren
naar de ondernemingen en vervolgens van de ondernemingen via de markt van
consumptiegoederen naar de huishoudens.
De geldstroom bestaat uit de betalingen door ondernemingen aan de huishoudens
voor de geleverde productiefactoren en vervolgens de betalingen van de
huishoudens aan de ondernemingen voor de geleverde consumptiegoederen.
Wat verstaat men onder het binnenlands product?
De totale waarde van de door de ondernemingen in een lang gedurende een jaar
voortgebrachte goederen en diensten.
Wat is het nationaal inkomen?
De som van alle door de huishoudens ontvangen beloningen voor geleverde
productiefactoren gedurende een jaar.
, Hoofdstuk 22
Schaarste komt voort uit onze onbeperkte behoeften en het feit dat onze middelen
(te) beperkt zijn om in die behoeften te voorzien. Schaarste betekent altijd dat we
iets moeten opofferen om iets anders te verkrijgen. Het verminderen van de
schaarste geeft mensen een grotere welvaart. Welvaart is echter een subjectief
begrip. Het gaat erom hoe iemand zich voelt. Daardoor is welvaart moeilijk
meetbaar. Het gaat immers om informatie die iemand geeft over zijn welbevinden.
Welvaart is dus het resultaat van het terugdringen van de schaarste. Afname van de
behoeften kan dus leiden tot een grotere welvaart, maar meestal kijken we naar een
toename van de middelen om in de behoeften te voorzien. We zijn dan vooral
geïnteresseerd in een toename van de productie.
Op macro-economisch niveau worden diverse begrippen gebruikt om de waarde van
de productie te bepalen. Men kan uitgaan van het productieproces en het begrip
heeft dan betrekking op de waardevermindering die ontstaat door productie. Meestal
wordt dan het begrip bruto binnenlands gebruikt. We kunnen echter ook uitgaan van
de inkomensvorming. Dan gaat het om de vraag ‘’Hoeveel hebben de Nederlandse
ingezetenen verdiend?’’. Dan hanteert men meestal het begrip nationaal inkomen.
Productie en inkomen zijn twee kanten van dezelfde medaille.
Het bruto binnenlands product (bbp) is de waarde van de totale productie van een
land in een periode van een jaar.
We hebben al eerder gezien dat de productie geschiedt door ondernemingen en de
overheid. Ondernemingen voorzien in de behoefte aan individuele goederen. De
overheid verzorgt de voorziening van collectieve en quasicollectieve goederen.
Individuele goederen
Individuele goederen worden via de markt aan de consument geleverd. Het product
wordt alleen gekocht door iemand die dat product kan en wil aanschaffen.
Collectieve goederen
Collectieve goederen worden betaald uit de belastingen: iedereen betaald dus mee
aan de voorzieningen van goederen. Zo betaalt iedereen mee aan het onderhoud
van de zeedijken.
Quasicollectieve goederen
Quasicollectieve goederen zijn eigenlijk individuele goederen, maar in verband met
onder meer de sociale zekerheid, efficiëntie of externe effecten wordt de voorziening
van deze goederen door de overheid verzorgd
(bijv. wegen, onderwijs en bibliotheken).
