Hoofdstuk 1
Tastbare en niet-tast-bare goederen
Om in hun behoefte te voorzien, hebben mensen goederen nodig. Er bestaan vele
soorten goederen (of middelen).
Tastbare goederen → kleding, fietsen en auto’s.
niet-tastbare goederen (diensten) → kapper die haren knipt, auteur die boek schrijft
en chauffeur die auto bestuurt.
Alternatief aanwendbaar
Goederen zijn vaak alternatief aanwendbaar, dat wil zeggen dat ze op verschillende
manieren kunnen worden gebruikt. Met de stenen waarvan we huizen bouwen,
hadden we ook een kantoor kunnen maken. De grond die nu voor woningbouw
hebben bestemd, hadden we ook als landbouwgrond kunnen benutten. We dienen
ons te realiseren dat als we voor het één kiezen, we iets anders opofferen. Niet
alleen goederen, ook tijd is alternatief aanwendbaar (bijv. keuze tussen werken en
vrije tijd).
Vrije goederen
Vrije goederen zijn goederen waarvoor je bij gebruik niets hoeft op te offeren (bijv.
zuurstof uit de lucht die we inademen).
Schaarste
Schaarste is een sleutelbegrip van de economische wetenschap: hoe geringer de
schaarste,hoe hoger de welvaart.
Er is sprake van schaarste als:
1. er niet genoeg middelen zijn om in onze behoeften te voorzien. Mensen
hebben te weinig middelen om het onbeperkt aantal behoeften dat zij hebben
te bevredigen.
2. de middelen voor verschillende doeleinden kunnen worden gebruikt
(alternatief aanwendbaar zijn). Goederen hebben vaak meer
aanwendingsmogelijkheden (bijv. de olie die aangewend kan worden voor de
productie van kunststof of als transportbrandstof).
Schaarste
Schaarste is de spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare
middelen om in die behoefte te voorzien. Schaarste mag niet worden verward met
zeldzaamheid. Producten als brood en aardappelen zijn bepaald niet zeldzaam in
ons land. De akkers waarop het graan wordt verbouwd en de aardappelen geteeld,
hadden echter voor andere doeleinden benut kunnen worden.
,Welvaart
Hoe meer je in staat bent in je behoeften te voorzien, hoe welvarender je bent.
Anders gezegd: de welvaart neemt toe naarmate de schaarste wordt
teruggedrongen. Een manier om de schaarste terug te dringen, is het produceren
van meer goederen en diensten. Hierbij moet je rekenen met het volgende:
● Mensen krijgen steeds meer behoeften, zodat de welvaart niet in dezelfde
mate toeneemt als we meer goederen en diensten produceren. Niet alleen
ontwikkelen mensen meer behoeften, er ontstaan ook steeds weer nieuwe
behoeften. Vliegvakanties bestonden vroeger niet, maar zijn nu een behoefte
geworden.
● Het produceren van goederen en diensten kan bepaalde neveneffecten
veroorzaken die de welvaart verminderen. Bijvoorbeeld een nieuwe weg kan
het fileprobleem oplossen, maar kan zoveel verkeerslawaai veroorzaken dat
de welvaart van de mensen die aan de weg wonen afneemt. Een ander
voorbeeld is de CO2-uitstoot die optreedt bij de productie van bepaalde
goederen, die het broeikaseffect versterkt en welvaartsverlies veroorzaakt
voor ons allen.
● Welvaart is een subjectief begrip, dat wil zeggen iedereen ervaart het op zijn
eigen wijze. Sommige mensen hebben geen behoefte aan nog meer
goederen, andere hebben nooit genoeg.
Budgetlijn
Met een budgetlijn kunnen we de consequenties van de verschillende
keuzemogelijkheden zichtbaar maken. Stel dat iemand kan kiezen uit twee soorten
goederen: broden en boeken.
Budget
Voor de aankoop van deze twee producten heeft hij een bepaald maximaal bedrag
beschikbaar, zijn budget. Dit budget wil hij helemaal uitgeven aan broden en boeken.
Met behulp van de budgetlijn kunnen we nu alle mogelijke combinaties van broden
en boeken zien die hij voor dat budget kan kopen.
v.b:
Stel dat het budget €200,- per maand bedraagt. De broden kosten €2,50 per stuk en
de boeken kosten €25,- per exemplaar. Als hij het gehele budget aan broden
besteedt → max. 80 stuks kopen. Als hij het gehele budget aan boeken besteedt →
max. 8 stuks kopen:
broodprijs x aantal broden + boekenprijs x aantal boeken = budget
,De budgetlijn
De algemene formule van de budgetlijn kunnen we weergeven met de volgende
symbolen:
y = budget
p1= prijs van product 1
q1= hoeveelheid van product 1
p2= prijs van product 2
q2= hoeveelheid van product 2
De vergelijking van de budgetlijn kunnen we nu als volgt schrijven:
y = p1’ q 1 + p2 * q2
Delen door p2 en herschrijving levert op:
q2 = p1/ p2 * q1 + y/p2
We constateren dat de richtingscoëfficiënt van de budgetlijn gelijk is aan de
(negatieve) prijsverhouding tussen beide goederen.
Opportunity cost of opofferingskosten
De opportunity cost of opofferingskosten worden gevormd door (de waarde van) het
opgeofferde alternatief:
Opofferingskosten
We hebben zojuist de wiskundige formule van de budgetlijn afgeleid:
q2 = - p1/ p2 * q1 + y/p2
We veronderstellen nu dat bepaalde hoeveelheid q2, wordt geruild voor een
bepaalde hoeveelheid q1. Het teken 𝝙 (delta) gebruiken we om veranderingen aan
te geven. 𝝙q1 betekent dus de verandering van de hoeveelheid q1.
Omdat de veranderingen van de hoeveelheden plaatsvinden binnen een
onveranderlijk budget, geldt 𝝙y = 0. Toepassing op de formule van de budgetlijn
geeft dan:
𝝙q2 = - p1/ p2 * 𝝙q1
Uit het minteken voor de prijsverhouding blijkt dat meer van het ene product
minder van het andere betekent. De verhouding waarin de producten tegen elkaar
worden afgeruild, is gelijk aan de prijsverhouding.
De opofferingskosten van een handeling zijn dus de kosten van het beste alternatief
dat men laat schieten. Met andere woorden: de beste actie die iemand besluit niet te
, Parate-kennisvragen
Wat zijn tastbare goederen en wat niet-tastbare goederen?
Tastbare goederen zijn goederen die je aan kunt raken (bijv. kleding, fietsen, auto’s)
Niet-tastbare goederen zijn meestal diensten (bijv. kapper die haren knipt, chauffeur
van auto).
Wat betekent het dat goederen alternatief aanwendbaar zijn?
Dat betekent dat de goederen op verschillende manieren kunnen worden gebruikt.
Wat zijn vrije goederen?
Goederen waarbij je bij gebruik niet hoeft op te offeren (bijv. zuurstof uit de lucht).
Welk verband bestaat er tussen schaarste en welvaart?
Hoe geringer de schaarste, hoe hoger de welvaart.
Wat is schaarste?
Schaarste is de spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare
middelen om in die behoefte te voorzien.
Hoe neemt iemands welvaart toe?
Door meer in je behoeften te voorzien.
Hoe heet de lijn waarmee je keuzemogelijkheden zichtbaar maakt?
De budgetlijn
Geef een omschrijving van opportunity cost of opofferingskosten.
Hoe kun je de opofferingskosten bepalen?
Tastbare en niet-tast-bare goederen
Om in hun behoefte te voorzien, hebben mensen goederen nodig. Er bestaan vele
soorten goederen (of middelen).
Tastbare goederen → kleding, fietsen en auto’s.
niet-tastbare goederen (diensten) → kapper die haren knipt, auteur die boek schrijft
en chauffeur die auto bestuurt.
Alternatief aanwendbaar
Goederen zijn vaak alternatief aanwendbaar, dat wil zeggen dat ze op verschillende
manieren kunnen worden gebruikt. Met de stenen waarvan we huizen bouwen,
hadden we ook een kantoor kunnen maken. De grond die nu voor woningbouw
hebben bestemd, hadden we ook als landbouwgrond kunnen benutten. We dienen
ons te realiseren dat als we voor het één kiezen, we iets anders opofferen. Niet
alleen goederen, ook tijd is alternatief aanwendbaar (bijv. keuze tussen werken en
vrije tijd).
Vrije goederen
Vrije goederen zijn goederen waarvoor je bij gebruik niets hoeft op te offeren (bijv.
zuurstof uit de lucht die we inademen).
Schaarste
Schaarste is een sleutelbegrip van de economische wetenschap: hoe geringer de
schaarste,hoe hoger de welvaart.
Er is sprake van schaarste als:
1. er niet genoeg middelen zijn om in onze behoeften te voorzien. Mensen
hebben te weinig middelen om het onbeperkt aantal behoeften dat zij hebben
te bevredigen.
2. de middelen voor verschillende doeleinden kunnen worden gebruikt
(alternatief aanwendbaar zijn). Goederen hebben vaak meer
aanwendingsmogelijkheden (bijv. de olie die aangewend kan worden voor de
productie van kunststof of als transportbrandstof).
Schaarste
Schaarste is de spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare
middelen om in die behoefte te voorzien. Schaarste mag niet worden verward met
zeldzaamheid. Producten als brood en aardappelen zijn bepaald niet zeldzaam in
ons land. De akkers waarop het graan wordt verbouwd en de aardappelen geteeld,
hadden echter voor andere doeleinden benut kunnen worden.
,Welvaart
Hoe meer je in staat bent in je behoeften te voorzien, hoe welvarender je bent.
Anders gezegd: de welvaart neemt toe naarmate de schaarste wordt
teruggedrongen. Een manier om de schaarste terug te dringen, is het produceren
van meer goederen en diensten. Hierbij moet je rekenen met het volgende:
● Mensen krijgen steeds meer behoeften, zodat de welvaart niet in dezelfde
mate toeneemt als we meer goederen en diensten produceren. Niet alleen
ontwikkelen mensen meer behoeften, er ontstaan ook steeds weer nieuwe
behoeften. Vliegvakanties bestonden vroeger niet, maar zijn nu een behoefte
geworden.
● Het produceren van goederen en diensten kan bepaalde neveneffecten
veroorzaken die de welvaart verminderen. Bijvoorbeeld een nieuwe weg kan
het fileprobleem oplossen, maar kan zoveel verkeerslawaai veroorzaken dat
de welvaart van de mensen die aan de weg wonen afneemt. Een ander
voorbeeld is de CO2-uitstoot die optreedt bij de productie van bepaalde
goederen, die het broeikaseffect versterkt en welvaartsverlies veroorzaakt
voor ons allen.
● Welvaart is een subjectief begrip, dat wil zeggen iedereen ervaart het op zijn
eigen wijze. Sommige mensen hebben geen behoefte aan nog meer
goederen, andere hebben nooit genoeg.
Budgetlijn
Met een budgetlijn kunnen we de consequenties van de verschillende
keuzemogelijkheden zichtbaar maken. Stel dat iemand kan kiezen uit twee soorten
goederen: broden en boeken.
Budget
Voor de aankoop van deze twee producten heeft hij een bepaald maximaal bedrag
beschikbaar, zijn budget. Dit budget wil hij helemaal uitgeven aan broden en boeken.
Met behulp van de budgetlijn kunnen we nu alle mogelijke combinaties van broden
en boeken zien die hij voor dat budget kan kopen.
v.b:
Stel dat het budget €200,- per maand bedraagt. De broden kosten €2,50 per stuk en
de boeken kosten €25,- per exemplaar. Als hij het gehele budget aan broden
besteedt → max. 80 stuks kopen. Als hij het gehele budget aan boeken besteedt →
max. 8 stuks kopen:
broodprijs x aantal broden + boekenprijs x aantal boeken = budget
,De budgetlijn
De algemene formule van de budgetlijn kunnen we weergeven met de volgende
symbolen:
y = budget
p1= prijs van product 1
q1= hoeveelheid van product 1
p2= prijs van product 2
q2= hoeveelheid van product 2
De vergelijking van de budgetlijn kunnen we nu als volgt schrijven:
y = p1’ q 1 + p2 * q2
Delen door p2 en herschrijving levert op:
q2 = p1/ p2 * q1 + y/p2
We constateren dat de richtingscoëfficiënt van de budgetlijn gelijk is aan de
(negatieve) prijsverhouding tussen beide goederen.
Opportunity cost of opofferingskosten
De opportunity cost of opofferingskosten worden gevormd door (de waarde van) het
opgeofferde alternatief:
Opofferingskosten
We hebben zojuist de wiskundige formule van de budgetlijn afgeleid:
q2 = - p1/ p2 * q1 + y/p2
We veronderstellen nu dat bepaalde hoeveelheid q2, wordt geruild voor een
bepaalde hoeveelheid q1. Het teken 𝝙 (delta) gebruiken we om veranderingen aan
te geven. 𝝙q1 betekent dus de verandering van de hoeveelheid q1.
Omdat de veranderingen van de hoeveelheden plaatsvinden binnen een
onveranderlijk budget, geldt 𝝙y = 0. Toepassing op de formule van de budgetlijn
geeft dan:
𝝙q2 = - p1/ p2 * 𝝙q1
Uit het minteken voor de prijsverhouding blijkt dat meer van het ene product
minder van het andere betekent. De verhouding waarin de producten tegen elkaar
worden afgeruild, is gelijk aan de prijsverhouding.
De opofferingskosten van een handeling zijn dus de kosten van het beste alternatief
dat men laat schieten. Met andere woorden: de beste actie die iemand besluit niet te
, Parate-kennisvragen
Wat zijn tastbare goederen en wat niet-tastbare goederen?
Tastbare goederen zijn goederen die je aan kunt raken (bijv. kleding, fietsen, auto’s)
Niet-tastbare goederen zijn meestal diensten (bijv. kapper die haren knipt, chauffeur
van auto).
Wat betekent het dat goederen alternatief aanwendbaar zijn?
Dat betekent dat de goederen op verschillende manieren kunnen worden gebruikt.
Wat zijn vrije goederen?
Goederen waarbij je bij gebruik niet hoeft op te offeren (bijv. zuurstof uit de lucht).
Welk verband bestaat er tussen schaarste en welvaart?
Hoe geringer de schaarste, hoe hoger de welvaart.
Wat is schaarste?
Schaarste is de spanning tussen de menselijke behoeften en de beschikbare
middelen om in die behoefte te voorzien.
Hoe neemt iemands welvaart toe?
Door meer in je behoeften te voorzien.
Hoe heet de lijn waarmee je keuzemogelijkheden zichtbaar maakt?
De budgetlijn
Geef een omschrijving van opportunity cost of opofferingskosten.
Hoe kun je de opofferingskosten bepalen?
