1
,Inhoudsopgave
............................................................................................................................................... 1
Inhoudsopgave....................................................................................................................... 2
Overzicht boeken.................................................................................................................... 4
1. De gelukkige klas (1940) - Theo Thijsssen.........................................................................4
2. Snikken en grimlachjes (1940) - Piet Paaltjes.....................................................................8
3. Gedicht 1940.................................................................................................................... 11
4. Wierook en Tranen (1940-1980) - Ward Ruyslinck...........................................................19
5. Hersenschimmen (1940-1990) - J. Bernlef.......................................................................21
6. De moeder van david S (1940-1990) - Yvonne Keuls.......................................................24
9. Narcissus - Sol Bouzamour..............................................................................................28
10. Lieveling - Kim van Kooten.............................................................................................30
11. Confrontaties - Sol Bouzamour.......................................................................................33
12. Het gym - Karin Amatmoekrim........................................................................................37
13. De eetclub - saksia noort................................................................................................39
14. Luister - Sascha Bronwasser..........................................................................................42
Verbanden tussen boeken en gedichten..............................................................................47
Lieveling en Luister............................................................................................................... 47
Confrontaties................................................................................................................... 48
Snikken en grimlachjes....................................................................................................49
Gedicht: Koppelen aan Niemand - Suzan en freek..........................................................50
Lectuur of literatuur.......................................................................................................... 51
Narcissus en snikken en grimlachjes...............................................................................52
Vragen mondeling................................................................................................................ 53
De gelukkige klas................................................................................................................. 53
Snikken en grimlachjes.........................................................................................................54
Gedichten............................................................................................................................. 56
Wierook en tranen................................................................................................................ 56
Hersenschimmen.................................................................................................................. 56
1️⃣ Wie is Maarten Klein en wat verandert er bij hem in het verhaal?..........................56
2️⃣ Waarom is het verhaal geschreven vanuit Maartens perspectief? Wat is het effect
daarvan?..................................................................................................................... 57
3️⃣ Wat betekent de titel Hersenschimmen?................................................................57
4️⃣ Welke rol speelt Vera in het verhaal?.....................................................................57
5️⃣ Wat betekent het thema ‘ordening’ in het boek?....................................................57
6️⃣ Waarom is taal belangrijk in het boek?..................................................................57
7️⃣ Waarom passen sneeuw en winter goed bij het verhaal?......................................57
8️⃣ Wat zegt het boek over dementie?.........................................................................58
De moeder van David S.......................................................................................................58
1. Wie is de echte hoofdpersoon van het boek?..........................................................58
2. Waarom is de titel zo afstandelijk geformuleerd?....................................................58
3. Welke ontwikkeling maakt Len doorheen het verhaal?............................................58
4. Welke fasen doorlopen de ouders in hun reactie op Davids verslaving?.................58
5. Welke rol speelt Juliët in het verhaal?.....................................................................58
6. Wat is de belangrijkste boodschap van het boek?...................................................58
2
,7. Tot welke literaire stroming behoort het boek?........................................................59
8. Waarom is het boek nog steeds actueel?................................................................59
3
,Overzicht boeken
Bevat: samenvatting, thema’s, motieven, titel, opbouw, personages, taal en stijl, mening,
(koppeling literaire stroming)
Boeken:
● De gelukkige klas
● Snikken en grimlachjes
● Gedicht 1940
● Wierook en Tranen
● Hersenschimmen
● De moeder van David S
● Narcissus
● Lieveling
● Confrontaties
● Het gym
● De eetclub
● Luister
1. De gelukkige klas (1940) - Theo Thijsssen
Samenvatting:
De gelukkige klas is een dagboek van meester staal. Hij was leraar op een Amsterdamse
volksschool rond 1906-1908.
Hij beschrijft zijn liefde voor de klas, twijfels als leerkracht en een strijd met bureaucratische
tijdsverspilling. Hij wil soms ‘misdadig’ zijn, daarom schrijft hij in zijn dagboek. Er is een
bijzondere jongen (leerling) in het boek, namelijk Louis van Rijn. Het is een jongen met een
bochel. Hij gaat steeds meer achteruit, maar meneer Staal bezoekt hem nog geregeld en
brengt leesboekjes. Meneer staal wijkt af van het schoolrooster. Aan enkele leerlingen
besteedt hij extra aandacht in zijn dagboek. Daarnaast laat hij zien dat leerlingen veranderen
en groeien als persoon. Hij wil iedereen gelijke kansen bieden (gelijkheid). Als voorbeeld: de
curus van een vreemde taal (frans en duits). In een bepaalde periode is Staal overwerkt en
reageert het af op de klas. Hij straft de klas hard. Zo slaat hij een leerling een bult op zijn
hoofd. Hier heeft hij achteraf gezien veel spijt van en bang dat hij de leerling pijn heeft
gedaan. Van zijn vrouw moet hij juist docent Frans worden (meer inkomsten) maar hij wil er
juist zijn voor ‘zijn’ leerlingen, hij zoekt ‘troost’ in zijn dagboek.
Hij eindigt het boek met zijn beroemde gedachte: ‘Een klas moet vooral een gelukkige klas
zijn’ - de rest is bijzaak. (Titelverklaring)
Thema’s
1. Liefde en betrokkenheid
Staal blijft altijd menselijk en heeft een hart voor zijn kinderen. Hoewel hij momenten van
twijfel kent en zijn humeur niet altijd optimaal is, staat hij voor iedereen klaar. Met name voor
diegene die het moeilijk hebben (louis, die wordt gepest vanwege zijn handicap)
2. Kritiek op bureaucratie
4
, De schrijver (theo Thijssen) vond net als Staal dat een schoolklas een gelukkige
gemeenschap moet vormen, waarin de leraar en leerling samen het werk zijn en waarmee
buitenstaanders (zoals onderwijsinspecteurs) zich niet moeten bemoeien.
Inspecteur Kolk verplicht leerkrachten om registers bij te houden. Staal vindt dit ‘flauwekul’
en tijdverspilling. Het gaat bij Staal om het welzijn, geluk en de ontwikkeling van kinderen,
niet of ze nu alle leerstof gekregen hebben die ze moeten hebben.
Actueel: ook nu klagen leraren over administratie en werkdruk.
3. Kwetsbaarheid van kinderen
4. Autoriteit vs. menselijkheid
Motief
● Frictie tussen onderwijsvisie en carrière drang. Mensen studeren om hogerop te
komen. Staal studeert voor lo-Frans, maar wil, als hij daarvoor geslaagd is, niet weg
van zijn volksschool waar hij het zo naar zin heeft (ondanks de aansporingen van zijn
vrouw)
● De dood. De naderende dood van Louis van Rijn maakt grote indruk op Staal. Over
de dood van haar man komt mevrouw staal niet heen en zijn collega’s Koning en
Kraak zijn erg van onder de indruk.
Titel
De titel verwijst naar het slot van het dagboek, waar Staal schrijft: 'M'n heerlijke, lieve, lastige
stel, ik weet eigenlijk maar één ding: de jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben,
behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat
júllie nooit zeggen' (p. 198).
● Een klas moet in de eerste plaats gelukkig zijn. Onderwijs draait niet alleen om
kennis, maar ook verbondenheid.
Opbouw
ik-vorm
september 1906 en eindigt februari 1908 (16 maanden later)
In 1908 gaat staal dood
historische tijd: speelt nauwelijks een rol. Al blijkt uit enkele zaken dat het verhaal zich
afspeelt in de 20e eeuw
Personages
1. Meester staal (voornaam onbekend)
Het is een sympathiek mens met een hart voor zijn kinderen.
Zelfkritiek is hem niet vreemd. Soms heeft hij door dat hij slechtgehumeurd is, zijn geduld
verliest en onredelijk optreedt, en schaamt hij zich er voor.
Hij heeft een scherp oog voor het kleine en gewone. Hij beseft dat ‘gewone’ zaken voor
kinderen nieuw en belangrijk kunnen zijn. Bijvoorbeeld: de behandeling van tiendelige
breuken
gewetensvol. Hij wil zijn leerlingen gelijk behandelen.
Hij gaat dood aan een longontsteking. Ook zijn vrouw sterft onvervwachts in 1919. Ze
hebben samen een dochter ‘greetje’
● Hij is geen perfecte held, maar juist daardoor geloofwaardig. Hij twijfelt, maakt fouten
en soms onzeker, dit maakt hem menselijk.
5
,Inhoudsopgave
............................................................................................................................................... 1
Inhoudsopgave....................................................................................................................... 2
Overzicht boeken.................................................................................................................... 4
1. De gelukkige klas (1940) - Theo Thijsssen.........................................................................4
2. Snikken en grimlachjes (1940) - Piet Paaltjes.....................................................................8
3. Gedicht 1940.................................................................................................................... 11
4. Wierook en Tranen (1940-1980) - Ward Ruyslinck...........................................................19
5. Hersenschimmen (1940-1990) - J. Bernlef.......................................................................21
6. De moeder van david S (1940-1990) - Yvonne Keuls.......................................................24
9. Narcissus - Sol Bouzamour..............................................................................................28
10. Lieveling - Kim van Kooten.............................................................................................30
11. Confrontaties - Sol Bouzamour.......................................................................................33
12. Het gym - Karin Amatmoekrim........................................................................................37
13. De eetclub - saksia noort................................................................................................39
14. Luister - Sascha Bronwasser..........................................................................................42
Verbanden tussen boeken en gedichten..............................................................................47
Lieveling en Luister............................................................................................................... 47
Confrontaties................................................................................................................... 48
Snikken en grimlachjes....................................................................................................49
Gedicht: Koppelen aan Niemand - Suzan en freek..........................................................50
Lectuur of literatuur.......................................................................................................... 51
Narcissus en snikken en grimlachjes...............................................................................52
Vragen mondeling................................................................................................................ 53
De gelukkige klas................................................................................................................. 53
Snikken en grimlachjes.........................................................................................................54
Gedichten............................................................................................................................. 56
Wierook en tranen................................................................................................................ 56
Hersenschimmen.................................................................................................................. 56
1️⃣ Wie is Maarten Klein en wat verandert er bij hem in het verhaal?..........................56
2️⃣ Waarom is het verhaal geschreven vanuit Maartens perspectief? Wat is het effect
daarvan?..................................................................................................................... 57
3️⃣ Wat betekent de titel Hersenschimmen?................................................................57
4️⃣ Welke rol speelt Vera in het verhaal?.....................................................................57
5️⃣ Wat betekent het thema ‘ordening’ in het boek?....................................................57
6️⃣ Waarom is taal belangrijk in het boek?..................................................................57
7️⃣ Waarom passen sneeuw en winter goed bij het verhaal?......................................57
8️⃣ Wat zegt het boek over dementie?.........................................................................58
De moeder van David S.......................................................................................................58
1. Wie is de echte hoofdpersoon van het boek?..........................................................58
2. Waarom is de titel zo afstandelijk geformuleerd?....................................................58
3. Welke ontwikkeling maakt Len doorheen het verhaal?............................................58
4. Welke fasen doorlopen de ouders in hun reactie op Davids verslaving?.................58
5. Welke rol speelt Juliët in het verhaal?.....................................................................58
6. Wat is de belangrijkste boodschap van het boek?...................................................58
2
,7. Tot welke literaire stroming behoort het boek?........................................................59
8. Waarom is het boek nog steeds actueel?................................................................59
3
,Overzicht boeken
Bevat: samenvatting, thema’s, motieven, titel, opbouw, personages, taal en stijl, mening,
(koppeling literaire stroming)
Boeken:
● De gelukkige klas
● Snikken en grimlachjes
● Gedicht 1940
● Wierook en Tranen
● Hersenschimmen
● De moeder van David S
● Narcissus
● Lieveling
● Confrontaties
● Het gym
● De eetclub
● Luister
1. De gelukkige klas (1940) - Theo Thijsssen
Samenvatting:
De gelukkige klas is een dagboek van meester staal. Hij was leraar op een Amsterdamse
volksschool rond 1906-1908.
Hij beschrijft zijn liefde voor de klas, twijfels als leerkracht en een strijd met bureaucratische
tijdsverspilling. Hij wil soms ‘misdadig’ zijn, daarom schrijft hij in zijn dagboek. Er is een
bijzondere jongen (leerling) in het boek, namelijk Louis van Rijn. Het is een jongen met een
bochel. Hij gaat steeds meer achteruit, maar meneer Staal bezoekt hem nog geregeld en
brengt leesboekjes. Meneer staal wijkt af van het schoolrooster. Aan enkele leerlingen
besteedt hij extra aandacht in zijn dagboek. Daarnaast laat hij zien dat leerlingen veranderen
en groeien als persoon. Hij wil iedereen gelijke kansen bieden (gelijkheid). Als voorbeeld: de
curus van een vreemde taal (frans en duits). In een bepaalde periode is Staal overwerkt en
reageert het af op de klas. Hij straft de klas hard. Zo slaat hij een leerling een bult op zijn
hoofd. Hier heeft hij achteraf gezien veel spijt van en bang dat hij de leerling pijn heeft
gedaan. Van zijn vrouw moet hij juist docent Frans worden (meer inkomsten) maar hij wil er
juist zijn voor ‘zijn’ leerlingen, hij zoekt ‘troost’ in zijn dagboek.
Hij eindigt het boek met zijn beroemde gedachte: ‘Een klas moet vooral een gelukkige klas
zijn’ - de rest is bijzaak. (Titelverklaring)
Thema’s
1. Liefde en betrokkenheid
Staal blijft altijd menselijk en heeft een hart voor zijn kinderen. Hoewel hij momenten van
twijfel kent en zijn humeur niet altijd optimaal is, staat hij voor iedereen klaar. Met name voor
diegene die het moeilijk hebben (louis, die wordt gepest vanwege zijn handicap)
2. Kritiek op bureaucratie
4
, De schrijver (theo Thijssen) vond net als Staal dat een schoolklas een gelukkige
gemeenschap moet vormen, waarin de leraar en leerling samen het werk zijn en waarmee
buitenstaanders (zoals onderwijsinspecteurs) zich niet moeten bemoeien.
Inspecteur Kolk verplicht leerkrachten om registers bij te houden. Staal vindt dit ‘flauwekul’
en tijdverspilling. Het gaat bij Staal om het welzijn, geluk en de ontwikkeling van kinderen,
niet of ze nu alle leerstof gekregen hebben die ze moeten hebben.
Actueel: ook nu klagen leraren over administratie en werkdruk.
3. Kwetsbaarheid van kinderen
4. Autoriteit vs. menselijkheid
Motief
● Frictie tussen onderwijsvisie en carrière drang. Mensen studeren om hogerop te
komen. Staal studeert voor lo-Frans, maar wil, als hij daarvoor geslaagd is, niet weg
van zijn volksschool waar hij het zo naar zin heeft (ondanks de aansporingen van zijn
vrouw)
● De dood. De naderende dood van Louis van Rijn maakt grote indruk op Staal. Over
de dood van haar man komt mevrouw staal niet heen en zijn collega’s Koning en
Kraak zijn erg van onder de indruk.
Titel
De titel verwijst naar het slot van het dagboek, waar Staal schrijft: 'M'n heerlijke, lieve, lastige
stel, ik weet eigenlijk maar één ding: de jaar of wat dat ik jullie heb en dat jullie mij hebben,
behoren wij enkel maar een gelukkige klas te zijn. En de rest is nonsens hoor, al zal ik dat
júllie nooit zeggen' (p. 198).
● Een klas moet in de eerste plaats gelukkig zijn. Onderwijs draait niet alleen om
kennis, maar ook verbondenheid.
Opbouw
ik-vorm
september 1906 en eindigt februari 1908 (16 maanden later)
In 1908 gaat staal dood
historische tijd: speelt nauwelijks een rol. Al blijkt uit enkele zaken dat het verhaal zich
afspeelt in de 20e eeuw
Personages
1. Meester staal (voornaam onbekend)
Het is een sympathiek mens met een hart voor zijn kinderen.
Zelfkritiek is hem niet vreemd. Soms heeft hij door dat hij slechtgehumeurd is, zijn geduld
verliest en onredelijk optreedt, en schaamt hij zich er voor.
Hij heeft een scherp oog voor het kleine en gewone. Hij beseft dat ‘gewone’ zaken voor
kinderen nieuw en belangrijk kunnen zijn. Bijvoorbeeld: de behandeling van tiendelige
breuken
gewetensvol. Hij wil zijn leerlingen gelijk behandelen.
Hij gaat dood aan een longontsteking. Ook zijn vrouw sterft onvervwachts in 1919. Ze
hebben samen een dochter ‘greetje’
● Hij is geen perfecte held, maar juist daardoor geloofwaardig. Hij twijfelt, maakt fouten
en soms onzeker, dit maakt hem menselijk.
5
