Algemene psychologie:
Wat is psychologie?
• De psycholoog in elk van ons
• Iedereen bestudeert mensen, analyseert gedrag
• Woorden als ‘depressie’, ‘verdringing’, ‘bewustzijn’, … In dagelijks
taalgebruik (“psychobabble”): gebruik woorden die meer betekenen dan
ze denken, fout gebruik
• De ‘wetenschap van het vanzelfsprekende’: wat weten psychologen dat
ik nog niet weet?
• ‘Wetenschap van het gedrag en de mentale activiteiten
• (Wat is wetenschap? Wat is gedrag?)
• Psychologie vs mensenkennis:
• Wat zien en wat erachter zit= psychologie
Intuïtieve mensenkennis
• Inzichten die we opdoen uit talrijke ervaringen met anderen en onszelf
• Spontaan zoeken naar inzicht
• Gezond verstand en buikgevoel
• Beperkt aantal individuele ervaringen (dingen die ons zijn bijgebleven)
• Vb. verliefdheid: individuele interpretatie, opbouw van ervaringen nodig
• Toevallige en subjectieve indrukken
• Vooroordelen, persoonlijke kleur, verwachtingen
• Alledaagse situaties- foute voorspellingen
• Leidt tot foute of eenzijdige voorspellingen
• Grove generaliseringen
,Wetenschappelijke psychologie
• Objectieve vaststellingen die door iedereen herhaald en gecontroleerd kunnen
worden
• Objectiviteitsbeginsel vs intersubjectiviteit
• Systematische observatie
• Representatieve steekproeven
• Gecontroleerde situatie
• Storende invloeden vermijden
• Zoeken naar diepere samenhangen
• Cfr correlatie aantal ooievaars en aantal geboortes…
• Mensen met een bril zijn slimmer…
• Hip Hop en probleemgedrag
• Inkaderen in een bredere theorie
• Objectieve vaststelling vb.: verband tss gebruik technologie en agressie op
speelplaats: duidelijk definiëren wat we zien onder agressie
• Systematische observatie vb.:
• Gecontroleerde situatie vb.: in welke mate zal alcoholgebruik een effect
hebben op een bod
• Eerste jaren zorgen ervoor voor je visie door je bril: goede opvoeding, slechte
opvoeding- eigen ervaring- subjectief
• Diepere samenhang vb.: kranten vaak conclusies waar correlatie: 2 dingen op
zelfde moment; en causatie: ene oorzaak van andere;
worden verward
• Konijnen in streek en militaire conflicten: afwezigheid
van konijnen zorgt voor oorlog-onzin
,Verre voorgeschiedenis
• Klassieke Griekse filosofen (Socrates, Plato)
• Emoties kunnen ons denken verstoren (bv woede)
• Waarnemingen zijn altijd interpretaties: iedereen creëert zijn eigen wereld
• Cfr het glas is halfvol of het glas is halfleeg
• Onderscheid tussen ratio en emotie
• Legden een verband tussen geest en lichamelijke eigenschappen
• Emoties komen voort uit hart, lever, milt, …
• Psychische stoornissen uit gal (“zwartgallige stemming”)
• Sterke emoties lijden tot tunnelvernauwing
• Hoe hoofd koelhouden als we worden geleid door sterke emoties:
• Idee iedereen eigen beeld van wereld: kijken wij door een filter, bril of
werkelijkheid objectief waarnemen
• “Er ligt iets op mijn lever, pijn aan het hart”
• -psychische stoornissen toebehoren aan een orgaan
• Stressreductie: meditatie
De meer directe voorgeschiedenis
• Middeleeuwen:
• Theocentrisme: geest en ziel staan los van de natuurwetten
• God heeft de mens naar zijn evenbeeld geschapen
• De geest is dus een onoplosbaar mysterie
• Ontwikkelingen in de filosofie
• René Descartes : rationalisme’ en ‘empirisme’
• Belang van de ‘methodische twijfel’: men moet aan alles twijfelen,
behalve aan het feit dat men twijfelt
• ‘Ik denk dus ik ben” (“cogito ergo sum”)
• Dualisme: opdeling ziel en lichaam
• Renaissance: mentaliteit veranderde
• Descartes eerste empirist : grondlegger rationalisme en empirisme
• Twijfel = basis van alles
• Eerst psychologisch denken mag niet, dan moet het
, Ontwikkelingen binnen de natuurwetenschappen
• 19de eeuw, chemie: periodiek systeem der
elementen
• Psychofysica: Ernst Weber
• Buitenwereld komt binnen via de zintuigen
• Wat zijn de grenzen van de gevoeligheid van onze
zintuigen?
• Psychofysica = hoe verwerken wij de buitenwereld
met onze zintuigen
Psychologie als wetenschap van het bewustzijn
• Wundt en het structuralisme
• Leipzig, 1875: eerste laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
• Structuralisme: zoekt bouwstenen, elementen, basisstructuren van
bewuste waarneming
• Sensaties (geluiden, geuren, smaken), beelden, herinneringen,
gevoelens (liefde, geluk, jaloersheid)
• Experimentele methode: uitlokken van stimuli
• Techniek van de introspectie: waarnemingen beschrijven bij het
aanbieden van eenvoudige stimuli
• Gedrag en psychische fenomenen onderzoeken
• “Overzicht maken van alles wat er psychisch bestaat”
• Stimulus/prikkel: iets wat reactie uitlokt
Structuralisme…?
• Structuralistische benadering
Wat is psychologie?
• De psycholoog in elk van ons
• Iedereen bestudeert mensen, analyseert gedrag
• Woorden als ‘depressie’, ‘verdringing’, ‘bewustzijn’, … In dagelijks
taalgebruik (“psychobabble”): gebruik woorden die meer betekenen dan
ze denken, fout gebruik
• De ‘wetenschap van het vanzelfsprekende’: wat weten psychologen dat
ik nog niet weet?
• ‘Wetenschap van het gedrag en de mentale activiteiten
• (Wat is wetenschap? Wat is gedrag?)
• Psychologie vs mensenkennis:
• Wat zien en wat erachter zit= psychologie
Intuïtieve mensenkennis
• Inzichten die we opdoen uit talrijke ervaringen met anderen en onszelf
• Spontaan zoeken naar inzicht
• Gezond verstand en buikgevoel
• Beperkt aantal individuele ervaringen (dingen die ons zijn bijgebleven)
• Vb. verliefdheid: individuele interpretatie, opbouw van ervaringen nodig
• Toevallige en subjectieve indrukken
• Vooroordelen, persoonlijke kleur, verwachtingen
• Alledaagse situaties- foute voorspellingen
• Leidt tot foute of eenzijdige voorspellingen
• Grove generaliseringen
,Wetenschappelijke psychologie
• Objectieve vaststellingen die door iedereen herhaald en gecontroleerd kunnen
worden
• Objectiviteitsbeginsel vs intersubjectiviteit
• Systematische observatie
• Representatieve steekproeven
• Gecontroleerde situatie
• Storende invloeden vermijden
• Zoeken naar diepere samenhangen
• Cfr correlatie aantal ooievaars en aantal geboortes…
• Mensen met een bril zijn slimmer…
• Hip Hop en probleemgedrag
• Inkaderen in een bredere theorie
• Objectieve vaststelling vb.: verband tss gebruik technologie en agressie op
speelplaats: duidelijk definiëren wat we zien onder agressie
• Systematische observatie vb.:
• Gecontroleerde situatie vb.: in welke mate zal alcoholgebruik een effect
hebben op een bod
• Eerste jaren zorgen ervoor voor je visie door je bril: goede opvoeding, slechte
opvoeding- eigen ervaring- subjectief
• Diepere samenhang vb.: kranten vaak conclusies waar correlatie: 2 dingen op
zelfde moment; en causatie: ene oorzaak van andere;
worden verward
• Konijnen in streek en militaire conflicten: afwezigheid
van konijnen zorgt voor oorlog-onzin
,Verre voorgeschiedenis
• Klassieke Griekse filosofen (Socrates, Plato)
• Emoties kunnen ons denken verstoren (bv woede)
• Waarnemingen zijn altijd interpretaties: iedereen creëert zijn eigen wereld
• Cfr het glas is halfvol of het glas is halfleeg
• Onderscheid tussen ratio en emotie
• Legden een verband tussen geest en lichamelijke eigenschappen
• Emoties komen voort uit hart, lever, milt, …
• Psychische stoornissen uit gal (“zwartgallige stemming”)
• Sterke emoties lijden tot tunnelvernauwing
• Hoe hoofd koelhouden als we worden geleid door sterke emoties:
• Idee iedereen eigen beeld van wereld: kijken wij door een filter, bril of
werkelijkheid objectief waarnemen
• “Er ligt iets op mijn lever, pijn aan het hart”
• -psychische stoornissen toebehoren aan een orgaan
• Stressreductie: meditatie
De meer directe voorgeschiedenis
• Middeleeuwen:
• Theocentrisme: geest en ziel staan los van de natuurwetten
• God heeft de mens naar zijn evenbeeld geschapen
• De geest is dus een onoplosbaar mysterie
• Ontwikkelingen in de filosofie
• René Descartes : rationalisme’ en ‘empirisme’
• Belang van de ‘methodische twijfel’: men moet aan alles twijfelen,
behalve aan het feit dat men twijfelt
• ‘Ik denk dus ik ben” (“cogito ergo sum”)
• Dualisme: opdeling ziel en lichaam
• Renaissance: mentaliteit veranderde
• Descartes eerste empirist : grondlegger rationalisme en empirisme
• Twijfel = basis van alles
• Eerst psychologisch denken mag niet, dan moet het
, Ontwikkelingen binnen de natuurwetenschappen
• 19de eeuw, chemie: periodiek systeem der
elementen
• Psychofysica: Ernst Weber
• Buitenwereld komt binnen via de zintuigen
• Wat zijn de grenzen van de gevoeligheid van onze
zintuigen?
• Psychofysica = hoe verwerken wij de buitenwereld
met onze zintuigen
Psychologie als wetenschap van het bewustzijn
• Wundt en het structuralisme
• Leipzig, 1875: eerste laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
• Structuralisme: zoekt bouwstenen, elementen, basisstructuren van
bewuste waarneming
• Sensaties (geluiden, geuren, smaken), beelden, herinneringen,
gevoelens (liefde, geluk, jaloersheid)
• Experimentele methode: uitlokken van stimuli
• Techniek van de introspectie: waarnemingen beschrijven bij het
aanbieden van eenvoudige stimuli
• Gedrag en psychische fenomenen onderzoeken
• “Overzicht maken van alles wat er psychisch bestaat”
• Stimulus/prikkel: iets wat reactie uitlokt
Structuralisme…?
• Structuralistische benadering
