Week 5 – Infectie & Immuniteit
HC Auto-immuniteit
Achtergrond
Auto-immuniteit = het falen van tolerantie voor het “eigen”, dit heeft ieder
individu.
Auto-immuunziekte = auto-immuniteit waaruit weefselschade voorkomen, dit
heeft niet ieder individu en wordt echt als ziekte bestempeld. De perifere
tolerantie probeert dit te voorkomen.
Het AIRE eiwit is transcriptiefactor dat in de kern van epitheelcellen in de
thymus, allerlei eiwitten tot expressie brengt. Zo worden van allerlei organen
antigenen gepresenteerd.
Een co-stimulatoir signaal is B7 + CD28 voor Th cellen en CD40 + CD40L voor de
CTLs. Dit signaal komt ook in een onrustige omgeving; een omgeving met veel
pro-inflammatoire cytokinen (IL-6 of IFN bijv.). Zonder dit signaal, maar met het
antigeenherkenning zal anergisch worden.
Regulatoire T-cellen zijn T-cellen die niet door de
selectie van de thymus is gekomen. Deze hebben een
andere eiwitmachninerie gekregen en kunnen daarmee
T-cellen onderdrukken die op lichaamseigen antigenen
gaan reageren.
Auto-immuunziekten mechanismen:
Auto-reactieve cellen worden geactiveerd door inflammatie tijdens
infectie.
Omdat er door een inflammatoire reactie weefselschade ontstaat en er
veel cytokinen in de omgeving zijn, kan een auto-reactieve T-cel
geactiveerd worden (= bystander activation). Het kan ook zijn dat het
pathogeen-epitoop heel erg lijkt op een auto-antigeen, dan wordt
hiertegen een afweerreactie opgezet en dit valt je eigen lichaam dus aan.
Deficiëntie in de aangeboren afweer kan een gestoorde opruimreactie van
opoptotisch materiaal geven waardoor er inflammatie ontstaat. Dit zorgt
voor de activatie van de auto-reactieve T- en B-cellen (SLE).
Interferon signature door de activatie van plamacytoide DCs (SLE, RA, DM).
Activatie van neutrofiele granulocyten
Orgaan specifieke auto-immuunziekten
Myasthenia gravis is een auto-immuunziekte van de spieren waarbij auto-
antistoffen de acetylcholine receptoren in de neuromusculaire overgang
blokkeren. Hierdoor krijg je een klinisch beeld van spierzwakte en -vermoeidheid.
Neostigmine ruimt de synaps op, waardoor de competitie tijdelijk
veranderd en er misschien wel Ach op de receptoren kunnen binden.
Het wegvangen van de antistoffen is een nieuwere techniek
Andere voorbeelden van orgaan specifieke auto-immuunziekten zijn de ziekte
van Graves en type I diabetes mellitus.
, Systemische auto-immuunziekten
Bij een systemische auto-immuunziekte zijn (vaak) meerdere antistoffen
betrokken, hier kan ook overlap in zitten. Verschillende ziektebeelden kunnen dus
een gelijkend klinisch beeld geven.
Systemische lupus erythematodes (SLE) is een auto-immuunziekte waar
geen diagnostische criteria voor zijn, de diagnose wordt gesteld op een klinisch
oordeel. Wel zijn er classificatie criteria. Vaak hebben SLE patiënten ook een
positieve ANA (…).
De pathogenese van SLE: macrofagen kunnen het apoptotisch niet snel genoeg
verwerken, er ontstaat “late-apoptotic material”. De DC’s gaan dan dit materiaal
opnemen en presenteren. De auto-reactieve cellen kunnen zich hiermee aan
activeren. Deze T-cellen kunnen B-cellen activeren tot het produceren van
antistoffen. Deze antistoffen zijn auto-antistoffen die tegen het lichaamseigen
materiaal is gericht. De complexen van deze antistoffen met antigenen en
complement kunnen vastlopen in de kleine circulatie waardoor er een artritis kan
ontstaan. Dit geeft een positieve feedback.
Een ander fenomeen van SLE is een verandering in je neutrofiele granulocyten.
NETosis is het uitwerpen van het kern-materiaal richting een pathogeen dat te
groot is voor de neutrofiel, waardoor het pathogeen vernietigd wordt. Dit is echt
pas een laatste optie voor de neutrofielen, maar bij SLE ligt deze drempel veel
lager. Auto-reactieve cellen kunnen dan ook op het dubbelstrengs DNA gaan
reageren.
SLE patiënten moeten dus oppassen voor apoptosische activiteiten. Zoals UV
straling, dit zorgt voor apoptose en verergert de klachten. Ook wordt er
behandeld met corticosteroïden (veel bijwerkingen; Cushing) op korte termijn, dit
remt het immuunsysteem.
Bij immunotherapie wordt er op verschillende punten ingegrepen:
Rituximab: bindt aan CD20 op B-cellen waardoor deze kapot gaan, geen
(auto-)antistoffen kunnen produceren.
Belimumab: remt de groeifactor van de B-cellen (BAFF)
Anifrolumab: bindt aan de interferonreceptor van Th-cellen
CAR-T-cellen zijn T-cellen uit het lichaam van de patiënt die in het lab zijn bewerkt
met het CAR-product. Bijvoorbeeld een herkenningsmechanisme voor tumoren of
CD19 (voor SLE). Hierdoor krijg je hele specifieke killing zonder materiaal van een
ander te gebruiken.
Systemische sclerose is een ziekte dat zich uit door een huidverstrakking. Dit kan
ook op de longen trekken, dit kan zeer gevaarlijk zijn. Voor deze ziekte worden
stamceltransplantaties uitgevoerd.
Rheumatoïde arthritis is de meest voorkomende systemische auto-immuunziekte.
Auto-inflammatoire ziekten (≠ auto-immuunziekte)
Auto-inflammatoire ziekten is een verzamelgroep die opvlammingen van
ontstekingen krijgen, zonder dat er een auto-immuunziekte aanwezig is. Bij deze
HC Auto-immuniteit
Achtergrond
Auto-immuniteit = het falen van tolerantie voor het “eigen”, dit heeft ieder
individu.
Auto-immuunziekte = auto-immuniteit waaruit weefselschade voorkomen, dit
heeft niet ieder individu en wordt echt als ziekte bestempeld. De perifere
tolerantie probeert dit te voorkomen.
Het AIRE eiwit is transcriptiefactor dat in de kern van epitheelcellen in de
thymus, allerlei eiwitten tot expressie brengt. Zo worden van allerlei organen
antigenen gepresenteerd.
Een co-stimulatoir signaal is B7 + CD28 voor Th cellen en CD40 + CD40L voor de
CTLs. Dit signaal komt ook in een onrustige omgeving; een omgeving met veel
pro-inflammatoire cytokinen (IL-6 of IFN bijv.). Zonder dit signaal, maar met het
antigeenherkenning zal anergisch worden.
Regulatoire T-cellen zijn T-cellen die niet door de
selectie van de thymus is gekomen. Deze hebben een
andere eiwitmachninerie gekregen en kunnen daarmee
T-cellen onderdrukken die op lichaamseigen antigenen
gaan reageren.
Auto-immuunziekten mechanismen:
Auto-reactieve cellen worden geactiveerd door inflammatie tijdens
infectie.
Omdat er door een inflammatoire reactie weefselschade ontstaat en er
veel cytokinen in de omgeving zijn, kan een auto-reactieve T-cel
geactiveerd worden (= bystander activation). Het kan ook zijn dat het
pathogeen-epitoop heel erg lijkt op een auto-antigeen, dan wordt
hiertegen een afweerreactie opgezet en dit valt je eigen lichaam dus aan.
Deficiëntie in de aangeboren afweer kan een gestoorde opruimreactie van
opoptotisch materiaal geven waardoor er inflammatie ontstaat. Dit zorgt
voor de activatie van de auto-reactieve T- en B-cellen (SLE).
Interferon signature door de activatie van plamacytoide DCs (SLE, RA, DM).
Activatie van neutrofiele granulocyten
Orgaan specifieke auto-immuunziekten
Myasthenia gravis is een auto-immuunziekte van de spieren waarbij auto-
antistoffen de acetylcholine receptoren in de neuromusculaire overgang
blokkeren. Hierdoor krijg je een klinisch beeld van spierzwakte en -vermoeidheid.
Neostigmine ruimt de synaps op, waardoor de competitie tijdelijk
veranderd en er misschien wel Ach op de receptoren kunnen binden.
Het wegvangen van de antistoffen is een nieuwere techniek
Andere voorbeelden van orgaan specifieke auto-immuunziekten zijn de ziekte
van Graves en type I diabetes mellitus.
, Systemische auto-immuunziekten
Bij een systemische auto-immuunziekte zijn (vaak) meerdere antistoffen
betrokken, hier kan ook overlap in zitten. Verschillende ziektebeelden kunnen dus
een gelijkend klinisch beeld geven.
Systemische lupus erythematodes (SLE) is een auto-immuunziekte waar
geen diagnostische criteria voor zijn, de diagnose wordt gesteld op een klinisch
oordeel. Wel zijn er classificatie criteria. Vaak hebben SLE patiënten ook een
positieve ANA (…).
De pathogenese van SLE: macrofagen kunnen het apoptotisch niet snel genoeg
verwerken, er ontstaat “late-apoptotic material”. De DC’s gaan dan dit materiaal
opnemen en presenteren. De auto-reactieve cellen kunnen zich hiermee aan
activeren. Deze T-cellen kunnen B-cellen activeren tot het produceren van
antistoffen. Deze antistoffen zijn auto-antistoffen die tegen het lichaamseigen
materiaal is gericht. De complexen van deze antistoffen met antigenen en
complement kunnen vastlopen in de kleine circulatie waardoor er een artritis kan
ontstaan. Dit geeft een positieve feedback.
Een ander fenomeen van SLE is een verandering in je neutrofiele granulocyten.
NETosis is het uitwerpen van het kern-materiaal richting een pathogeen dat te
groot is voor de neutrofiel, waardoor het pathogeen vernietigd wordt. Dit is echt
pas een laatste optie voor de neutrofielen, maar bij SLE ligt deze drempel veel
lager. Auto-reactieve cellen kunnen dan ook op het dubbelstrengs DNA gaan
reageren.
SLE patiënten moeten dus oppassen voor apoptosische activiteiten. Zoals UV
straling, dit zorgt voor apoptose en verergert de klachten. Ook wordt er
behandeld met corticosteroïden (veel bijwerkingen; Cushing) op korte termijn, dit
remt het immuunsysteem.
Bij immunotherapie wordt er op verschillende punten ingegrepen:
Rituximab: bindt aan CD20 op B-cellen waardoor deze kapot gaan, geen
(auto-)antistoffen kunnen produceren.
Belimumab: remt de groeifactor van de B-cellen (BAFF)
Anifrolumab: bindt aan de interferonreceptor van Th-cellen
CAR-T-cellen zijn T-cellen uit het lichaam van de patiënt die in het lab zijn bewerkt
met het CAR-product. Bijvoorbeeld een herkenningsmechanisme voor tumoren of
CD19 (voor SLE). Hierdoor krijg je hele specifieke killing zonder materiaal van een
ander te gebruiken.
Systemische sclerose is een ziekte dat zich uit door een huidverstrakking. Dit kan
ook op de longen trekken, dit kan zeer gevaarlijk zijn. Voor deze ziekte worden
stamceltransplantaties uitgevoerd.
Rheumatoïde arthritis is de meest voorkomende systemische auto-immuunziekte.
Auto-inflammatoire ziekten (≠ auto-immuunziekte)
Auto-inflammatoire ziekten is een verzamelgroep die opvlammingen van
ontstekingen krijgen, zonder dat er een auto-immuunziekte aanwezig is. Bij deze
