Samenvatting I&I1 - Week 4

Week 4 – Infectie & Immuniteit
HC Immuundeficiënties
Patiënten met afweerstoornissen hebben een ongewoon infectiepatroon. Infecties
zijn vaak recidiverend, hebben een langere duur, zijn ernstiger van aard, hebben
vaak ongewone ziekteverwekkers als bron (= opportunistische infectie) en zijn
extra vatbaar voor tumoren.




Immuundeficiënties worden onderscheiden in drie categorieën:
 Primair
o Genetisch defect
 Secundair
o Infectie (zoals bij HIV)
o Medicatie (immunosupressiva)
 Transient
o Medicatie
o Neonaten

Voorbeelden van secundaire of verworven
immuundeficiënties:
 Hiv-infectie (progressieve depletie van CD4+ T-cellen, Th cellen)
 Immuunsuppressie na transplantatie / bij auto-immuunziekte
 T-cel depletie voor een stamcel transplantatie
 Chemotherapie
 Maligniteiten (leukemie)
 Ondervoeding
 Ouderdom
Primaire immuundeficiënties
In het beenmerg zitten stamcellen die ervoor zorgen dat alle type bloedcellen
aangemaakt kunnen worden. Een grote groep van deze bloedcellen, zijn de
afweercellen. Als er een immuundeficiëntie is, kan het aangeboren of het
adaptieve systeem aangedaan zijn. Het is vaker het geval dat het adaptieve
systeem aangedaan is, dan het aangeboren.

,Patiënten met B-cel deficiënties hebben met name last van bacteriële infecties in
de luchtwegen. Patiënten met deficiënties in het aangeboren systeem hebben
vaker last van infecties met het schimmels en gisten (klein beetje bacteriën). En
patiënten met een T-cel deficiënties hebben last van alle infecties die je kan
bedenken.
Voorbeelden van fagocyten defecten
Fagocyten worden normaal gesproken aangemaakt in het beenmerg en worden
ze op hoge snelheid met het bloed mee getransporteerd. Bij signalen van een
infectie wordt deze vertraagd en rollen, op deze manier kan de cel uit het
bloedvat treden. Als de bacterie geopsoniseerd is, kan deze gefagocyteerd
worden door de cel. Hier vindt de lysosomale degradatie plaats en de
intracellulaire killing.
Leukopenie = fagocyten worden in onvoldoende getallen aangemaakt in het
beenmerg.

Respiratoire burst defect = NADPH oxidase complex maakt geen
zuurstofradicalen / H2O2 (bleekmiddel), waardoor de intracellulaire killing niet
goed verloopt.

Ziekte Defect / In welke Wat is het Wat is het
afwezig cellen is dit gevolg van klinisch
eiwit normaal wel het defect? beeld?
(oorzaak) aanwezig?
Kostmann – G-CSF Stromale Granulopenie Bacteriële /
syndroom = groeifactor cellen van het = minder schimmel
voor de beenmerg granulocyten infecties
granulocyten maakt dit in het bloed
normaal
Chonisch NADPH- In het Afbraak in de Bacteriële /
granulomateu oxidase lysosoom van fagocyt vind schimmel
ze ziekte enzymen de fagocyten. niet (goed) infecties +
(CGD) complex plaats. excessieve
= lysosomale inflammatoire
eiwitten reacties
Leukocyten Adhesie Op het Fagocyten Bacteriele /
adhesie eiwitten celmembraan kunnen zich schimmel
deficiëntie van de niet goed infecties.
(LAD) fagocyten. hechten aan
de vaatwand
en niet
migreren.

Stoornissen in de adaptieve afweer

In het beenmerg worden lymfoïde
voorlopercellen gemaakt, hieruit kunnen
B- en T- cellen prolifereren. De B-cellen
worden na de aanmaak, vrijgelaten in
het bloed. De T-cellen moeten eerst
langs de thymus, waarin geselecteerd
wordt op T-cellen die niet tegen de

, lichaamseigen cellen werken. Daarna worden ook de T-cellen in het bloed
vrijgelaten.

Problemen in de adaptieve afweer kunnen in de rijping in de primaire lymfoïde
organen zitten of in de lymfoïde activatie en functie in de periferie.

Er zijn verschillende eiwitten nodig om de rijping van lymfocyten te voltooien.
Een defect in deze eiwitten kan dus leiden tot een dysfunctie.

 Severe Combined Immunodeficiency (SCID)
Er is sprake van een T-cel defect, waardoor er onvoldoende cellulaire
afweer is. Door de verlaagde T-cel dysfunctie worden ook B-cellen en
fagocyten niet goed aangestuurd. Vaak zie je in de kliniek dat er wel een
aantal T-cellen aanwezig zijn, maar deze geven
een auto-immuun fenomeen.
o ADA-deficiëntie
ADA zorgt normaal gesproken voor de
opruiming van een toxisch metaboliet. Door
opstapeling van dit metaboliet, worden alle
(B-, T- en NK-) lymfocyte cellen gedood.
o γ-chain deficiëntie
De common γ-chain is een deel van de
receptor voor de signalering van IL-2. Dit cytokine is belangrijk om
de lymfocyten op gang te brengen. Deze chain zit ook in alle andere
IL-receptoren. Bij dit defect treedt er dysfunctie op in de T- en NK-
cellen.
o RAG ½
RAG genen helpen de somatische recombinatie die nodig is voor de
gensegmenten van BCRs en TCRs. B- en T-cellen kunnen hierdoor
geen antigenen herkennen en zullen dus niet functioneren.
 X-linked Agammaglobulinemia (XLA)
Deze ziekte komt tot uiting via het X-chromosoom, alleen jongens krijgen
deze aandoening dus. Bij deze ziekte wordt er geen gammaglobuline
aangemaakt (geen immunoglobulines), de uitrijping stopt al in het
beenmerg. Deze patiënten hebben last van terugkerende infecties, vooral
door gekapselde bacteriën. Om deze te bestrijden is er namelijk een
antistof nodig, om zo de bacterie te opsoniseren. Deze ziekte is pas 3 tot 6
maanden na de geboorte pas actief, omdat je in de eerste periode na de
geboorte nog Ig’s van de moeder hebt.
Ook zijn er verschillende eiwitten nodig om de gerijpte lymfocyten te activeren.
Een defect in deze eiwitten kan dus leiden tot een dysfunctie.
 Hyper-IgM syndroom
Patiënten met dit syndroom presenteren zich met veel infecties, waarbij
het bloedonderzoek aantoont dat er verhoogd IgM en verlaagd IgA + IgG
aanwezig is. Bij dit syndroom is er sprake van een T-celdefect (CD40L)
waarbij de T-cel geen B-cellen kan activeren. Het effect bij de B-cellen is
dan:
o Geen kiemcentrumreacties
o Geen Ig-klasse-switch; dus geen IgG en geen IgA