Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
Inhoudsopgave
Leereenheid 1 Uitgangspunten.............................................................................................................................2
Leereenheid 2 Opsporing, verdachte en dwangmiddelen..................................................................................13
Leereenheid 3 Voorarrest en het recht op rechtsbijstand..................................................................................26
Leereenheid 4 Niet-vrijheidsbenemende dwangmiddelen................................................................................38
Leereenheid 5 Vervolging....................................................................................................................................48
Leereenheid 6 Het OTT en de positie van het slachtoffer..................................................................................55
Leereenheid 7 Bewijs..........................................................................................................................................66
Leereenheid 8 Sanctionering van vormverzuimen.............................................................................................76
Leereenheid 9 Rechterlijk beslissingsmodel en het vonnis................................................................................83
Leereenheid 10 Rechtsmiddelen.........................................................................................................................95
📝 Flashcards voor dit vak
Krijg toegang tot mijn gemaakte Quizlet-flashcards via de onderstaande link:
https://quizlet.com/nl/1183480145/formeel-strafrechtrecht-flash-cards/?i=1o4jcd&x=1jqt
1
,Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
LEEREENHEID 1 UITGANGSPUNTEN
De komende weken gaat u het Nederlandse strafprocesrecht intensief bestuderen. U gaat uitgebreid
kennismaken met de verschillende actoren in het strafproces, te weten de verdachte, justitie en
politie, de rechter en het slachtoffer. Bovendien zult u gaan ontdekken dat het strafproces
opgedeeld kan worden in een vooronderzoek en een eindonderzoek, waarbij verschillende
dwangmiddelen tegen de verdachte kunnen worden uitgeoefend. U gaat bestuderen aan welke
criteria voldaan moet zijn, wil de toepassing van deze dwangmiddelen rechtmatig zijn.
In de komende weken zal voortdurend gewezen worden op de delicate balans tussen
criminaliteitsbestrijding en rechtsbescherming. De beginselen van behoorlijke procesorde (zoals het
vertrouwensbeginsel en gelijkheidsbeginsel) passeren de revue en meermaals zal erop gewezen
worden dat het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) van grote invloed is op de
werking van ons strafprocesrecht. Deze week maakt u kennis met deze grondslagen en beginselen
van ons strafprocesrecht. De kennis die u deze week opdoet, is fundamentele kennis waar
gedurende de hele cursus op teruggegrepen zal worden.
Op de betekenis van het EVRM – specifiek de artikelen 5 (het recht op vrijheid), 8 (het recht op
privacy) en 6 (het recht op een eerlijk proces) – wordt later in de cursus nader ingegaan.
LITERATUUR
Hoofdstuk 1 Inleiding
Hoofdstuk 2 Karakter en gang van het Nederlands strafproces
HOOFDSTUK 1 INLEIDING
1.1 Aard en doel van het strafproces
1.1.1 Een tweeledig hoofddoel
Het strafprocesrecht bestaat uit een geheel van regels die betrekking hebben op de toepassing van
het strafrecht van een concreet geval. De kern van het strafprocesrecht is gericht op de
totstandkoming van de rechterlijke beslissing. Het hoofddoel van het strafproces is het verzekeren
van een juiste toepassing van het abstracte materiële strafrecht. Dat doel is tweeledig:
Het doel is enerzijds te bewerkstelligen dat de schuldigen worden gestraft.
Het doel is anderzijds het voorkomen van de bestraffing van onschuldigen.
In ons strafproces geldt het in dubio pro reo-beginsel. De verdachte krijgt het voordeel van de
twijfel. De rechter mag blijkens art. 338 Sv alleen bewezen verklaren als hij zelf de overtuiging heeft
bekomen dat het feit door de verdachte is begaan.
1.1.2 Bijkomende doelen
Er zijn een viertal bijkomende doelen:
1. Eerbiediging van de rechten en vrijheden van de verdachte
à Er moet voorkomen worden dat de strafrechtelijke vervolging een disproportionele
inbreuk maakt op de vrijheid van de betrokken burger. Hieronder valt ook het zwijgrecht en
dat de verdachte niet kan worden gedwongen bewijs tegen zichzelf te leveren.
2. Eerbiediging van de rechten en vrijheden van andere betrokkenen
à Wat voor de verdachte geldt, geldt tot op zekere hoogte ook voor andere burgers die,
vaak zonder dat zij daarom hebben gevraagd, bij het strafproces betrokken zijn of worden.
3. Procedurele rechtvaardigheid
à De toekenning van verdedigingsrechten aan de verdachte vormt, een waarborg tegen
2
,Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
bestraffing van onschuldigen. Het gaat in het strafprocesrecht niet alleen om de uitkomst
van het geding, maar ook om de procedure die tot die uitkomst heeft geleid. Met het horen
van de verdachte, met een eerlijke procedure, is dus een zelfstandig belang gemoeid, dat
losstaat van het waarborgen van een juiste beslissing. Het openbare strafproces maakt
zichtbaar dat de overheid zwaar tilt aan het plegen van strafbare feiten en daarvan werk
maakt.
4. Demonstratiefunctie
à De terechtzitting dient openbaar te zijn. Die openbaarheid maakt publieke controle op de
berechting mogelijk en vormt daarmee een waarborg tegen willekeurige bestraffing.
5. Het voorkomen van eigenrichting
à Eigenrichting wil zeggen: het volgen van een niet-wettelijk geregelde
handhavingsmethode waarbij dwang of geweld wordt toegepast. Door de reactie van de
overheid op delicten wordt voorkomen dat de burgers het recht in eigen hand nemen.
Handhaving van regels door eigenrichting heeft op het eerste gezicht weliswaar iets
aantrekkelijks, doordat de overheid niet tussenbeide hoeft te komen, maar leidt vaak door
haar ongereglementeerdheid en onbeheersbaarheid tot hoogst ongewenste gevolgen. Bij de
handhaving van het recht heeft de overheid daarom in principe het monopolie op dwang en
geweld.
1.1.3 Strafproces en waarheidsvinding
De opsporingsambtenaar die onderzoek doet naar een mogelijk gepleegd strafbar feit, poogt de
ware toedracht te achterhalen. Het is niet zo dat altijd moet worden vrijgesproken als de waarheid
niet volledig kan worden achterhaald. Voor een veroordeling wegens het medeplegen van doodslag
is bijvoorbeeld voldoende dat bewezen kan worden dat de verdachten het feit samen hebben
gepleegd. Naar de waarheid moet worden gezocht omdat en voor zover een verantwoorde
beslissing om vaststelling van de feiten vraagt.
1.1.4 Strafproces en rechtsbescherming
In een rechtsstaat worden de verhoudingen tussen de overheid en de burger beheerst door de rule
of law. Dat betekent dat de overheid niet boven de wet staat, maar daaraan is onderworpen.
Machtsuitoefening door de overheid mag alleen plaatsvinden op basis van een door het recht
toegekende bevoegdheid en binnen door het recht getrokken grenzen.
1.1.5 Noodzakelijke afwegingen
Door de gegeven specificatie wordt zichtbaar dat met een pleidooi voor meer rechtsbescherming
weinig is gezegd. De verschillende doelen van het strafprocesrecht staan in een moeizame
spanningsverhouding met elkaar. Respectering van de rechten van de verdachte kan bijvoorbeeld
ten koste gaan van de waarheidsvinding en van de rechten van slachtoffers en derden.
Er zijn een aantal algemene uitgangspunten die het afwegingsproces structureren:
1. Aan strafrechtspleging zijn kosten verbonden en de daarvoor beschikbare (financiële)
middelen niet onbeperkt.
2. Hoe meer er voor de verdachte op het spel staat, hoe groter de waarborgen moeten zijn
waarmee de berechting is omringd. Hoe zwaarder de straf, hoe grondiger het onderzoek
moet zijn.
3. Hoe ernstiger het vermoedelijk gepleegde strafbare feit is en hoe groter derhalve het
belang is dat aan opheldering van het misdrijf toekomt, hoe ingrijpender de
onderzoeksbevoegdheden kunnen zijn die aan politie en justitie worden toegekend.
3
, Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
4. De verschillende doelen moeten worden gerealiseerd. De uitkomst van de afweging moet
worden bezien vanuit alle doelen van de strafvordering aanvaardbaar zijn.
Doel en historie van het strafproces(recht) – aantekeningen Brightspace
Alvorens in te gaan op de specifieke strafprocesrechtelijke regels is het goed om in grote lijnen het
doel en de historie van het strafproces te bespreken.
Instrumentaliteit en rechtsbescherming
Het doel van het strafproces komt ook tot uiting in de begrippen 'instrumentaliteit' en
'rechtsbescherming':
Aan de ene kant geeft het strafproces bevoegdheden om een strafbaar feit op te sporen
teneinde de (ware) schuldige te kunnen bestraffen. Daarmee komt het strafprocesrecht
onder andere tegemoet aan de gerechtvaardigde belangen van (potentiële) slachtoffers van
criminaliteit.
Aan de andere kant worden onschuldige burgers door de regels beschermd tegen het
toepassen van deze bevoegdheden.
Deze twee polen binnen dit spanningsveld worden ook wel aangeduid met de termen
‘instrumentaliteit’ en ‘rechtsbescherming’. In de praktijk betekent dit veelal dat wanneer de nadruk
van het strafprocesrecht ligt op de rechtsbescherming van de burger, dit ten koste kan gaan van de
instrumentele doelstelling en andersom. Dit vergt een constante belangenafweging, zowel op
wetgevingsniveau als op uitvoeringsniveau.
In het tekstboek wordt een aantal factoren genoemd die bij deze belangenafweging een rol spelen:
beschikbare financiële middelen, de verhouding tussen de belangen van een verdachte en de
rechtswaarborgen die hem toekomen en de verhouding tussen de ernst van het vermoedelijke
strafbare feit en de aard van de onderzoeksbevoegdheden. Daarbij geldt dat de uitkomst van de
belangenafweging wel moet beantwoorden aan alle doelen die het strafprocesrecht heeft.
In de volgende passage uit het arrest van de Hoge Raad in de zaak Jailplant (HR 9 maart 2004,
E:AN9195, NJ 2004/263, m.nt. Schalken) komt deze belangenafweging duidelijk naar voren:
"Het vorenoverwogene neemt niet weg dat toepassing van art. 126j Sv ten aanzien van een voorlopig gehechte
verdachte licht het gevaar in zich bergt dat de verdachte op zodanige wijze feitelijk komt te verkeren in een
verhoorsituatie waarbij de waarborgen van een formeel verhoor door een politiefunctionaris ontbreken, dat
aldus verklaringen worden verkregen die in strijd met de in art. 29, eerste lid, Sv tot uitdrukking gebrachte en in
art. 6, eerste lid, EVRM besloten liggende verklaringsvrijheid van de verdachte zijn afgelegd. Gelet daarop zal
vooreerst bij de toetsing van een zodanige toepassing van art. 126j Sv aan de beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit uitgangspunt moeten zijn dat die toepassing eerst in aanmerking komt als de bijzondere ernst
van het misdrijf zulks rechtvaardigt en andere wijzen van opsporing redelijkerwijs niet voorhanden zijn. Indien
aan voornoemd uitgangspunt is voldaan, kan de rechter voor de vraag komen te staan of informatie van de
verdachte niet in strijd met voormelde bepalingen is verkregen. De beantwoording van die vraag hangt af van
de concrete omstandigheden van het geval. Daarbij komt onder meer betekenis toe aan de proceshouding die
de verdachte met betrekking tot de strafbare feiten waarvan hij wordt verdacht heeft ingenomen en hetgeen
zich in het voorbereidend onderzoek voor en gedurende de periode waarin de informant optreedt heeft
afgespeeld, de aard en intensiteit van de door de informant ondernomen activiteiten jegens de verdachte, de
mate van druk die daarvan jegens de verdachte kan zijn uitgegaan en de mate waarin de handelingen en
gedragingen van de informant tot de desbetreffende verklaringen van de verdachte hebben geleid (vgl. EHRM 5
november 2002, appl. nr. 48539/99, Allan v. The United Kingdom, NJB 2003, p. 80, nr. 2)." (r.o. 5.6 en 5.7)
Gesteld kan dus worden dat het strafprocesrecht twee soorten regels bevat:
De eerste soort schept bevoegdheden voor de overheid om, ter vaststelling van de waarheid,
dwang uit te oefenen op burgers à instrumentaliteit.
4
Inhoudsopgave
Leereenheid 1 Uitgangspunten.............................................................................................................................2
Leereenheid 2 Opsporing, verdachte en dwangmiddelen..................................................................................13
Leereenheid 3 Voorarrest en het recht op rechtsbijstand..................................................................................26
Leereenheid 4 Niet-vrijheidsbenemende dwangmiddelen................................................................................38
Leereenheid 5 Vervolging....................................................................................................................................48
Leereenheid 6 Het OTT en de positie van het slachtoffer..................................................................................55
Leereenheid 7 Bewijs..........................................................................................................................................66
Leereenheid 8 Sanctionering van vormverzuimen.............................................................................................76
Leereenheid 9 Rechterlijk beslissingsmodel en het vonnis................................................................................83
Leereenheid 10 Rechtsmiddelen.........................................................................................................................95
📝 Flashcards voor dit vak
Krijg toegang tot mijn gemaakte Quizlet-flashcards via de onderstaande link:
https://quizlet.com/nl/1183480145/formeel-strafrechtrecht-flash-cards/?i=1o4jcd&x=1jqt
1
,Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
LEEREENHEID 1 UITGANGSPUNTEN
De komende weken gaat u het Nederlandse strafprocesrecht intensief bestuderen. U gaat uitgebreid
kennismaken met de verschillende actoren in het strafproces, te weten de verdachte, justitie en
politie, de rechter en het slachtoffer. Bovendien zult u gaan ontdekken dat het strafproces
opgedeeld kan worden in een vooronderzoek en een eindonderzoek, waarbij verschillende
dwangmiddelen tegen de verdachte kunnen worden uitgeoefend. U gaat bestuderen aan welke
criteria voldaan moet zijn, wil de toepassing van deze dwangmiddelen rechtmatig zijn.
In de komende weken zal voortdurend gewezen worden op de delicate balans tussen
criminaliteitsbestrijding en rechtsbescherming. De beginselen van behoorlijke procesorde (zoals het
vertrouwensbeginsel en gelijkheidsbeginsel) passeren de revue en meermaals zal erop gewezen
worden dat het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) van grote invloed is op de
werking van ons strafprocesrecht. Deze week maakt u kennis met deze grondslagen en beginselen
van ons strafprocesrecht. De kennis die u deze week opdoet, is fundamentele kennis waar
gedurende de hele cursus op teruggegrepen zal worden.
Op de betekenis van het EVRM – specifiek de artikelen 5 (het recht op vrijheid), 8 (het recht op
privacy) en 6 (het recht op een eerlijk proces) – wordt later in de cursus nader ingegaan.
LITERATUUR
Hoofdstuk 1 Inleiding
Hoofdstuk 2 Karakter en gang van het Nederlands strafproces
HOOFDSTUK 1 INLEIDING
1.1 Aard en doel van het strafproces
1.1.1 Een tweeledig hoofddoel
Het strafprocesrecht bestaat uit een geheel van regels die betrekking hebben op de toepassing van
het strafrecht van een concreet geval. De kern van het strafprocesrecht is gericht op de
totstandkoming van de rechterlijke beslissing. Het hoofddoel van het strafproces is het verzekeren
van een juiste toepassing van het abstracte materiële strafrecht. Dat doel is tweeledig:
Het doel is enerzijds te bewerkstelligen dat de schuldigen worden gestraft.
Het doel is anderzijds het voorkomen van de bestraffing van onschuldigen.
In ons strafproces geldt het in dubio pro reo-beginsel. De verdachte krijgt het voordeel van de
twijfel. De rechter mag blijkens art. 338 Sv alleen bewezen verklaren als hij zelf de overtuiging heeft
bekomen dat het feit door de verdachte is begaan.
1.1.2 Bijkomende doelen
Er zijn een viertal bijkomende doelen:
1. Eerbiediging van de rechten en vrijheden van de verdachte
à Er moet voorkomen worden dat de strafrechtelijke vervolging een disproportionele
inbreuk maakt op de vrijheid van de betrokken burger. Hieronder valt ook het zwijgrecht en
dat de verdachte niet kan worden gedwongen bewijs tegen zichzelf te leveren.
2. Eerbiediging van de rechten en vrijheden van andere betrokkenen
à Wat voor de verdachte geldt, geldt tot op zekere hoogte ook voor andere burgers die,
vaak zonder dat zij daarom hebben gevraagd, bij het strafproces betrokken zijn of worden.
3. Procedurele rechtvaardigheid
à De toekenning van verdedigingsrechten aan de verdachte vormt, een waarborg tegen
2
,Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
bestraffing van onschuldigen. Het gaat in het strafprocesrecht niet alleen om de uitkomst
van het geding, maar ook om de procedure die tot die uitkomst heeft geleid. Met het horen
van de verdachte, met een eerlijke procedure, is dus een zelfstandig belang gemoeid, dat
losstaat van het waarborgen van een juiste beslissing. Het openbare strafproces maakt
zichtbaar dat de overheid zwaar tilt aan het plegen van strafbare feiten en daarvan werk
maakt.
4. Demonstratiefunctie
à De terechtzitting dient openbaar te zijn. Die openbaarheid maakt publieke controle op de
berechting mogelijk en vormt daarmee een waarborg tegen willekeurige bestraffing.
5. Het voorkomen van eigenrichting
à Eigenrichting wil zeggen: het volgen van een niet-wettelijk geregelde
handhavingsmethode waarbij dwang of geweld wordt toegepast. Door de reactie van de
overheid op delicten wordt voorkomen dat de burgers het recht in eigen hand nemen.
Handhaving van regels door eigenrichting heeft op het eerste gezicht weliswaar iets
aantrekkelijks, doordat de overheid niet tussenbeide hoeft te komen, maar leidt vaak door
haar ongereglementeerdheid en onbeheersbaarheid tot hoogst ongewenste gevolgen. Bij de
handhaving van het recht heeft de overheid daarom in principe het monopolie op dwang en
geweld.
1.1.3 Strafproces en waarheidsvinding
De opsporingsambtenaar die onderzoek doet naar een mogelijk gepleegd strafbar feit, poogt de
ware toedracht te achterhalen. Het is niet zo dat altijd moet worden vrijgesproken als de waarheid
niet volledig kan worden achterhaald. Voor een veroordeling wegens het medeplegen van doodslag
is bijvoorbeeld voldoende dat bewezen kan worden dat de verdachten het feit samen hebben
gepleegd. Naar de waarheid moet worden gezocht omdat en voor zover een verantwoorde
beslissing om vaststelling van de feiten vraagt.
1.1.4 Strafproces en rechtsbescherming
In een rechtsstaat worden de verhoudingen tussen de overheid en de burger beheerst door de rule
of law. Dat betekent dat de overheid niet boven de wet staat, maar daaraan is onderworpen.
Machtsuitoefening door de overheid mag alleen plaatsvinden op basis van een door het recht
toegekende bevoegdheid en binnen door het recht getrokken grenzen.
1.1.5 Noodzakelijke afwegingen
Door de gegeven specificatie wordt zichtbaar dat met een pleidooi voor meer rechtsbescherming
weinig is gezegd. De verschillende doelen van het strafprocesrecht staan in een moeizame
spanningsverhouding met elkaar. Respectering van de rechten van de verdachte kan bijvoorbeeld
ten koste gaan van de waarheidsvinding en van de rechten van slachtoffers en derden.
Er zijn een aantal algemene uitgangspunten die het afwegingsproces structureren:
1. Aan strafrechtspleging zijn kosten verbonden en de daarvoor beschikbare (financiële)
middelen niet onbeperkt.
2. Hoe meer er voor de verdachte op het spel staat, hoe groter de waarborgen moeten zijn
waarmee de berechting is omringd. Hoe zwaarder de straf, hoe grondiger het onderzoek
moet zijn.
3. Hoe ernstiger het vermoedelijk gepleegde strafbare feit is en hoe groter derhalve het
belang is dat aan opheldering van het misdrijf toekomt, hoe ingrijpender de
onderzoeksbevoegdheden kunnen zijn die aan politie en justitie worden toegekend.
3
, Leereenheden Formeel Strafrecht Lynn van de Kant
4. De verschillende doelen moeten worden gerealiseerd. De uitkomst van de afweging moet
worden bezien vanuit alle doelen van de strafvordering aanvaardbaar zijn.
Doel en historie van het strafproces(recht) – aantekeningen Brightspace
Alvorens in te gaan op de specifieke strafprocesrechtelijke regels is het goed om in grote lijnen het
doel en de historie van het strafproces te bespreken.
Instrumentaliteit en rechtsbescherming
Het doel van het strafproces komt ook tot uiting in de begrippen 'instrumentaliteit' en
'rechtsbescherming':
Aan de ene kant geeft het strafproces bevoegdheden om een strafbaar feit op te sporen
teneinde de (ware) schuldige te kunnen bestraffen. Daarmee komt het strafprocesrecht
onder andere tegemoet aan de gerechtvaardigde belangen van (potentiële) slachtoffers van
criminaliteit.
Aan de andere kant worden onschuldige burgers door de regels beschermd tegen het
toepassen van deze bevoegdheden.
Deze twee polen binnen dit spanningsveld worden ook wel aangeduid met de termen
‘instrumentaliteit’ en ‘rechtsbescherming’. In de praktijk betekent dit veelal dat wanneer de nadruk
van het strafprocesrecht ligt op de rechtsbescherming van de burger, dit ten koste kan gaan van de
instrumentele doelstelling en andersom. Dit vergt een constante belangenafweging, zowel op
wetgevingsniveau als op uitvoeringsniveau.
In het tekstboek wordt een aantal factoren genoemd die bij deze belangenafweging een rol spelen:
beschikbare financiële middelen, de verhouding tussen de belangen van een verdachte en de
rechtswaarborgen die hem toekomen en de verhouding tussen de ernst van het vermoedelijke
strafbare feit en de aard van de onderzoeksbevoegdheden. Daarbij geldt dat de uitkomst van de
belangenafweging wel moet beantwoorden aan alle doelen die het strafprocesrecht heeft.
In de volgende passage uit het arrest van de Hoge Raad in de zaak Jailplant (HR 9 maart 2004,
E:AN9195, NJ 2004/263, m.nt. Schalken) komt deze belangenafweging duidelijk naar voren:
"Het vorenoverwogene neemt niet weg dat toepassing van art. 126j Sv ten aanzien van een voorlopig gehechte
verdachte licht het gevaar in zich bergt dat de verdachte op zodanige wijze feitelijk komt te verkeren in een
verhoorsituatie waarbij de waarborgen van een formeel verhoor door een politiefunctionaris ontbreken, dat
aldus verklaringen worden verkregen die in strijd met de in art. 29, eerste lid, Sv tot uitdrukking gebrachte en in
art. 6, eerste lid, EVRM besloten liggende verklaringsvrijheid van de verdachte zijn afgelegd. Gelet daarop zal
vooreerst bij de toetsing van een zodanige toepassing van art. 126j Sv aan de beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit uitgangspunt moeten zijn dat die toepassing eerst in aanmerking komt als de bijzondere ernst
van het misdrijf zulks rechtvaardigt en andere wijzen van opsporing redelijkerwijs niet voorhanden zijn. Indien
aan voornoemd uitgangspunt is voldaan, kan de rechter voor de vraag komen te staan of informatie van de
verdachte niet in strijd met voormelde bepalingen is verkregen. De beantwoording van die vraag hangt af van
de concrete omstandigheden van het geval. Daarbij komt onder meer betekenis toe aan de proceshouding die
de verdachte met betrekking tot de strafbare feiten waarvan hij wordt verdacht heeft ingenomen en hetgeen
zich in het voorbereidend onderzoek voor en gedurende de periode waarin de informant optreedt heeft
afgespeeld, de aard en intensiteit van de door de informant ondernomen activiteiten jegens de verdachte, de
mate van druk die daarvan jegens de verdachte kan zijn uitgegaan en de mate waarin de handelingen en
gedragingen van de informant tot de desbetreffende verklaringen van de verdachte hebben geleid (vgl. EHRM 5
november 2002, appl. nr. 48539/99, Allan v. The United Kingdom, NJB 2003, p. 80, nr. 2)." (r.o. 5.6 en 5.7)
Gesteld kan dus worden dat het strafprocesrecht twee soorten regels bevat:
De eerste soort schept bevoegdheden voor de overheid om, ter vaststelling van de waarheid,
dwang uit te oefenen op burgers à instrumentaliteit.
4
