Samenvatting Aardrijkskunde |Duurzaamheid| HAVO | 2025/26

4.1 Wat kan de aarde aan?

De aarde levert alles wat we nodig hebben

Mensen, dieren en planten maken gebruik van de lucht, het water en de
grondstoffen die op aarde aanwezig zijn. Omdat er inmiddels meer dan 8
miljard mensen op aarde leven en bijna iedereen een hogere welvaart
wil bereiken, stijgt de vraag naar grondstoffen en energie steeds verder.

Hierdoor ontstaat de vraag:

Hoe houden we de aarde leefbaar voor toekomstige generaties?



Natuurlijke hulpbronnen

Voor alle producten die mensen gebruiken zijn natuurlijke hulpbronnen
nodig.

Natuurlijke hulpbronnen zijn:

 stoffen uit de natuur;

 energiebronnen uit de natuur.

Voorbeelden van stoffen:

 water;

 zand;

 klei;

 hout;

 metalen zoals goud, koper en tin.

Water lijkt soms onbeperkt beschikbaar, maar op veel plaatsen in de
wereld is schoon drinkwater juist schaars.



Metalen in producten

Veel moderne producten bevatten grote hoeveelheden metalen.

Een mobiele telefoon bevat bijvoorbeeld ongeveer zestig verschillende
soorten metalen, waaronder:

 goud;

 koper;

 tin;

,  zeldzame aardmetalen.

Deze metalen worden overal ter wereld gewonnen.

Voorbeelden:

 goud uit Zuid-Amerika;

 tin uit Afrika;

 rubber uit Azië.



Fossiele energiebronnen

Voor verwarming en transport gebruiken mensen vaak fossiele
brandstoffen:

 aardolie;

 aardgas;

 steenkool.

Deze energiebronnen zijn miljoenen jaren geleden ontstaan uit resten van
planten, bomen en andere organismen.

Fossiele brandstoffen zijn niet hernieuwbaar:
wanneer ze op zijn, kunnen ze niet opnieuw worden gevormd op
menselijke tijdschaal.

Dus geldt:

op = op



Hernieuwbare hulpbronnen

Sommige hulpbronnen kunnen steeds opnieuw worden gebruikt.

Voorbeelden:

 windenergie;

 zonne-energie;

 waterkracht;

 hout;

 voedselgewassen.

Hout en voedselgewassen kunnen opnieuw groeien wanneer ze opnieuw
worden geplant.