Samenvatting Biologie — HAVO/VWO 2026
UITGEBREIDE EDITIE — Cel, DNA, Evolutie, Ecologie, Mens,
Voortplanting, Stofwisseling + 25 Oefenvragen
Complete Examenvoorbereiding — Premium Editie
Versie: 2026 — UITGEBREIDE PREMIUM EDITIE
Geschikt voor: HAVO/VWO Biologie Centraal Examen
Inhoud: Cel + DNA + evolutie + ecologie + mens + voortplanting + stofwisseling + 25 oefenvragen
Omvang: 30+ pagina's
⭐ Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
DEEL 1: DE CEL
1.1 Celtypen
Prokaryoot: GEEN celkern (bacteriën, archaea)
→ DNA los in cytoplasma (nucleoïd)
→ Kleiner, eenvoudiger, geen organellen
Eukaryoot: WÉL celkern (planten, dieren, schimmels)
→ DNA in kern (chromosomen)
→ Organellen met membraan
Plantcel vs. Diercel:
| Kenmerk | Plantcel | Diercel |
|---------|---------|--------|
| Celwand | JA (cellulose) | NEE |
| Chloroplasten | JA | NEE |
| Vacuole | GROOT (centraal) | Klein/afwezig |
| Celkern | JA | JA |
| Mitochondriën | JA | JA |
, 1.2 Celorganellen
Organel Functie
Celkern (nucleus) Bevat DNA, stuurt cel aan
Mitochondriën Celademhaling → ATP (energiefabriek!)
Chloroplasten Fotosynthese (alleen plantcel!)
Ribosomen Eiwitproductie (translatie)
Endoplasmatisch reticulum (ER) Transport, ruw ER = eiwit, glad ER = lipiden
Golgi-apparaat Verpakken + verzenden stoffen
Lysosomen Afbraak (verteringsenzyme)
Celmembraan Selectief doorlatend (fosfolipide bilaag!)
Celwand Stevigheid (cellulose, alleen plant!)
Vacuole Opslag water + stoffen (turgor!)
Celmembraan = fosfolipide bilaag:
Hydrofield (waterlievend) kopje → buitenkant
Hydrofoob (watervrezend) staartje → binnenkant
+ Eiwitten (transport, receptoren)
+ Cholesterol (stevigheid)
→ Selectief permeabel: niet alles kan erdoor!
→ Osmose: water van laag → hoog concentratie opgeloste stof
UITGEBREIDE EDITIE — Cel, DNA, Evolutie, Ecologie, Mens,
Voortplanting, Stofwisseling + 25 Oefenvragen
Complete Examenvoorbereiding — Premium Editie
Versie: 2026 — UITGEBREIDE PREMIUM EDITIE
Geschikt voor: HAVO/VWO Biologie Centraal Examen
Inhoud: Cel + DNA + evolutie + ecologie + mens + voortplanting + stofwisseling + 25 oefenvragen
Omvang: 30+ pagina's
⭐ Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
DEEL 1: DE CEL
1.1 Celtypen
Prokaryoot: GEEN celkern (bacteriën, archaea)
→ DNA los in cytoplasma (nucleoïd)
→ Kleiner, eenvoudiger, geen organellen
Eukaryoot: WÉL celkern (planten, dieren, schimmels)
→ DNA in kern (chromosomen)
→ Organellen met membraan
Plantcel vs. Diercel:
| Kenmerk | Plantcel | Diercel |
|---------|---------|--------|
| Celwand | JA (cellulose) | NEE |
| Chloroplasten | JA | NEE |
| Vacuole | GROOT (centraal) | Klein/afwezig |
| Celkern | JA | JA |
| Mitochondriën | JA | JA |
, 1.2 Celorganellen
Organel Functie
Celkern (nucleus) Bevat DNA, stuurt cel aan
Mitochondriën Celademhaling → ATP (energiefabriek!)
Chloroplasten Fotosynthese (alleen plantcel!)
Ribosomen Eiwitproductie (translatie)
Endoplasmatisch reticulum (ER) Transport, ruw ER = eiwit, glad ER = lipiden
Golgi-apparaat Verpakken + verzenden stoffen
Lysosomen Afbraak (verteringsenzyme)
Celmembraan Selectief doorlatend (fosfolipide bilaag!)
Celwand Stevigheid (cellulose, alleen plant!)
Vacuole Opslag water + stoffen (turgor!)
Celmembraan = fosfolipide bilaag:
Hydrofield (waterlievend) kopje → buitenkant
Hydrofoob (watervrezend) staartje → binnenkant
+ Eiwitten (transport, receptoren)
+ Cholesterol (stevigheid)
→ Selectief permeabel: niet alles kan erdoor!
→ Osmose: water van laag → hoog concentratie opgeloste stof
