ANAMNESE SAMENVATTINGSKAART ASTMA
NHG
!! Doe onderzoek naar de diagnose astma bij een patiënt die − voor het eerst of
na lange tijd zonder medicatie of controles − komt met dyspneuklachten, een ASTMA
piepende ademhaling of > 3 wkn hoesten. Allergische of niet-allergische aandoening, gekenmerkt door hyperreactiviteit van de
luchtwegen en een reversibele luchtwegobstructie. Sympt: acute vernauwing van de
Anamnese
luchtwegen (kortademigheid en piepen).
- Informeer naar: leeftijd waarop klachten zijn begonnen. Frequentie van DD: pneumonie, bronchitis, vocal cord dysfunctie (pseudo-astma), longembolie,
luchtweginfecties. In het verleden gebruikte mediatie voor luchtwegklachten hartfalen, angststoornis, disfunctioneel ademhalen (hypo- of hyperventilatie), obesitas,
(en het effect). Andere atopische aandoeningen; zoals eczeem of allergische neuromusculaire aandoeningen.
rhinitis. - Inspanningsgebonden: slechte conditie, bewegingsarmoede, hartfalen of overgewicht
- Kortademigheid, al dan niet in combinatie met piepen; frequentie, duur
(incidenteel, aanvalsgewijs, regelmatig, dagelijks). Hoesten. Nachtelijke Criteria voor de diagnose ‘ASTMA
klachten. Allergische prikkels Stel de diagnose astma bij patiënten met aanvalsgewijze dyspneu, expiratoir piepen of
- Arbeidsomstandigheden en vrijetijdsbesteding waarin blootstelling aan stof, hoesten.
gassen, dampen of rook optreedt (open haardvuur, schilder, chauffeur, Voor de diagnose is ook een van de volgende bevindingen vereist:
kapper, bakker, omgeving met veel fijnstof) - spirometrisch aangetoonde reversibiliteit (FEV1-toename ten opzichte van de
- Invloed van de klachten: sociale contacten, hobby’s, sport, werk, verzuim en waarde vóór bronchusverwijding met ≥ 12% én ≥ 200 ml) tijdens klachten óf
moeheid - spirometrisch aangetoonde variabiliteit ( FEV1-verschil ≥ 12% én ≥ 200 ml tussen
- Aanwijzingen voor een verband met geneesmiddelen zoals acetylsalicylzuur, 2 metingen na ≥ 4 weken, ‘beste versus slechtste’) óf
NSAID’s, (niet-selectieve) orale bètablokkers, parasympathicomimetica en - bronchiale hyperreactiviteit op basis van een positieve histamine- of
conserveermiddelen in inhalatiemed metacholineprovocatietest
- Familiair voorkomen van astma of atopische aandoeningen Een normale longfunctie sluit astma niet uit !! Astma= onwaarschijnlijk als ten tijde
van dyspneu bij spirometrie geen obstructie en reversibiliteit aanwezig is.
Lichamelijk onderzoek
- Bij een 1e consult: bepaal mate van dyspneu: AHfreq., gebruik van Stel de diagnose astma naast COPD bij patiënten > 40 jaar
hulpademhalingsspieren - met een anamnestisch vermoeden van astma én
o ausculteer longen: let op aanwezigheid van verlengd expirium en/of - tabaksrookexpositie of andere expositie én
expiratoir piepen - herhaaldelijk vastgestelde reversibiliteit in combinatie met een persisterende
o bepaal de hartfrequentie obstructie in de zin van afwijkende FEV1/FVC-ratio na gestandaardiseerde
o overweeg bij aanwezige dyspneu saturatiebepaling bronchusverwijding.
Aanvullend onderzoek Pathogenese.
Spirometrie: verricht bij vermoeden van astma spirometrie; bij voorkeur ten tijde - Allergeen-geinduceerde ontsteking. Allergenen (pollen, huisstofmijt ect) activeren
van klachten. dendritische cellen in het epitheel. Dendritische cellen presenteren allergenen aan
Doel aanwijzingen restrictie nagaan, obstructie aantonen (+ ernst), en de mate naieve T-herpercellen (Th2), die cytokinen produceren (IL-4, IL5 en IL13). Dit
van reversibiliteit. ** stimuleert de productie van IgE (door B-cellen) en de aantrekking van eosinofielen
Allergieonderzoek: bij pt met (aanwijzingen voor) astma een screeningstest op en mestcellen
inhalatieallergenen in het bloed als aanwijzingen voor allergische oorzaken - Vrijmaken van mediatoren. Mestcellen geven histamine, leukotrienen en
anamnestisch onduidelijk zijn. prostaglandines af bij bloot-stelling aan allergenen. Deze mediatoren veroorzaken
Histamine- of metacholineprovocatietest: overwegen bij blijvende onzekerheid bronchoconstrictie, slijmproductie en zwelling van de luchtwegen.
over de diagnose astma (klachten zonder aangetoonde reversibele of variabele - Luchtweghyperactiviteit. Door ontstekingen worden de luchtwegen overgevoelig
luchtwegobstructie) -> vaak via longarts voor prikkels (koude lucht, inspanning). Dit leidt tot overmatige vernauwing van de
Beeldvormend onderzoek luchtwegen
X-thorax: alleen geïndiceerd als oorzaken voor de benauwdheidsklachten anders - Structurele veranderingen (remodulering). Chronische ontsteking kan leiden tot
dan astma worden overwogen, zoals bij aanwijzingen voor bronchuscarcinoom. verdikking van de basale membraan, hyperplasie van de gladde spieren en
verhoogde slijmproductie.
Betrokken cellen.
- Mestcellen: geven histamine en leukotrienen vrij
- Eosinofielen: produceren toxische eiwitten die schade aanrichten aan het epitheel
- T-helpercellen (Th2): bevorderen IgE-productie en trekken ontstekingscellen aan
- Epithele cellen: produceren cytokinen en chemokinen om (nog) meer
NHG
!! Doe onderzoek naar de diagnose astma bij een patiënt die − voor het eerst of
na lange tijd zonder medicatie of controles − komt met dyspneuklachten, een ASTMA
piepende ademhaling of > 3 wkn hoesten. Allergische of niet-allergische aandoening, gekenmerkt door hyperreactiviteit van de
luchtwegen en een reversibele luchtwegobstructie. Sympt: acute vernauwing van de
Anamnese
luchtwegen (kortademigheid en piepen).
- Informeer naar: leeftijd waarop klachten zijn begonnen. Frequentie van DD: pneumonie, bronchitis, vocal cord dysfunctie (pseudo-astma), longembolie,
luchtweginfecties. In het verleden gebruikte mediatie voor luchtwegklachten hartfalen, angststoornis, disfunctioneel ademhalen (hypo- of hyperventilatie), obesitas,
(en het effect). Andere atopische aandoeningen; zoals eczeem of allergische neuromusculaire aandoeningen.
rhinitis. - Inspanningsgebonden: slechte conditie, bewegingsarmoede, hartfalen of overgewicht
- Kortademigheid, al dan niet in combinatie met piepen; frequentie, duur
(incidenteel, aanvalsgewijs, regelmatig, dagelijks). Hoesten. Nachtelijke Criteria voor de diagnose ‘ASTMA
klachten. Allergische prikkels Stel de diagnose astma bij patiënten met aanvalsgewijze dyspneu, expiratoir piepen of
- Arbeidsomstandigheden en vrijetijdsbesteding waarin blootstelling aan stof, hoesten.
gassen, dampen of rook optreedt (open haardvuur, schilder, chauffeur, Voor de diagnose is ook een van de volgende bevindingen vereist:
kapper, bakker, omgeving met veel fijnstof) - spirometrisch aangetoonde reversibiliteit (FEV1-toename ten opzichte van de
- Invloed van de klachten: sociale contacten, hobby’s, sport, werk, verzuim en waarde vóór bronchusverwijding met ≥ 12% én ≥ 200 ml) tijdens klachten óf
moeheid - spirometrisch aangetoonde variabiliteit ( FEV1-verschil ≥ 12% én ≥ 200 ml tussen
- Aanwijzingen voor een verband met geneesmiddelen zoals acetylsalicylzuur, 2 metingen na ≥ 4 weken, ‘beste versus slechtste’) óf
NSAID’s, (niet-selectieve) orale bètablokkers, parasympathicomimetica en - bronchiale hyperreactiviteit op basis van een positieve histamine- of
conserveermiddelen in inhalatiemed metacholineprovocatietest
- Familiair voorkomen van astma of atopische aandoeningen Een normale longfunctie sluit astma niet uit !! Astma= onwaarschijnlijk als ten tijde
van dyspneu bij spirometrie geen obstructie en reversibiliteit aanwezig is.
Lichamelijk onderzoek
- Bij een 1e consult: bepaal mate van dyspneu: AHfreq., gebruik van Stel de diagnose astma naast COPD bij patiënten > 40 jaar
hulpademhalingsspieren - met een anamnestisch vermoeden van astma én
o ausculteer longen: let op aanwezigheid van verlengd expirium en/of - tabaksrookexpositie of andere expositie én
expiratoir piepen - herhaaldelijk vastgestelde reversibiliteit in combinatie met een persisterende
o bepaal de hartfrequentie obstructie in de zin van afwijkende FEV1/FVC-ratio na gestandaardiseerde
o overweeg bij aanwezige dyspneu saturatiebepaling bronchusverwijding.
Aanvullend onderzoek Pathogenese.
Spirometrie: verricht bij vermoeden van astma spirometrie; bij voorkeur ten tijde - Allergeen-geinduceerde ontsteking. Allergenen (pollen, huisstofmijt ect) activeren
van klachten. dendritische cellen in het epitheel. Dendritische cellen presenteren allergenen aan
Doel aanwijzingen restrictie nagaan, obstructie aantonen (+ ernst), en de mate naieve T-herpercellen (Th2), die cytokinen produceren (IL-4, IL5 en IL13). Dit
van reversibiliteit. ** stimuleert de productie van IgE (door B-cellen) en de aantrekking van eosinofielen
Allergieonderzoek: bij pt met (aanwijzingen voor) astma een screeningstest op en mestcellen
inhalatieallergenen in het bloed als aanwijzingen voor allergische oorzaken - Vrijmaken van mediatoren. Mestcellen geven histamine, leukotrienen en
anamnestisch onduidelijk zijn. prostaglandines af bij bloot-stelling aan allergenen. Deze mediatoren veroorzaken
Histamine- of metacholineprovocatietest: overwegen bij blijvende onzekerheid bronchoconstrictie, slijmproductie en zwelling van de luchtwegen.
over de diagnose astma (klachten zonder aangetoonde reversibele of variabele - Luchtweghyperactiviteit. Door ontstekingen worden de luchtwegen overgevoelig
luchtwegobstructie) -> vaak via longarts voor prikkels (koude lucht, inspanning). Dit leidt tot overmatige vernauwing van de
Beeldvormend onderzoek luchtwegen
X-thorax: alleen geïndiceerd als oorzaken voor de benauwdheidsklachten anders - Structurele veranderingen (remodulering). Chronische ontsteking kan leiden tot
dan astma worden overwogen, zoals bij aanwijzingen voor bronchuscarcinoom. verdikking van de basale membraan, hyperplasie van de gladde spieren en
verhoogde slijmproductie.
Betrokken cellen.
- Mestcellen: geven histamine en leukotrienen vrij
- Eosinofielen: produceren toxische eiwitten die schade aanrichten aan het epitheel
- T-helpercellen (Th2): bevorderen IgE-productie en trekken ontstekingscellen aan
- Epithele cellen: produceren cytokinen en chemokinen om (nog) meer
