MOBILITEIT EN OUDER WORDEN SAMENVATTINGSKAART MOBILITEIT en VALLEN
VEROUDERING SKELET/GEWRICHTEN
Normaal: afname stevigheid van het bot; osteopathie, afname van het kraakbeen;
waardoor degeneratieve verschijnselen + artrose; licht voorovergebogen houding SYNONIEMEN
door licht hoogteverlies van ruggenwervels. Uitleg
Pathologisch: osteoporose (wervelinzakking) en degeneratieve afwijkingen van het
kraakbeen die leiden tot ontstekingscomponent; artritis. SYNCOPE Kortdurend, plots bewustzijnsverlies door tijdelijke, globale cerebrale hypoperfusie
(= onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen). Meestal snel en volledig herstel
zonder blijvende schade.
VEROUDERING SPIEREN
VASOVAG De meest voorkomende vorm van syncope. Wordt veroorzaakt door een tijdelijke
Normaal: spiermassa neemt af en versnelt bij stijgende leeftijd (niet lineair) (benen
ALE overreactie van het autonome zenuwstelsel, waardoor bloeddruk en hartslag
nemen eerder af dan armen). Grootte van de myofibrillen nemen af, gevolgd door het
SYNCOPE plotseling dalen (bijv. door pijn, angst, lang staan).
aantal. Neuromusculaire interactie neemt af. Kwaliteit van de spier neemt af, bij
CARDIALE Bewustzijnsverlies veroorzaakt door een primaire hartaandoening zoals
toename vet- en bindweefsel infiltratie in de spier; waardoor minder spierkracht. SYNCOPE hartritmestoornissen (bijv. ventrikelfibrilleren) of obstructieve hartziekten (bijv.
Pathologisch: spieratrofie. Sarcopenie (spiermassa -2 SD, met toenemen leeftijd, aortastenose). Vaak ernstiger, met hoger risico op overlijden.
afname van spiermassa en spierkracht. WEGRAKI Algemene, brede term voor (bijna) verlies van bewustzijn. Syncope valt hieronder,
NG maar ook bijvoorbeeld epileptische aanvallen of hypoglykemie kunnen een
VEROUDERING ZENUWSTELSEL wegraking geven.
Normaal: afname van hersenvliezen door neuronenverlies. Witte stof verlies groter VALLEN Ongewilde verandering van positie waarbij iemand op de grond komt, al dan niet
dan grijze stof. Afname synapsen. Afname receptoren en neurotransmitters. Toename door bewustzijnsverlies. Vallen kan een gevolg zijn van syncope, maar ook van
tangles en plaques (eiwit neerslag). Afname episodisch en werkgeheugen, en afname spierzwakte, evenwichtsstoornissen, of struikelen.
van executieve functies. DUIZELIG Subjectieve ervaring van draaierigheid, lichtheid in het hoofd, bewegingsgevoel
Pathologisch: dementie (oa Alzheimer). HEID zonder echte beweging, of onzekerheid in balans. Duizeligheid kan leiden tot
LOPEN OP OUDERE LEEFTIJD. vallen, maar hoeft niet gepaard te gaan met bewustzijnsverlies.
Typische manier.
Vooral wat langzamer, licht voorovergebogen, beetje meer breedbasis, voorzichtiger. - Syncope: wegraking op basis van cerebrale hypoperfusie, door systemische hypotensie.
Langere dubbele steuntjes en kortere staplengtes. is geen aanleiding tot vallen. o Vasovagale syncope:
Typisch: prodromen zoals zweten, misselijkheid, zien van zwart/wit, langzaam
Vallen is een geriatrisch syndroom, omdat de pathogenese doorgaans multifactorieel inzakken.
bepaald is. o Cardiale syncope:
Er zijn vaak meerdere onderliggende aandoeningen, eventueel icm medicatie die het Typisch: vaak plots zonder waarschuwing (denk aan gevaarlijke
valrisico verhogen. ritmestoornissen!)
- Als je struikelt zou je dit normaliter moeten kunnen opvangen.
- Vak is de oorzaak van struikelen / vallen onbekend - Wegraking: een acuut kennelijk bewustzijnsverlies met een duur van minder dan 5
minuten, met verlies van normale houdingscontrole en spontaan herstel van bewustzijn.
Kwalitatief onderzoek lopen dmv observatie - Vallen: onverwachte, onbedoelde gebeurtenis waarbij iemand ongewild op een lager
- Startfase, staphoogte, paslengte, standfase, pascontinuiteit, pas-symmetrie, niveau terecht komt, zonder externa kracht van buitenaf zoals een duw of botsing.
gangdeviatrie, rompstabiliteit en draaien tijdens lopen - Duizeligheid: gewaarwording dat de relatie tot de ruimtelijke omgeving verstoord is,
o Interindividuele en interobserver variabiliteit waarbij het ervaren kan worden als draaiduizeligheid (vertigo), lichtheid in het hoofd,
DEFINITIE VALLEN zweverigheid, het gevoel weg te vallen, onbalans of onvast ter been zijn
VALLEN. Een onverwachte, onbedoelde gebeurtenis waarbij iemand ongewild op een
lager niveau terechtkomt (bijvoorbeeld de grond, een stoel of het bed), zonder een SAMENVATTEND
externe kracht van buitenaf zoals een duw of een botsing.
DEFINITIE KENMERKEND BEWUSTZIJNSVERLIES
Een val tegen de muur, kan als een val worden gedefinieerd, omdat de muur fungeert
als een onverwacht steunpunt. Zonder deze muur zou de persoon namelijk wel lager Syncope Kortdurend verlies van bewustzijn door Snelle, spontane herstel. Ja
vallen. te weinig bloedtoevoer naar hersenen.
Vasovagale Syncope door plotselinge Vaak door stress, pijn, warmte; Ja
syncope vaatverwijding en/of bradycardie. voorafgaand misselijk/zweterig
NEAR FALL (bijna val), Een incident waarbij iemand het evenwicht verliest maar
gevoel.
zichzelf nog net kan herstellen voordat hij/zij daadwerkelijk valt.
Cardiale Syncope door hartprobleem Vaak zonder waarschuwing; Ja
- Struikelen over tapijt maar zich nog net vastgrijpen aan een tafel
syncope (ritmestoornis/obstructie). risicovol.
- Wegglijden met een voet maar balans kunnen herstellen.
Wegraking Algemeen: tijdelijk bewustzijnsverlies Brede term; kan ook Ja of bijna
of bijna verlies. epilepsie/hypoglykemie zijn.
Near falls zijn belangrijk omdat ze een verhoogd risico op een daadwerkelijke val in de
Vallen Onvrijwillig op de grond komen. Kan door bewustzijnsverlies of Soms
toekomst aangeven, vooral bij ouderen.
motorische problemen.
VEROUDERING SKELET/GEWRICHTEN
Normaal: afname stevigheid van het bot; osteopathie, afname van het kraakbeen;
waardoor degeneratieve verschijnselen + artrose; licht voorovergebogen houding SYNONIEMEN
door licht hoogteverlies van ruggenwervels. Uitleg
Pathologisch: osteoporose (wervelinzakking) en degeneratieve afwijkingen van het
kraakbeen die leiden tot ontstekingscomponent; artritis. SYNCOPE Kortdurend, plots bewustzijnsverlies door tijdelijke, globale cerebrale hypoperfusie
(= onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen). Meestal snel en volledig herstel
zonder blijvende schade.
VEROUDERING SPIEREN
VASOVAG De meest voorkomende vorm van syncope. Wordt veroorzaakt door een tijdelijke
Normaal: spiermassa neemt af en versnelt bij stijgende leeftijd (niet lineair) (benen
ALE overreactie van het autonome zenuwstelsel, waardoor bloeddruk en hartslag
nemen eerder af dan armen). Grootte van de myofibrillen nemen af, gevolgd door het
SYNCOPE plotseling dalen (bijv. door pijn, angst, lang staan).
aantal. Neuromusculaire interactie neemt af. Kwaliteit van de spier neemt af, bij
CARDIALE Bewustzijnsverlies veroorzaakt door een primaire hartaandoening zoals
toename vet- en bindweefsel infiltratie in de spier; waardoor minder spierkracht. SYNCOPE hartritmestoornissen (bijv. ventrikelfibrilleren) of obstructieve hartziekten (bijv.
Pathologisch: spieratrofie. Sarcopenie (spiermassa -2 SD, met toenemen leeftijd, aortastenose). Vaak ernstiger, met hoger risico op overlijden.
afname van spiermassa en spierkracht. WEGRAKI Algemene, brede term voor (bijna) verlies van bewustzijn. Syncope valt hieronder,
NG maar ook bijvoorbeeld epileptische aanvallen of hypoglykemie kunnen een
VEROUDERING ZENUWSTELSEL wegraking geven.
Normaal: afname van hersenvliezen door neuronenverlies. Witte stof verlies groter VALLEN Ongewilde verandering van positie waarbij iemand op de grond komt, al dan niet
dan grijze stof. Afname synapsen. Afname receptoren en neurotransmitters. Toename door bewustzijnsverlies. Vallen kan een gevolg zijn van syncope, maar ook van
tangles en plaques (eiwit neerslag). Afname episodisch en werkgeheugen, en afname spierzwakte, evenwichtsstoornissen, of struikelen.
van executieve functies. DUIZELIG Subjectieve ervaring van draaierigheid, lichtheid in het hoofd, bewegingsgevoel
Pathologisch: dementie (oa Alzheimer). HEID zonder echte beweging, of onzekerheid in balans. Duizeligheid kan leiden tot
LOPEN OP OUDERE LEEFTIJD. vallen, maar hoeft niet gepaard te gaan met bewustzijnsverlies.
Typische manier.
Vooral wat langzamer, licht voorovergebogen, beetje meer breedbasis, voorzichtiger. - Syncope: wegraking op basis van cerebrale hypoperfusie, door systemische hypotensie.
Langere dubbele steuntjes en kortere staplengtes. is geen aanleiding tot vallen. o Vasovagale syncope:
Typisch: prodromen zoals zweten, misselijkheid, zien van zwart/wit, langzaam
Vallen is een geriatrisch syndroom, omdat de pathogenese doorgaans multifactorieel inzakken.
bepaald is. o Cardiale syncope:
Er zijn vaak meerdere onderliggende aandoeningen, eventueel icm medicatie die het Typisch: vaak plots zonder waarschuwing (denk aan gevaarlijke
valrisico verhogen. ritmestoornissen!)
- Als je struikelt zou je dit normaliter moeten kunnen opvangen.
- Vak is de oorzaak van struikelen / vallen onbekend - Wegraking: een acuut kennelijk bewustzijnsverlies met een duur van minder dan 5
minuten, met verlies van normale houdingscontrole en spontaan herstel van bewustzijn.
Kwalitatief onderzoek lopen dmv observatie - Vallen: onverwachte, onbedoelde gebeurtenis waarbij iemand ongewild op een lager
- Startfase, staphoogte, paslengte, standfase, pascontinuiteit, pas-symmetrie, niveau terecht komt, zonder externa kracht van buitenaf zoals een duw of botsing.
gangdeviatrie, rompstabiliteit en draaien tijdens lopen - Duizeligheid: gewaarwording dat de relatie tot de ruimtelijke omgeving verstoord is,
o Interindividuele en interobserver variabiliteit waarbij het ervaren kan worden als draaiduizeligheid (vertigo), lichtheid in het hoofd,
DEFINITIE VALLEN zweverigheid, het gevoel weg te vallen, onbalans of onvast ter been zijn
VALLEN. Een onverwachte, onbedoelde gebeurtenis waarbij iemand ongewild op een
lager niveau terechtkomt (bijvoorbeeld de grond, een stoel of het bed), zonder een SAMENVATTEND
externe kracht van buitenaf zoals een duw of een botsing.
DEFINITIE KENMERKEND BEWUSTZIJNSVERLIES
Een val tegen de muur, kan als een val worden gedefinieerd, omdat de muur fungeert
als een onverwacht steunpunt. Zonder deze muur zou de persoon namelijk wel lager Syncope Kortdurend verlies van bewustzijn door Snelle, spontane herstel. Ja
vallen. te weinig bloedtoevoer naar hersenen.
Vasovagale Syncope door plotselinge Vaak door stress, pijn, warmte; Ja
syncope vaatverwijding en/of bradycardie. voorafgaand misselijk/zweterig
NEAR FALL (bijna val), Een incident waarbij iemand het evenwicht verliest maar
gevoel.
zichzelf nog net kan herstellen voordat hij/zij daadwerkelijk valt.
Cardiale Syncope door hartprobleem Vaak zonder waarschuwing; Ja
- Struikelen over tapijt maar zich nog net vastgrijpen aan een tafel
syncope (ritmestoornis/obstructie). risicovol.
- Wegglijden met een voet maar balans kunnen herstellen.
Wegraking Algemeen: tijdelijk bewustzijnsverlies Brede term; kan ook Ja of bijna
of bijna verlies. epilepsie/hypoglykemie zijn.
Near falls zijn belangrijk omdat ze een verhoogd risico op een daadwerkelijke val in de
Vallen Onvrijwillig op de grond komen. Kan door bewustzijnsverlies of Soms
toekomst aangeven, vooral bij ouderen.
motorische problemen.
