Performance Assessment 1
RUGIJN
7 DIMENSIES
- Aard: Rugpijn kan zeurend, brandend, of scherp stekend zijn. Bij een hernia kan de pijn uitstralen naar de
benen en voelen als elektrische schokken. Spiergerelateerde rugpijn kan voelen als stijfheid of kramp.
- Lokalisatie: Onder-, midden-, of bovenrug. Bij hernia uitstraling naar de benen (ischias) of bilstreek.
Lumbaal (onderrug) is het meest voorkomend.
- Ernst: De ernst varieert van mild ongemak tot hevige pijn die dagelijkse activiteiten belemmert. Patiënten
kunnen de pijn scoren op een schaal van 1-10.
- Chronologie: Acuut (<6 weken), subacuut (6-12 weken) of chronisch (>12 weken). Chronische rugpijn kan
continu aanwezig zijn of in episodes terugkeren.
- Ontstaan: Plotselinge rugpijn kan optreden door een verkeerde beweging, tillen of verdraaien. Geleidelijk
ontstaan komt vaak door een slechte houding of overbelasting.
- Beïnvloeding: Verergert bij lang zitten, staan, bukken, of tillen. Kan verbeteren door rust, warmte,
pijnstillers of fysiotherapie.
- Beleving: Patiënten ervaren vaak angst voor permanente schade of invaliditeit, vooral bij langdurige pijn.
Rugpijn kan leiden tot depressieve gevoelens door beperkte mobiliteit.
SCEGS
- Somatisch: Spierproblemen, wervelafwijkingen, hernia, osteoporose of artrose.
- Cognitief: Zorgen over ernstige oorzaken zoals hernia, wervelfracturen of kanker. Bij aanhoudende klachten
kan de patiënt bang zijn voor chronische beperkingen.
- Emotioneel: Stress en angst door aanhoudende pijn en verminderde levenskwaliteit. Chronische rugpijn
kan leiden tot depressieve klachten.
- Gedragsmatig: Vermijden van beweging, angst voor inspanning of tillen, afwezigheid van werk. Soms
overmatig gebruik van pijnstillers of afhankelijkheid van zorg.
- Sociaal: Beperkingen in werk, sociale activiteiten en gezinsleven. Dit kan leiden tot isolement en
verminderde sociale participatie.
LICHAMELIJK ONDERZOEK (LO)
- Inspectie: houding van de patiënt: gebogen houding, scoliose, of afwijkende stand van de rug.
Spierspasmen, asymmetrie of atrofie van de paraspinale spieren.
- Palpatie: Palpatie van de wervelkolom en paraspinale spieren: drukpijn of spierverhardingen.
Drukpunten over de wervels of in de SI-gewrichten (voor sacro-iliitis).
- Mobiliteit: Beoordeel de beweeglijkheid van de wervelkolom (flexie, extensie, rotatie).
Positieve test van Lasègue bij hernia (pijn bij passieve beenheffing, >30 graden).
- Neurologisch onderzoek: Test voor sensibiliteit, kracht en reflexen van de onderste ledematen.
Specifieke aandacht voor uitvalverschijnselen zoals gevoelsverlies of spierzwakte.
Aanvullende diagnostiek
MRI bij verdenking hernia of maligniteit.
Röntgenfoto bij vermoeden van wervelfracturen.
Bloedonderzoek bij verdenking op ontstekingen of maligniteiten.
DIFFERENTIAALDIAGNOSE (DD)
- Lumbago: Acute lage rugpijn door spierverrekking, vaak na tillen of een verkeerde beweging.
- Hernia nucleus pulposus (HNP): Uitstralende pijn naar de benen door beknelling van zenuwwortels in de
rug.
- Spondylolisthesis: Een verschuiving van een wervel ten opzichte van een andere, wat rugpijn en
zenuwcompressie kan veroorzaken.
- Osteoporose met wervelfracturen: Vooral bij ouderen, gekenmerkt door plotselinge pijn na minimaal
trauma.
- Metastasen: Maligniteiten, zoals borstkanker of prostaatkanker, kunnen uitzaaien naar de wervelkolom en
rugpijn veroorzaken.
, Performance Assessment 1
ICTERUS (GEELZUCHT)
7 DIMENSIES
- Aard: Geelverkleuring van de huid en sclera (wit van de ogen). Soms gepaard met jeuk (pruritus), donkere
urine en ontkleurde ontlasting (bij obstructie).
- Lokalisatie: Meestal zichtbaar aan de ogen (sclerae), later ook op de huid.
- Ernst: Ernstige icterus kan wijzen op ernstige onderliggende leverpathologie of obstructie van de galwegen.
- Chronologie: Icterus kan acuut optreden (bijv. door hepatitis of galstenen) of chronisch bij leverziekten
zoals cirrose.
- Ontstaan: Geelzucht ontstaat geleidelijk bij chronische leverziekten of abrupt bij acute obstructie zoals
galstenen.
- Beïnvloeding: Verergerd door alcoholgebruik, bepaalde medicatie of vetrijke maaltijden (bij
galwegproblemen). Verbetering door behandeling van de oorzaak.
- Beleving: Angst voor ernstige leverziekte, zoals hepatitis, cirrose of kanker. Veel patiënten ervaren icterus
als een zichtbaar en verontrustend symptoom.
SCEGS
- Somatisch: Leverproblemen, obstructie van de galwegen of verhoogde afbraak van rode bloedcellen
(hemolyse).
- Cognitief: Patiënten maken zich zorgen over infecties (bijv. hepatitis), alcoholschade aan de lever, of kanker
(bijv. pancreascarcinoom).
- Emotioneel: Angst voor de onderliggende oorzaak en mogelijke progressie naar leverfalen.
- Gedragsmatig: Vermijden van alcohol en vetrijke maaltijden, frequent doktersbezoek.
- Sociaal: Sociale terugtrekking vanwege zichtbare geelheid van de huid en ogen, schaamtegevoel.
LICHAMELIJK ONDERZOEK (LO)
- Inspectie
o Sclerae: Controleer op geelverkleuring (sclerae zijn vaak het eerst aangedaan).
o Huid: Algemene inspectie op icterus (vooral in het gezicht, op de borst en handen).
o Krabsporen: Mogelijk bij ernstige jeuk door cholestase.
- Palpatie van het abdomen
o Lever: vergroot en pijnlijk bij hepatitis of levercirrose, soms hobbelige leverrand bij CA.
o Galblaas: vergroot en pijnlijk bij galwegobstructie (bijv. door galstenen of pancreaskopCA).
- Ascites: controleer op tekenen van ascites (vergrote buik, shifting dullness) bij levercirrose.
- Andere tekenen van leverfalen: Spider naevi (spataderen op de huid), erythema palmare (rode
handpalmen), en gynaecomastie (bij mannen). Flapping tremor (asterixis) als teken van hepatische
encefalopathie.
Aanvullende diagnostiek
Bloedonderzoek (leverfunctietesten, bilirubine, hemolyseparameters).
Echo van de bovenbuik bij verdenking galwegobstructie.
CT-scan bij vermoeden van maligniteit
DIFFERENTIAALDIAGNOSE (DD)
- Hepatitis (viraal, auto-immuun): Ontsteking van de lever, vaak gepaard met koorts, malaise en icterus.
- Levercirrose: Chronische leverziekte met icterus, ascites en varices als symptomen. Alcohol en virale
hepatitis zijn vaak de oorzaak.
- Galwegobstructie: Galstenen of tumoren kunnen leiden tot obstructieve icterus met jeuk, donkere urine en
ontkleurde ontlasting.
- Hemolyse: Overmatige afbraak van rode bloedcellen kan leiden tot prehepatische icterus. Bloedarmoede
en donkere urine zijn vaak aanwezig.
- Pancreaskopcarcinoom: Tumor in de pancreas die de galwegen obstructeert, vaak zonder andere
symptomen behalve icterus.
-
RUGIJN
7 DIMENSIES
- Aard: Rugpijn kan zeurend, brandend, of scherp stekend zijn. Bij een hernia kan de pijn uitstralen naar de
benen en voelen als elektrische schokken. Spiergerelateerde rugpijn kan voelen als stijfheid of kramp.
- Lokalisatie: Onder-, midden-, of bovenrug. Bij hernia uitstraling naar de benen (ischias) of bilstreek.
Lumbaal (onderrug) is het meest voorkomend.
- Ernst: De ernst varieert van mild ongemak tot hevige pijn die dagelijkse activiteiten belemmert. Patiënten
kunnen de pijn scoren op een schaal van 1-10.
- Chronologie: Acuut (<6 weken), subacuut (6-12 weken) of chronisch (>12 weken). Chronische rugpijn kan
continu aanwezig zijn of in episodes terugkeren.
- Ontstaan: Plotselinge rugpijn kan optreden door een verkeerde beweging, tillen of verdraaien. Geleidelijk
ontstaan komt vaak door een slechte houding of overbelasting.
- Beïnvloeding: Verergert bij lang zitten, staan, bukken, of tillen. Kan verbeteren door rust, warmte,
pijnstillers of fysiotherapie.
- Beleving: Patiënten ervaren vaak angst voor permanente schade of invaliditeit, vooral bij langdurige pijn.
Rugpijn kan leiden tot depressieve gevoelens door beperkte mobiliteit.
SCEGS
- Somatisch: Spierproblemen, wervelafwijkingen, hernia, osteoporose of artrose.
- Cognitief: Zorgen over ernstige oorzaken zoals hernia, wervelfracturen of kanker. Bij aanhoudende klachten
kan de patiënt bang zijn voor chronische beperkingen.
- Emotioneel: Stress en angst door aanhoudende pijn en verminderde levenskwaliteit. Chronische rugpijn
kan leiden tot depressieve klachten.
- Gedragsmatig: Vermijden van beweging, angst voor inspanning of tillen, afwezigheid van werk. Soms
overmatig gebruik van pijnstillers of afhankelijkheid van zorg.
- Sociaal: Beperkingen in werk, sociale activiteiten en gezinsleven. Dit kan leiden tot isolement en
verminderde sociale participatie.
LICHAMELIJK ONDERZOEK (LO)
- Inspectie: houding van de patiënt: gebogen houding, scoliose, of afwijkende stand van de rug.
Spierspasmen, asymmetrie of atrofie van de paraspinale spieren.
- Palpatie: Palpatie van de wervelkolom en paraspinale spieren: drukpijn of spierverhardingen.
Drukpunten over de wervels of in de SI-gewrichten (voor sacro-iliitis).
- Mobiliteit: Beoordeel de beweeglijkheid van de wervelkolom (flexie, extensie, rotatie).
Positieve test van Lasègue bij hernia (pijn bij passieve beenheffing, >30 graden).
- Neurologisch onderzoek: Test voor sensibiliteit, kracht en reflexen van de onderste ledematen.
Specifieke aandacht voor uitvalverschijnselen zoals gevoelsverlies of spierzwakte.
Aanvullende diagnostiek
MRI bij verdenking hernia of maligniteit.
Röntgenfoto bij vermoeden van wervelfracturen.
Bloedonderzoek bij verdenking op ontstekingen of maligniteiten.
DIFFERENTIAALDIAGNOSE (DD)
- Lumbago: Acute lage rugpijn door spierverrekking, vaak na tillen of een verkeerde beweging.
- Hernia nucleus pulposus (HNP): Uitstralende pijn naar de benen door beknelling van zenuwwortels in de
rug.
- Spondylolisthesis: Een verschuiving van een wervel ten opzichte van een andere, wat rugpijn en
zenuwcompressie kan veroorzaken.
- Osteoporose met wervelfracturen: Vooral bij ouderen, gekenmerkt door plotselinge pijn na minimaal
trauma.
- Metastasen: Maligniteiten, zoals borstkanker of prostaatkanker, kunnen uitzaaien naar de wervelkolom en
rugpijn veroorzaken.
, Performance Assessment 1
ICTERUS (GEELZUCHT)
7 DIMENSIES
- Aard: Geelverkleuring van de huid en sclera (wit van de ogen). Soms gepaard met jeuk (pruritus), donkere
urine en ontkleurde ontlasting (bij obstructie).
- Lokalisatie: Meestal zichtbaar aan de ogen (sclerae), later ook op de huid.
- Ernst: Ernstige icterus kan wijzen op ernstige onderliggende leverpathologie of obstructie van de galwegen.
- Chronologie: Icterus kan acuut optreden (bijv. door hepatitis of galstenen) of chronisch bij leverziekten
zoals cirrose.
- Ontstaan: Geelzucht ontstaat geleidelijk bij chronische leverziekten of abrupt bij acute obstructie zoals
galstenen.
- Beïnvloeding: Verergerd door alcoholgebruik, bepaalde medicatie of vetrijke maaltijden (bij
galwegproblemen). Verbetering door behandeling van de oorzaak.
- Beleving: Angst voor ernstige leverziekte, zoals hepatitis, cirrose of kanker. Veel patiënten ervaren icterus
als een zichtbaar en verontrustend symptoom.
SCEGS
- Somatisch: Leverproblemen, obstructie van de galwegen of verhoogde afbraak van rode bloedcellen
(hemolyse).
- Cognitief: Patiënten maken zich zorgen over infecties (bijv. hepatitis), alcoholschade aan de lever, of kanker
(bijv. pancreascarcinoom).
- Emotioneel: Angst voor de onderliggende oorzaak en mogelijke progressie naar leverfalen.
- Gedragsmatig: Vermijden van alcohol en vetrijke maaltijden, frequent doktersbezoek.
- Sociaal: Sociale terugtrekking vanwege zichtbare geelheid van de huid en ogen, schaamtegevoel.
LICHAMELIJK ONDERZOEK (LO)
- Inspectie
o Sclerae: Controleer op geelverkleuring (sclerae zijn vaak het eerst aangedaan).
o Huid: Algemene inspectie op icterus (vooral in het gezicht, op de borst en handen).
o Krabsporen: Mogelijk bij ernstige jeuk door cholestase.
- Palpatie van het abdomen
o Lever: vergroot en pijnlijk bij hepatitis of levercirrose, soms hobbelige leverrand bij CA.
o Galblaas: vergroot en pijnlijk bij galwegobstructie (bijv. door galstenen of pancreaskopCA).
- Ascites: controleer op tekenen van ascites (vergrote buik, shifting dullness) bij levercirrose.
- Andere tekenen van leverfalen: Spider naevi (spataderen op de huid), erythema palmare (rode
handpalmen), en gynaecomastie (bij mannen). Flapping tremor (asterixis) als teken van hepatische
encefalopathie.
Aanvullende diagnostiek
Bloedonderzoek (leverfunctietesten, bilirubine, hemolyseparameters).
Echo van de bovenbuik bij verdenking galwegobstructie.
CT-scan bij vermoeden van maligniteit
DIFFERENTIAALDIAGNOSE (DD)
- Hepatitis (viraal, auto-immuun): Ontsteking van de lever, vaak gepaard met koorts, malaise en icterus.
- Levercirrose: Chronische leverziekte met icterus, ascites en varices als symptomen. Alcohol en virale
hepatitis zijn vaak de oorzaak.
- Galwegobstructie: Galstenen of tumoren kunnen leiden tot obstructieve icterus met jeuk, donkere urine en
ontkleurde ontlasting.
- Hemolyse: Overmatige afbraak van rode bloedcellen kan leiden tot prehepatische icterus. Bloedarmoede
en donkere urine zijn vaak aanwezig.
- Pancreaskopcarcinoom: Tumor in de pancreas die de galwegen obstructeert, vaak zonder andere
symptomen behalve icterus.
-
