Samenvatting Psychologie als Wetenschap | UU

PaW samenvatting
HOORCOLLEGE 1 – INTRODUCTIE

PSYCHOLOGIE EN WETENSCHAP

Een psycholoog houdt zich bezig met het menselijk gedrag (denken, doen en voelen) op
verschillende niveaus, van verschillende mensen, in verschillende contexten. Diens kennis en
perspectief zijn gebaseerd op psychologische wetenschap. Die wetenschappelijke regels
kent en die bedreven wordt in een wetenschapssysteem. Deze psychologische wetenschap
staat in de maatschappij. Die een beeld en verwachtingen heeft van de psychologie en de
(psychologische) wetenschap.



in een
snel


veranderende 
wereld



Soms is het lastig te onderscheiden wat wetenschappelijk onderbouwd is en wat niet. Er ligt
dus een grote uitdaging voor ons om het terrein van de (wetenschappelijke) psychologie
goed en zorgvuldig te bewaken. Maar de (psychologische) wetenschap heeft het niet zo
makkelijk. Er is sprake van een replicatiecrisis, polarisatie en minder vertrouwen in de
wetenschap … met consequenties.

Wat speelt er bij dit soort ontwikkelingen m.b.t. de psychologie?

 Psychologie is een beetje van iedereen en is overal.
 Veel ‘schemergebieden’ schuren sterk aan tegen de psychologie.
 Psychologische processen spelen een belangrijke rol.
 Wetenschap is niet zo simpel als we zouden willen.

De wetenschap heeft ons enorm veel gebracht. In de wetenschap zijn de bewijzen niet
sluitend. De wetenschap is complex,
net als de mens.

Een aantal pijlers zijn belangrijk:

,BIAS

Wetenschap betreft waarheidsvinding en vraagt om objectiviteit. Objectiviteit is belangrijk,
maar het fenomeen ‘bias’ staat ons in de weg.

OVER BIAS
Bias is een systematische vertekening die een objectieve interpretatie van de realiteit in de
weg staat. Het is een vooroordeel of vooringenomenheid die de perceptie kleurt.

Op 3 gebieden staat bias ons in de psychologie (als wetenschap) in de weg:

1. Persoonlijke biases: die ons als mens, psycholoog en onderzoeker in de weg staan
om objectief waar te nemen.
2. Bias in de onderzoeksmethode: die invloed hebben op de methode en middelen
waarmee we iets objectief onderzoeken.
3. Systemische biases: die de objectiviteit van het wetenschapssysteem beïnvloeden.

PERSOONLIJKE BIASES
Mensen zijn subjectieve wezens en er zit subjectiviteit in onze individuele waarneming van
de wereld.

 We bevinden ons in andere omgevingen.
 We hebben een andere emotionele staat.
 Andere ervaringen maken dat we op andere zaken letten in situaties.
 We hebben soms een ander begrip van hetgeen we waarnemen.

“If a man is offered a fact which goes against his instincts, he will scrutinize it closely, and
unless the evidence is overwhelming, he will refuse to believe it. If, on the other hand, he is
offered something which affords a reason for acting in accordance with his instincts, he will
accept it even on the slenderest evidence…’’ - Bertrand Russel

1. Bias 1: confirmation bias

, 2. Bias 2: hindsight bias




3. Bias 3: overconfidence bias = als we onze eigen vaardigheden overschatten.
4. Bias 4: bias blind spot = je bent blind voor biases die je zelf maakt.

WAAROM BESTAAN BIASES?
 Het zijn mentale shortcuts bij problemen oplossen
 Een coherente werkelijkheid is cognitief minder belastend
 Sneller beslissysteem als er gevaar dreigt ‘better safe than sorry’, maar ongevoelig
voor kansen

HOE BEÏNVLOEDEN BIASES ONS WERK ALS WETENSCHAPPER IN ONZE POGING
ANTWOORDEN TE VINDEN OP PSYCHOLOGISCHE ONDERZOEKSVRAGEN?
Een onderzoeker heeft vaak onbewust persoonlijk belang bij:

 Het vinden van duidelijke en spannende onderzoeksresultaten
 Ondersteuning vinden voor een eigen theorie waar hij/zij erg op gesteld is
 Een rivaliserende theorie ontkrachten met onderzoeksresultaten

Als onderzoekers proberen we zo
systematisch mogelijk te werk te gaan,
maar in het proces van wetenschap
bedrijven kunnen de uitkomsten toch
vertekend raken. Op verschillende
plaatsen kan een vertekening zich voordoen.

BIAS IN ONDERZOEKSMETHODE
In de opzet van het onderzoek…

 Hoe veelbelovend schrijf je de onderzoeksaanvraag op?
 Zet je je onderzoeksvraag en hypothesen al vast of laat je het open?
 Beslis je al vooraf om descriptief (beschrijvend), exploratief (verkennend) of
confirmatief (bevestigend en hypothesetoetsend) onderzoek te gaan verrichten?

, Als een onderzoek wordt uitgevoerd in een populatie kan er selectiebias ontstaan.




Er is grote behoefte aan diversiteit op alle
niveaus, populaties, wetenschappers en
studenten.

Operationalisatie 

Ook tests en metingen kennen vertekeningen, die
vaak invloed hebben op de betrouwbaarheid en
de validiteit van de tests.

Meer biases: recall bias, observer bias, interviewer bias, researcher bias etc.

BIAS IN HET WETENSCHAPSSYSTEEM
 Effecten worden sneller gepubliceerd dan 0-results.
 Spannende resultaten worden nog sneller gepubliceerd.
 Academische publicaties en hun impact tellen mee in de academische carrières van
wetenschappers.

P-HACKING
Er zijn eindeloos veel keuzes in je analyseproces en hier kan je je tijdens het analyseren in
verliezen. De data bepaalt dan de keuzes. 0-results matter too.




Publication bias = onderzoeken met positieve of significante resultaten worden wel
gepubliceerd en onderzoeken met negatieve of niet-significante resultaten niet.