IEDS Samenvatting – Complete HC & WC uitwerking

HC 1 – Inleiding, werkbegrip & territorialiteit


Definitie auteursrecht: artikel 1 Aw =
‘werk van letterkunde, wetenschap of kunst’

Definitie ‘werk’ =
Concrete uitdrukkingsvorm van de individuele persoonlijkheid van de maker (bijzondere band
tussen maker en zijn creatie).

Algemeen:
 Het auteursrecht is een breed domein; geen strikte afbakening
 Het auteursrecht komt automatisch tot stand door een scheppingsdaad
 Vereisten voor auteursrechtelijke bescherming:
- Geen formaliteiten, zoals depot of registratie
- Maar wel een drempel: werktoets


Ratio van bescherming

1. Incentive-theorie (stimulans) = Aanmoediging van creativiteit en investeringen door
langere beschermingsperiode.

Gevolg:
- ‘Natuurlijke’ periode van marktexclusiviteit:
voorsprong van de eerste aanbieder
- ‘Uitgebreide’ periode van marktexclusiviteit:
leeftijd auteur + 70 jaar (artikel 37 lid 1 Aw)

2. Reward-theorie (beloning) = vergoeding voor creatief werk van de maker als
grondslag voor intellectuele eigendom, want:
- Zonder maker zou het werk niet bestaan;
- Werk draagt de persoonlijke stempel van de maker
(persoonlijkheidsrechtelijke grondslag)
- Maker heeft tijd en moeite gestoken in de creatie van het werk
(redelijkheid en billijkheid)

Algemeen
 Het auteursrecht is een inspiratiesysteem: iedereen die een nieuw werk creëert, laat
zich beïnvloeden door alles om zich heen. Er wordt constant voortgeborduurd op
cultureel erfgoed; er is sprake van een publiek domein van culturele uitingen.
 Het auteursrecht is een exclusief recht, maar er moet ruimte blijven bestaan voor het
maken van nieuwe creaties.
 Maker = exploitant en tevens gebruiker
- Maker exploiteert afgeronde werken
- Gebruikt reeds bestaand materiaal voor nieuwe creaties
 Auteursrecht vs. Free flow of information: er moet voldoende evenwicht zijn tussen de
exclusiviteit van het auteursrecht enerzijds en de vrijheid van informatie anderzijds.

Wet- en regelgeving

,Europese Unie:
 Auteursrechtrichtlijn
 DSM-richtlijn

Nederland:
 Auteurswet (Aw)
 Wet op de naburige rechten


Object van bescherming

Categorieën werken: artikel 10 lid 1 Aw
 Lijst is niet uitputtend
 ‘Ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst’

Uitingsvereiste:
 Er kan pas sprake zijn van een werk zodra dit op enigerlei wijze is geuit
 Voorbeelden:
- Vastlegging op papier of een andere drager
- Uitvoering: gezongen, gespeeld, voorgedragen
 Praktisch gevolg: ook een improvisatie kan werk zijn

‘Corpus mysticum’ vs. ‘corpus mechanicum’
 ‘Corpus mysticum’ = intellectuele creatie van de maker
 ‘Corpus mechanicum’ = fysieke object waarin het werk is vastgelegd
 De tastbare verschijningsvorm van een werk is niet het wezenlijke beschermingsobject
 Het auteursrecht beschermt geestelijke schepping (‘corpus mysticum’), de
onlichamelijke abstractie van de vastlegging, en niet het fysieke object ‘corpus
mechanicum’ waarin het werk is vastgelegd.

Idee vs. vorm
 Het auteursrecht beschermt niet het aan een werk ten grondslag liggende idee,
concept, etc.
 Het auteursrecht beschermt de individuele vorm die de maker heeft gekozen


Uitsluitingsgronden

1. Stijlen: HR – Broeren/Duijsens
- De Auteurswet geeft geen exclusief recht aan degene die volgens een – hem
kenmerkende – stijl werkt.
- Deze bescherming zou een ontoelaatbare beperking meebrengen van de vrijheid
van creatie van de maker zou meebrengen, en aldus een rem op culturele
ontwikkelingen vormen.
- Ook geen stijlbescherming via de achterdeur van slaafse nabootsing
(artikel 6:162 BW).

2. Techniek: HR – Stokke/Fikszo & HvJEU – Brompton Bicycle

, - Geen auteursrecht wanneer de verschijningsvorm (mits zij oorspronkelijk zijn) van
het product uitsluitend wordt bepaald door zijn technische functie; technische
keuzes zijn geen vrije keuzes; enkel vrije creatieve keuzes tellen.
- Voortbrengselen die technisch effect dienen, kunnen voorwerp zijn van
auteursrechtelijke bescherming, mits zij oorspronkelijk zijn; van bescherming is
slechts uitgesloten datgene wat noodzakelijk is voor het verkrijgen van een
technisch effect

3. Smaak: HvJEU – Levola/Smilde
- Smaak valt niet onder het auteursrecht (niet voldoende bepaalbaar).
- De identificatie van de smaak van een voedingsmiddel berust hoofdzakelijk op
smaakbeleving en smaakervaring, die subjectief en variabel zijn.
 HR – Lancôme/Kecofa: geur komt voor auteursrechtelijke bescherming in
aanmerking. De uitspraak HR – Lancôme/Kecofa is inmiddels achterhaal door het
arrest HvJEU – Levola/Smilde. Net als een smaak rust een geur immers op
subjectieve, zintuiglijke waarneming.

4. Sport (voetbal)
- Geen auteursrecht op voetbalwedstrijden, omdat daarbij “spelregels gelden die
geen ruimte laten voor creatieve vrijheid in auteursrechtelijke zin”.


Werktoets




Werktoets EU (EIS) 

HvJEU – Infopaq/DDF
 Vergelijkbare werktoets als NL werktoets
 Basiseis ‘eigen intellectuele schepping’ (EIS)
- Geldt voor alle soorten werken!
 Focus op (vrije) creatieve keuzes waardoor oorspronkelijke vormgeving wordt bereikt
- Woorden als zodanig zijn niet beschermd
- ‘Enkel via de keuze, de schikking en de combinatie van deze woorden op een
oorspronkelijke wijze kan de auteur uitdrukking aan zijn creatieve geest geven en
tot een resultaat komen dat een intellectuele schepping vormt.’

, Stappenplan:
1. Oorspronkelijkheid:
- Het voorwerp moet eigen intellectuele schepping van de maker zijn =
- Persoonlijkheid van de maker ervan moet in het voorwerp zijn weerspiegeld
doordat uiting is gegeven aan diens vrije en creatieve keuzes.

2. Creatieve keuzes / uiting van creativiteit: HvJEU – Painer/ Der Standard
= Er moet een uniek aspect gegeven zijn aan het voorwerp wat ook zichtbaar is in
de vormgeving daarvan (bijvoorbeeld het maken van een foto).

3. Bepaalbaarheid
= Uitdrukkingsvorm waardoor dit voorwerp voldoende nauwkeurig en objectief kan
worden geïdentificeerd. Dat is niet zoals een beleving of ervaring van een product
subjectief en variabel is.


HvJEU – Funke Medien NRW
 Militaire verslagen: geen ‘werken’ vanwege ontbreken van oorspronkelijkheid
- De inhoud ervan wordt volledig bepaald door de erin vervatte informatie,
waardoor die informatie en de uitdrukking ervan in die verslagen samenvallen en
deze verslagen dus een louter technische functie hebben, hetgeen iedere vorm van
oorspronkelijkheid uitsluit.
 Geen EIS bij louter feitelijke verslaglegging
- Onbeschermde feiten vs. beschermde vorm


HvJEU – Mio & Konektra
 EIS voor alle werken; geen hogere eisen design
- Geeft voorwerp uiting aan vrije en creatieve keuzen die de persoonlijkheid van de
auteur weerspiegelen en aldus aan het voorwerp een uniek aspect geven?
- Zijn deze zichtbaar in vormgeving van voorwerp?
 Creativiteit mag daarbij niet worden verondersteld. De maker van een werk moet
creatieve elementen moet stellen en onderbouwen.
 Niet vrij en creatief zijn keuzen die
- Zijn ingegeven door (technische) ontwerpbeperkingen
- Niet de persoonlijkheid v.d. auteur weerspiegelen door aan het voorwerp een
‘uniek’ aspect te geven
o Eigen esthetisch of artistiek effect van voorwerp is onvoldoende
 Oorspronkelijkheid staat in beginsel los van:
- Bedoelingen van auteur tijdens het scheppingsproces
- Inspiratiebronnen + gebruik van beschikbare vormen
- Mogelijkheid van onafhankelijke creatie
- Erkenning van dat voorwerp in de vakkringen


Werktoets NL (EOK & PS) 

HR – Zonen Endstra/Nieuw Amsterdam

 Nieuw Amsterdam: