Doelstellingen sociologie
Module 1 op verkenning naar de sociologie
Sociologie als wetenschap en de weerwaarden ervan voor de opleiding en
praktijk van een psychologisch consulent kunnen beschrijven en illustreren.
Sociologie = de wetenschap van de samenleving, het bestudeert het sociaal handelen van mensen en hoe dat
beïnvloed wordt door andere en de sociale omgeving.
Als psychologisch consulent kijk je niet alleen naar het handelen van het individu, maar ook naar de sociale
context waarin het gebeurt.
Bv. Een student heeft een burn-out door de sociale druk die de school en het gezin uit oefenen op hem, hij
moet slagen volgends de normen van de samenleving en beter zijn dan zijn klasgenoten (= sociale
vergelijking).
Vanuit de grondleggers van de sociologie verwoorden hoe mensen in hun
denken, doen en waarnemen beïnvloed worden door hun samenleven met
andere.
Algemeen: volgens alle grondleggers wordt ons denken, handelen en waarneming beïnvloed door andere
mensen en door de sociale omgeving. Ze tonen op hun manier dat gedrag sociaal bepaald wordt. Dit gebeurt
via de sociale positie van mensen, de orde en structuur van de samenleving, het functioneren van mensen
binnen de samenleving, de sociale feiten en de interpretatie van de sociale omgeving.
Auguste Comte: volgens hem werkt de wetenschap van de samenleving zoals de natuurwetenschap, een
wetenschap die maatschappelijke verschijnselen waarneemt en ordent via algemene wetten (= maken
verandering mogelijk). Mensen worden beïnvloed door de orde en de structuur van de samenleving.
Herbert Spencer: de samenleving is een levend organisme, het bestaat uit verschillende instituties die elk
hun eigen functie hebben en niet zonder elkaar kunnen. Mensen passen zich aan om goed te functioneren
binnen de samenleving.
Karl Marx: elke samenleving is gekenmerkt door een conflict, klassenconflict = strijd tussen kapitalisten en
proletariaat (= ongelijke klassen), die ontstaat door klassenbewustzijn. Mensen worden beïnvloed door hun
positie in de economie.
Emile Durkheim: de samenleving is een verzameling van individuen die de sociale werkelijkheid vormen door
sociale feiten (= regels, normen en waarden). Die sociale feiten beïnvloeden ons.
Max Weber: de sociale werkelijkheid wordt gevormd door, met elkaar handelende, individuen. De mensen
geven dus de situatie zelf betekenis, maar worden beïnvloed door de cultuur en de samenleving.
,H1 sociologie als wetenschap
Het verschil aanduiden tussen sociologie als wetenschap en ervaringskennis.
Wetenschap = aselect, aanvechtbaar, mededeelbaar via vaktaal en aspectueel. Het is gebaseerd op
systematische methode.
Ervaringskennis = selectief, absoluut van karakter, moeilijk verwoordbaar en de werkelijkheid wordt als
totaliteit gezien. Het is gebaseerd op persoonlijke ervaringen.
De meerwaarde van sociologie als wetenschap ten opzichte van de alledaagse ervaring
kunnen benoemen.
Sociologie is een wetenschap, het streeft naar representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit van kennis.
Het conceptualiseeert vastgestelde sociale werkelijkheid naar veralgemeningen en zo naar conceptuele
denkkaders, het herkent patronen en structuren, en verklaarde ze.
Sociologie is ook multidisciplinair.
Het is beter dan ervaringskennis doordat het veralgemeenbaar is en ook aanvechtbaar. Bij sociologie doe je
onderzoek over meerdere mensen die de samenleving representatief reflecteren, zo kom je tot meer
informatie en kan je makkelijker de heersende structuur vinden. Bij ervaringskennis ga je uit van één persoon
zijn ervaringen en die kunnen door veel dingen beïnvloed worden en die worden ook nog subjectief
gekleurd.
Aan de hand van een onderzoek kenmerken kunnen benoemen van de sociologie.
De kenmerken van de sociologie in een onderzoek:
• Onderzoek is representatief aan de samenleving.
• De resultaten kan je veralgemenen.
• Ze gebruiken een systematische methode zodat alle informatie op dezelfde manier verzameld wordt,
en vergelijkbaar en controleerbaar is.
Aan de hand van het biopsychosociaal model de gelijkenissen en verschillen kunnen
duiden tussen psychologie en sociologie.
Psychologie focust zich op de gedachten, de emoties en het gedrag van mensen. Het zoekt de oorzaak van
gedrag vooral intern. Terwijl sociologie de oorzaak vooral extern zoekt.
Gelijkenissen: ze bestuderen beiden het menselijk gedrag.
Verschillen: sociologie bestudeert het vooral vanuit het sociaal component en psychologie vooral uit de
psychologisch component, maar ook de biologisch component.
H2 ontstaan en grondlegers van de sociologie.
De theoretische inzichten van de grondleggers over de samenleving en de sociologie als
wetenschap kunnen uitleggen.
, Auguste Comte (1798-1857):
• Physique sociale (= sociale fysica) = de wetenschap van de samenleving moet geordend en
waargenomen worden via algemene wetten.
❖ Sociale statica = aspecten die een samenleving mogelijk maken.
❖ Sociale dynamica = veranderingsprocessen van de samenleving.
• driefasenwet:
1. Religieuze samenleving.
2. Metafysische samenleving
3. Wetenschappelijke/ positivistische samenleving
Herbert Spencer (1820-1903):
• De samenleving is een levend organisme, het bestaat uit verschillende instituties die elk hun eigen
functie hebben en niet zonder elkaar kunnen.
❖ Structuurdifferentiatie & functiedifferentiatie.
• ‘Survival of the fittest’
• Vrijemarktsysteem = handelen zonder overheid tussenkomsten.
Kart Marx (1818-1883):
• Elke samenleving is gekenmerkt door een conflict (= klassenconflict).
❖ Economisch determinisme = de economie van de samenleving determineert haar geschiedenis.
• Sociale vooruitgang komt door revolutionaire processen.
1. Politieke revolutie.
2. Arbeiders overwerpen de kapitalisten.
3. Er is een dictatuur van het proletariaat.
4. Er ontstaat en utopische klasseloze maatschappij.
Emile Durkheim (1858-1917):
• Een samenleving is een verzameling van individuen die de sociale werkelijkheid (= gedragspatronen
en bewustzijnsvormen) vormen door sociale feiten (= regels, waarden en normen die buiten het
individu staan en sturen/ dwingen het gedrag) via collectiviteit.
• Anomie = maatschappelijke situatie van desintegratie/ ontregeling.
Max Weber (1864-1920):
• Sociologie is het interpretatief begrijpen van sociaal handelen tussen mensen.
• De sociale werkelijkheid wordt gevormd door zingevende individuen en die hun sociaal handelen
wordt beïnvloed door de cultuur.
De verschillende factoren kunnen schetsen die het ontstaan van de sociologie als
wetenschap verklaren.
Sociologie ontstaat in de eerste helft van de 19de eeuw. De bijdragende elementen zijn:
• De nieuwe productieprocessen: de taakverdeling zorgt voor solidariteit, waardoor er opstanden
ontstaan.
• De urbanisatie: mensen verhuizen naar de steden, waardoor de steden overbevolkt geraken en er
daardoor sociale problemen ontstaan.
• De wetenschap: mensen gebruiken de wetenschap om ding te verklaren inplaats van godsdienst.
• De nadruk op het sociale = er is meer aandacht voor groepen.
Module 1 op verkenning naar de sociologie
Sociologie als wetenschap en de weerwaarden ervan voor de opleiding en
praktijk van een psychologisch consulent kunnen beschrijven en illustreren.
Sociologie = de wetenschap van de samenleving, het bestudeert het sociaal handelen van mensen en hoe dat
beïnvloed wordt door andere en de sociale omgeving.
Als psychologisch consulent kijk je niet alleen naar het handelen van het individu, maar ook naar de sociale
context waarin het gebeurt.
Bv. Een student heeft een burn-out door de sociale druk die de school en het gezin uit oefenen op hem, hij
moet slagen volgends de normen van de samenleving en beter zijn dan zijn klasgenoten (= sociale
vergelijking).
Vanuit de grondleggers van de sociologie verwoorden hoe mensen in hun
denken, doen en waarnemen beïnvloed worden door hun samenleven met
andere.
Algemeen: volgens alle grondleggers wordt ons denken, handelen en waarneming beïnvloed door andere
mensen en door de sociale omgeving. Ze tonen op hun manier dat gedrag sociaal bepaald wordt. Dit gebeurt
via de sociale positie van mensen, de orde en structuur van de samenleving, het functioneren van mensen
binnen de samenleving, de sociale feiten en de interpretatie van de sociale omgeving.
Auguste Comte: volgens hem werkt de wetenschap van de samenleving zoals de natuurwetenschap, een
wetenschap die maatschappelijke verschijnselen waarneemt en ordent via algemene wetten (= maken
verandering mogelijk). Mensen worden beïnvloed door de orde en de structuur van de samenleving.
Herbert Spencer: de samenleving is een levend organisme, het bestaat uit verschillende instituties die elk
hun eigen functie hebben en niet zonder elkaar kunnen. Mensen passen zich aan om goed te functioneren
binnen de samenleving.
Karl Marx: elke samenleving is gekenmerkt door een conflict, klassenconflict = strijd tussen kapitalisten en
proletariaat (= ongelijke klassen), die ontstaat door klassenbewustzijn. Mensen worden beïnvloed door hun
positie in de economie.
Emile Durkheim: de samenleving is een verzameling van individuen die de sociale werkelijkheid vormen door
sociale feiten (= regels, normen en waarden). Die sociale feiten beïnvloeden ons.
Max Weber: de sociale werkelijkheid wordt gevormd door, met elkaar handelende, individuen. De mensen
geven dus de situatie zelf betekenis, maar worden beïnvloed door de cultuur en de samenleving.
,H1 sociologie als wetenschap
Het verschil aanduiden tussen sociologie als wetenschap en ervaringskennis.
Wetenschap = aselect, aanvechtbaar, mededeelbaar via vaktaal en aspectueel. Het is gebaseerd op
systematische methode.
Ervaringskennis = selectief, absoluut van karakter, moeilijk verwoordbaar en de werkelijkheid wordt als
totaliteit gezien. Het is gebaseerd op persoonlijke ervaringen.
De meerwaarde van sociologie als wetenschap ten opzichte van de alledaagse ervaring
kunnen benoemen.
Sociologie is een wetenschap, het streeft naar representativiteit, betrouwbaarheid en validiteit van kennis.
Het conceptualiseeert vastgestelde sociale werkelijkheid naar veralgemeningen en zo naar conceptuele
denkkaders, het herkent patronen en structuren, en verklaarde ze.
Sociologie is ook multidisciplinair.
Het is beter dan ervaringskennis doordat het veralgemeenbaar is en ook aanvechtbaar. Bij sociologie doe je
onderzoek over meerdere mensen die de samenleving representatief reflecteren, zo kom je tot meer
informatie en kan je makkelijker de heersende structuur vinden. Bij ervaringskennis ga je uit van één persoon
zijn ervaringen en die kunnen door veel dingen beïnvloed worden en die worden ook nog subjectief
gekleurd.
Aan de hand van een onderzoek kenmerken kunnen benoemen van de sociologie.
De kenmerken van de sociologie in een onderzoek:
• Onderzoek is representatief aan de samenleving.
• De resultaten kan je veralgemenen.
• Ze gebruiken een systematische methode zodat alle informatie op dezelfde manier verzameld wordt,
en vergelijkbaar en controleerbaar is.
Aan de hand van het biopsychosociaal model de gelijkenissen en verschillen kunnen
duiden tussen psychologie en sociologie.
Psychologie focust zich op de gedachten, de emoties en het gedrag van mensen. Het zoekt de oorzaak van
gedrag vooral intern. Terwijl sociologie de oorzaak vooral extern zoekt.
Gelijkenissen: ze bestuderen beiden het menselijk gedrag.
Verschillen: sociologie bestudeert het vooral vanuit het sociaal component en psychologie vooral uit de
psychologisch component, maar ook de biologisch component.
H2 ontstaan en grondlegers van de sociologie.
De theoretische inzichten van de grondleggers over de samenleving en de sociologie als
wetenschap kunnen uitleggen.
, Auguste Comte (1798-1857):
• Physique sociale (= sociale fysica) = de wetenschap van de samenleving moet geordend en
waargenomen worden via algemene wetten.
❖ Sociale statica = aspecten die een samenleving mogelijk maken.
❖ Sociale dynamica = veranderingsprocessen van de samenleving.
• driefasenwet:
1. Religieuze samenleving.
2. Metafysische samenleving
3. Wetenschappelijke/ positivistische samenleving
Herbert Spencer (1820-1903):
• De samenleving is een levend organisme, het bestaat uit verschillende instituties die elk hun eigen
functie hebben en niet zonder elkaar kunnen.
❖ Structuurdifferentiatie & functiedifferentiatie.
• ‘Survival of the fittest’
• Vrijemarktsysteem = handelen zonder overheid tussenkomsten.
Kart Marx (1818-1883):
• Elke samenleving is gekenmerkt door een conflict (= klassenconflict).
❖ Economisch determinisme = de economie van de samenleving determineert haar geschiedenis.
• Sociale vooruitgang komt door revolutionaire processen.
1. Politieke revolutie.
2. Arbeiders overwerpen de kapitalisten.
3. Er is een dictatuur van het proletariaat.
4. Er ontstaat en utopische klasseloze maatschappij.
Emile Durkheim (1858-1917):
• Een samenleving is een verzameling van individuen die de sociale werkelijkheid (= gedragspatronen
en bewustzijnsvormen) vormen door sociale feiten (= regels, waarden en normen die buiten het
individu staan en sturen/ dwingen het gedrag) via collectiviteit.
• Anomie = maatschappelijke situatie van desintegratie/ ontregeling.
Max Weber (1864-1920):
• Sociologie is het interpretatief begrijpen van sociaal handelen tussen mensen.
• De sociale werkelijkheid wordt gevormd door zingevende individuen en die hun sociaal handelen
wordt beïnvloed door de cultuur.
De verschillende factoren kunnen schetsen die het ontstaan van de sociologie als
wetenschap verklaren.
Sociologie ontstaat in de eerste helft van de 19de eeuw. De bijdragende elementen zijn:
• De nieuwe productieprocessen: de taakverdeling zorgt voor solidariteit, waardoor er opstanden
ontstaan.
• De urbanisatie: mensen verhuizen naar de steden, waardoor de steden overbevolkt geraken en er
daardoor sociale problemen ontstaan.
• De wetenschap: mensen gebruiken de wetenschap om ding te verklaren inplaats van godsdienst.
• De nadruk op het sociale = er is meer aandacht voor groepen.
