Inhoudsopgave
Samenvatting Sensation & Perception (6e editie, Wolfe et al.)............................................................1
Hoofdstuk 1: Inleiding..................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 2: De eerste stappen in zien: van licht naar neurale signalen..................................3
Hoofdstuk 3: Ruimtelijk zien: van stippen naar strepen...................................................................4
Hoofdstuk 4: Waarnemen en herkennen van objecten.....................................................................6
Hoofdstuk 5: De waarneming van kleur.................................................................................................. 8
Hoofdstuk 6: Ruimteperceptie en binoculair zien............................................................................10
Hoofdstuk 7: Aandacht en scèneperceptie........................................................................................... 11
Hoofdstuk 8: Visuele bewegingsperceptie........................................................................................... 12
Hoofdstuk 9: Horen: fysiologie en psychoacoustiek........................................................................13
Hoofdstuk 10: Horen in de omgeving..................................................................................................... 15
Hoofdstuk 11: Muziek- en spraakperceptie......................................................................................... 16
Hoofdstuk 12: Vestibulaire sensatie (evenwichtszin).....................................................................16
Hoofdstuk 13: Tast......................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 14: Reuk (olfactie)................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 15: Smaak.................................................................................................................................... 20
Begrippenlijst................................................................................................................................................... 21
Samenvatting Sensation & Perception (6e editie, Wolfe et al.)
Uitgebreide samenvatting per hoofdstuk, ter voorbereiding op het tentamen Sensation and
Perception (Universiteit Utrecht, Psychologie)
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Sensatie en perceptie
Sensatie is het proces waarbij zintuigorganen fysieke energie (licht, geluid, druk,
chemische stoffen) omzetten in neurale signalen. Perceptie is het proces waarbij het brein
die signalen organiseert, interpreteert en betekenis geeft, zodat we een coherente ervaring
,van de wereld krijgen. Het onderscheid is niet altijd scherp: perceptie bouwt voort op
sensatie, maar wordt ook beïnvloed door kennis, verwachtingen en context (top-down
processing), terwijl sensatie meer bottom-up verloopt (van zintuig naar brein).
1.2 Drempels en de oorsprong van de psychofysica
Psychofysica is de wetenschappelijke studie van de relatie tussen fysieke stimuli en de
waargenomen (psychologische) sensaties die ze opwekken.
• De absolute drempel (absolute threshold) is de minimale stimulusintensiteit die
in 50% van de gevallen wordt opgemerkt.
• De verschildrempel (difference threshold) of just noticeable difference (JND)
is het kleinste verschil tussen twee stimuli dat in 50% van de gevallen wordt
waargenomen.
• Webers wet: de JND is een constante verhouding (Weber-fractie) van de grootte
van de oorspronkelijke stimulus (ΔI/I = constant).
• Fechners wet: bouwt op Webers wet en stelt dat de waargenomen intensiteit van
een sensatie logaritmisch toeneemt met de fysieke stimulusintensiteit.
Psychofysische methoden om drempels te meten:
• Methode van de constante stimuli (method of constant stimuli): een vaste set
stimuli wordt herhaaldelijk en in willekeurige volgorde aangeboden.
• Methode van de limieten (method of limits): stimuli worden in oplopende of
aflopende volgorde aangeboden tot de proefpersoon een verandering in
waarneming rapporteert.
• Methode van de aanpassing (method of adjustment): de proefpersoon past zelf
de stimulus aan tot deze nét waarneembaar is of overeenkomt met een referentie.
Schaalmethoden (scaling methods):
• Magnitude estimation: proefpersonen geven een getal dat de subjectieve grootte
van een sensatie weergeeft.
• Stevens’ machtwet (power law): de waargenomen intensiteit is een macht van de
fysieke intensiteit (S = kI^n), waarbij de exponent n per zintuiglijke modaliteit
verschilt.
Signaaldetectietheorie (Signal Detection Theory, SDT) beschrijft hoe beslissingen
onder onzekerheid worden gemaakt. Een waarnemer moet onderscheid maken tussen
signaal en ruis (noise). Vier mogelijke uitkomsten:
• hit (signaal aanwezig, correct gedetecteerd)
• miss (signaal aanwezig, gemist)
• false alarm (geen signaal, toch gerapporteerd)
• correct rejection (geen signaal, correct niet gerapporteerd)
SDT splitst prestaties op in twee componenten: sensitiviteit (d’), die de werkelijke
onderscheidingscapaciteit weergeeft, en het beslissingscriterium (criterion, β), dat de
,neiging weergeeft om “ja” te zeggen, onafhankelijk van de werkelijke sensitiviteit. Deze
relatie kan worden weergegeven in een ROC-curve (receiver operating characteristic).
1.3 Sensorische neurowetenschap en de biologie van perceptie
• Neuronen ontvangen signalen via dendrieten, verwerken deze in het cellichaam
(soma), en sturen signalen via het axon naar andere neuronen via synapsen (met
behulp van neurotransmitters).
• De wet van specifieke zenuwenergieën (specific nerve energies, Müller): de
aard van een sensatie wordt bepaald door welke zenuwbaan wordt geactiveerd, niet
door de aard van de stimulus zelf (bv. druk op het oog wekt een lichtsensatie op).
• Neuronen communiceren via actiepotentialen: snelle, alles-of-niets elektrische
signalen die ontstaan wanneer de membraanspanning een drempelwaarde
overschrijdt.
• Het receptief veld van een neuron is het gebied in de zintuiglijke ruimte (bv. op het
netvlies) dat, wanneer gestimuleerd, de activiteit van dat neuron beïnvloedt.
• Neuroimaging-technieken: fMRI (functionele MRI, meet bloeddoorstroming als
indicator van neurale activiteit), EEG (elektro-encefalografie, meet elektrische
activiteit met hoge temporele resolutie), MEG (magneto-encefalografie), en single-
cell recording (registratie van individuele neuronen, vaak bij dieren).
1.4 Modelleren als methode: wiskunde en berekening
• Computationele modellen gebruiken kansrekening, statistiek en netwerken om te
begrijpen hoe het brein informatie verwerkt. Een belangrijk raamwerk is
Bayesiaanse inferentie: het brein combineert binnenkomende (vaak onzekere)
sensorische informatie met voorkennis (priors) om tot de meest waarschijnlijke
interpretatie van de wereld te komen.
• Deep learning: kunstmatige neurale netwerken met meerdere lagen die patronen
leren herkennen, vaak gebruikt als model voor hoe het visuele systeem objecten
leert herkennen (bijvoorbeeld convolutionele netwerken die analoog zijn aan de
hiërarchische verwerking in de visuele cortex).
Hoofdstuk 2: De eerste stappen in zien: van licht naar neurale signalen
2.1 Een beetje natuurkunde van licht
Licht is elektromagnetische straling. De golflengte van licht (gemeten in nanometers)
bepaalt voor een groot deel de waargenomen kleur. Het zichtbare spectrum loopt ongeveer
van 400 (violet) tot 700 nm (rood).
2.2 Ogen die licht vangen
• Licht komt het oog binnen via de cornea (hoornvlies), gaat door de pupil (waarvan
de grootte wordt geregeld door de iris) en wordt door de lens verder gefocust op
het netvlies (retina).
• Accommodatie is het proces waarbij de lens van vorm verandert om objecten op
verschillende afstanden scherp te stellen.
, • De retina bevat meerdere cellagen: fotoreceptoren (staafjes en kegeltjes),
bipolaire cellen, ganglioncellen, en zijwaartse verbindingscellen (horizontale
cellen en amacrine cellen).
• De fovea is het centrale deel van de retina met de hoogste dichtheid aan kegeltjes en
de scherpste visuele acuïteit. De blinde vlek (blind spot) is de plek waar de
oogzenuw de retina verlaat (optische schijf) en waar geen fotoreceptoren zitten.
2.3 Donker- en lichtadaptatie
Het visuele systeem past zich aan verschillende lichtniveaus aan via:
• Pupilgrootte: regelt de hoeveelheid binnenkomend licht (relatief klein effect).
• Regeneratie van fotopigment: in fel licht wordt fotopigment (bv. rodopsine in
staafjes) “gebleekt” en moet het worden geregenereerd, wat tijd vraagt — dit
verklaart waarom donkeradaptatie tijd kost.
• Duplex retina: het netvlies bestaat uit twee systemen — staafjes (rods), zeer
gevoelig voor licht en actief bij lage lichtniveaus (scotopisch zien), en kegeltjes
(cones), minder gevoelig maar verantwoordelijk voor kleurenzien en scherpte bij
hoge lichtniveaus (fotopisch zien). De dark adaptation curve toont een knik (rod-
cone break) waar de overgang van kegeltje- naar staafjesdominantie plaatsvindt.
• Neurale circuits: aanpassingen in de connecties tussen retinale cellen draagen ook
bij aan adaptatie.
2.4 Retinale informatieverwerking
• Lichttransductie: fotonen activeren fotopigmentmoleculen in staafjes en kegeltjes,
wat een chemische cascade in gang zet die leidt tot een verandering in het
membraanpotentiaal van de fotoreceptor.
• Laterale inhibitie: horizontale en amacrine cellen zorgen ervoor dat geactiveerde
cellen de activiteit van naburige cellen onderdrukken. Dit versterkt contrast en
randen (edge enhancement).
• Convergentie en divergentie: veel fotoreceptoren sturen signalen naar relatief
weinig bipolaire cellen (convergentie), wat de gevoeligheid vergroot maar de
ruimtelijke precisie verlaagt — vooral in de periferie. In de fovea is de convergentie
veel lager (bijna 1-op-1), wat hoge acuïteit mogelijk maakt.
• Ganglioncellen vormen de uitgang van de retina: hun axonen vormen de
oogzenuw (optic nerve). Ganglioncellen hebben receptieve velden met een
center-surround organisatie (een centrum dat tegengesteld reageert op het
omliggende gebied), wat bijdraagt aan contrastdetectie.
Hoofdstuk 3: Ruimtelijk zien: van stippen naar strepen
3.1 Visuele acuïteit
Visuele acuïteit is de scherpte van het zien, vaak gemeten met de Snellen-kaart (bv.
20/20 zien). Er zijn verschillende soorten acuïteit (bv. detectie-acuïteit, herkennings-
, acuïteit, scheidings-acuïteit). Acuïteit voor contrastrijke patronen is anders dan acuïteit
voor laagcontrast strepen (sine-wave gratings).
• Sinusgolfpatronen (sine wave gratings) worden gebruikt omdat ze wiskundig
eenvoudig te beschrijven zijn (in termen van ruimtelijke frequentie, contrast,
fase en oriëntatie) en omdat elk complex beeld kan worden opgebouwd uit een
combinatie van sinusgolven (Fourier-analyse).
• De contrastgevoeligheidsfunctie (contrast sensitivity function, CSF) beschrijft
hoeveel contrast nodig is om een patroon met een bepaalde ruimtelijke frequentie
waar te nemen. Mensen zijn het gevoeligst voor middelhoge ruimtelijke frequenties.
3.2 Retinale ganglioncellen en strepen
Retinale ganglioncellen met center-surround receptieve velden reageren optimaal op
patronen met een bepaalde ruimtelijke frequentie (afhankelijk van de grootte van het
receptief veld), niet op elke ruimtelijke frequentie evengoed.
3.3 De laterale geniculaire kern (LGN)
De laterale geniculaire kern (lateral geniculate nucleus, LGN) in de thalamus is het
belangrijkste relaisstation tussen retina en cortex. De LGN is opgebouwd uit lagen die
corresponderen met verschillende ganglioncel-types:
• Magnocellulaire laag: ontvangt input van grote (parasol) ganglioncellen, gevoelig
voor beweging en contrast, lage ruimtelijke resolutie.
• Parvocellulaire laag: ontvangt input van kleine (midget) ganglioncellen, gevoelig
voor kleur en details, hoge ruimtelijke resolutie.
• Koniocellulaire laag: betrokken bij kleurverwerking (blauw-geel kanaal).
3.4 De striate cortex (V1)
De striate cortex (V1, primaire visuele cortex) is retinotopisch georganiseerd:
aangrenzende plekken op de retina worden afgebeeld op aangrenzende plekken in V1.
Door corticale magnificatie wordt de fovea (centrale zien) door een veel groter
cortexgebied gerepresenteerd dan de periferie, wat verklaart waarom centraal zien zo veel
scherper is.
3.5 Receptieve velden in de striate cortex
• Oriëntatieselectiviteit: veel V1-neuronen reageren het sterkst op lijnen of randen
met een specifieke oriëntatie.
• Simpele cellen (simple cells) hebben receptieve velden met afzonderlijke
excitatoire en inhibitoire zones en reageren op randen met een specifieke positie en
oriëntatie.
• Complexe cellen (complex cells) reageren op een specifieke oriëntatie, maar
minder afhankelijk van de exacte positie binnen het receptieve veld (positie-
invariant), en kunnen ook reageren op beweging in een bepaalde richting.
Samenvatting Sensation & Perception (6e editie, Wolfe et al.)............................................................1
Hoofdstuk 1: Inleiding..................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 2: De eerste stappen in zien: van licht naar neurale signalen..................................3
Hoofdstuk 3: Ruimtelijk zien: van stippen naar strepen...................................................................4
Hoofdstuk 4: Waarnemen en herkennen van objecten.....................................................................6
Hoofdstuk 5: De waarneming van kleur.................................................................................................. 8
Hoofdstuk 6: Ruimteperceptie en binoculair zien............................................................................10
Hoofdstuk 7: Aandacht en scèneperceptie........................................................................................... 11
Hoofdstuk 8: Visuele bewegingsperceptie........................................................................................... 12
Hoofdstuk 9: Horen: fysiologie en psychoacoustiek........................................................................13
Hoofdstuk 10: Horen in de omgeving..................................................................................................... 15
Hoofdstuk 11: Muziek- en spraakperceptie......................................................................................... 16
Hoofdstuk 12: Vestibulaire sensatie (evenwichtszin).....................................................................16
Hoofdstuk 13: Tast......................................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 14: Reuk (olfactie)................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 15: Smaak.................................................................................................................................... 20
Begrippenlijst................................................................................................................................................... 21
Samenvatting Sensation & Perception (6e editie, Wolfe et al.)
Uitgebreide samenvatting per hoofdstuk, ter voorbereiding op het tentamen Sensation and
Perception (Universiteit Utrecht, Psychologie)
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Sensatie en perceptie
Sensatie is het proces waarbij zintuigorganen fysieke energie (licht, geluid, druk,
chemische stoffen) omzetten in neurale signalen. Perceptie is het proces waarbij het brein
die signalen organiseert, interpreteert en betekenis geeft, zodat we een coherente ervaring
,van de wereld krijgen. Het onderscheid is niet altijd scherp: perceptie bouwt voort op
sensatie, maar wordt ook beïnvloed door kennis, verwachtingen en context (top-down
processing), terwijl sensatie meer bottom-up verloopt (van zintuig naar brein).
1.2 Drempels en de oorsprong van de psychofysica
Psychofysica is de wetenschappelijke studie van de relatie tussen fysieke stimuli en de
waargenomen (psychologische) sensaties die ze opwekken.
• De absolute drempel (absolute threshold) is de minimale stimulusintensiteit die
in 50% van de gevallen wordt opgemerkt.
• De verschildrempel (difference threshold) of just noticeable difference (JND)
is het kleinste verschil tussen twee stimuli dat in 50% van de gevallen wordt
waargenomen.
• Webers wet: de JND is een constante verhouding (Weber-fractie) van de grootte
van de oorspronkelijke stimulus (ΔI/I = constant).
• Fechners wet: bouwt op Webers wet en stelt dat de waargenomen intensiteit van
een sensatie logaritmisch toeneemt met de fysieke stimulusintensiteit.
Psychofysische methoden om drempels te meten:
• Methode van de constante stimuli (method of constant stimuli): een vaste set
stimuli wordt herhaaldelijk en in willekeurige volgorde aangeboden.
• Methode van de limieten (method of limits): stimuli worden in oplopende of
aflopende volgorde aangeboden tot de proefpersoon een verandering in
waarneming rapporteert.
• Methode van de aanpassing (method of adjustment): de proefpersoon past zelf
de stimulus aan tot deze nét waarneembaar is of overeenkomt met een referentie.
Schaalmethoden (scaling methods):
• Magnitude estimation: proefpersonen geven een getal dat de subjectieve grootte
van een sensatie weergeeft.
• Stevens’ machtwet (power law): de waargenomen intensiteit is een macht van de
fysieke intensiteit (S = kI^n), waarbij de exponent n per zintuiglijke modaliteit
verschilt.
Signaaldetectietheorie (Signal Detection Theory, SDT) beschrijft hoe beslissingen
onder onzekerheid worden gemaakt. Een waarnemer moet onderscheid maken tussen
signaal en ruis (noise). Vier mogelijke uitkomsten:
• hit (signaal aanwezig, correct gedetecteerd)
• miss (signaal aanwezig, gemist)
• false alarm (geen signaal, toch gerapporteerd)
• correct rejection (geen signaal, correct niet gerapporteerd)
SDT splitst prestaties op in twee componenten: sensitiviteit (d’), die de werkelijke
onderscheidingscapaciteit weergeeft, en het beslissingscriterium (criterion, β), dat de
,neiging weergeeft om “ja” te zeggen, onafhankelijk van de werkelijke sensitiviteit. Deze
relatie kan worden weergegeven in een ROC-curve (receiver operating characteristic).
1.3 Sensorische neurowetenschap en de biologie van perceptie
• Neuronen ontvangen signalen via dendrieten, verwerken deze in het cellichaam
(soma), en sturen signalen via het axon naar andere neuronen via synapsen (met
behulp van neurotransmitters).
• De wet van specifieke zenuwenergieën (specific nerve energies, Müller): de
aard van een sensatie wordt bepaald door welke zenuwbaan wordt geactiveerd, niet
door de aard van de stimulus zelf (bv. druk op het oog wekt een lichtsensatie op).
• Neuronen communiceren via actiepotentialen: snelle, alles-of-niets elektrische
signalen die ontstaan wanneer de membraanspanning een drempelwaarde
overschrijdt.
• Het receptief veld van een neuron is het gebied in de zintuiglijke ruimte (bv. op het
netvlies) dat, wanneer gestimuleerd, de activiteit van dat neuron beïnvloedt.
• Neuroimaging-technieken: fMRI (functionele MRI, meet bloeddoorstroming als
indicator van neurale activiteit), EEG (elektro-encefalografie, meet elektrische
activiteit met hoge temporele resolutie), MEG (magneto-encefalografie), en single-
cell recording (registratie van individuele neuronen, vaak bij dieren).
1.4 Modelleren als methode: wiskunde en berekening
• Computationele modellen gebruiken kansrekening, statistiek en netwerken om te
begrijpen hoe het brein informatie verwerkt. Een belangrijk raamwerk is
Bayesiaanse inferentie: het brein combineert binnenkomende (vaak onzekere)
sensorische informatie met voorkennis (priors) om tot de meest waarschijnlijke
interpretatie van de wereld te komen.
• Deep learning: kunstmatige neurale netwerken met meerdere lagen die patronen
leren herkennen, vaak gebruikt als model voor hoe het visuele systeem objecten
leert herkennen (bijvoorbeeld convolutionele netwerken die analoog zijn aan de
hiërarchische verwerking in de visuele cortex).
Hoofdstuk 2: De eerste stappen in zien: van licht naar neurale signalen
2.1 Een beetje natuurkunde van licht
Licht is elektromagnetische straling. De golflengte van licht (gemeten in nanometers)
bepaalt voor een groot deel de waargenomen kleur. Het zichtbare spectrum loopt ongeveer
van 400 (violet) tot 700 nm (rood).
2.2 Ogen die licht vangen
• Licht komt het oog binnen via de cornea (hoornvlies), gaat door de pupil (waarvan
de grootte wordt geregeld door de iris) en wordt door de lens verder gefocust op
het netvlies (retina).
• Accommodatie is het proces waarbij de lens van vorm verandert om objecten op
verschillende afstanden scherp te stellen.
, • De retina bevat meerdere cellagen: fotoreceptoren (staafjes en kegeltjes),
bipolaire cellen, ganglioncellen, en zijwaartse verbindingscellen (horizontale
cellen en amacrine cellen).
• De fovea is het centrale deel van de retina met de hoogste dichtheid aan kegeltjes en
de scherpste visuele acuïteit. De blinde vlek (blind spot) is de plek waar de
oogzenuw de retina verlaat (optische schijf) en waar geen fotoreceptoren zitten.
2.3 Donker- en lichtadaptatie
Het visuele systeem past zich aan verschillende lichtniveaus aan via:
• Pupilgrootte: regelt de hoeveelheid binnenkomend licht (relatief klein effect).
• Regeneratie van fotopigment: in fel licht wordt fotopigment (bv. rodopsine in
staafjes) “gebleekt” en moet het worden geregenereerd, wat tijd vraagt — dit
verklaart waarom donkeradaptatie tijd kost.
• Duplex retina: het netvlies bestaat uit twee systemen — staafjes (rods), zeer
gevoelig voor licht en actief bij lage lichtniveaus (scotopisch zien), en kegeltjes
(cones), minder gevoelig maar verantwoordelijk voor kleurenzien en scherpte bij
hoge lichtniveaus (fotopisch zien). De dark adaptation curve toont een knik (rod-
cone break) waar de overgang van kegeltje- naar staafjesdominantie plaatsvindt.
• Neurale circuits: aanpassingen in de connecties tussen retinale cellen draagen ook
bij aan adaptatie.
2.4 Retinale informatieverwerking
• Lichttransductie: fotonen activeren fotopigmentmoleculen in staafjes en kegeltjes,
wat een chemische cascade in gang zet die leidt tot een verandering in het
membraanpotentiaal van de fotoreceptor.
• Laterale inhibitie: horizontale en amacrine cellen zorgen ervoor dat geactiveerde
cellen de activiteit van naburige cellen onderdrukken. Dit versterkt contrast en
randen (edge enhancement).
• Convergentie en divergentie: veel fotoreceptoren sturen signalen naar relatief
weinig bipolaire cellen (convergentie), wat de gevoeligheid vergroot maar de
ruimtelijke precisie verlaagt — vooral in de periferie. In de fovea is de convergentie
veel lager (bijna 1-op-1), wat hoge acuïteit mogelijk maakt.
• Ganglioncellen vormen de uitgang van de retina: hun axonen vormen de
oogzenuw (optic nerve). Ganglioncellen hebben receptieve velden met een
center-surround organisatie (een centrum dat tegengesteld reageert op het
omliggende gebied), wat bijdraagt aan contrastdetectie.
Hoofdstuk 3: Ruimtelijk zien: van stippen naar strepen
3.1 Visuele acuïteit
Visuele acuïteit is de scherpte van het zien, vaak gemeten met de Snellen-kaart (bv.
20/20 zien). Er zijn verschillende soorten acuïteit (bv. detectie-acuïteit, herkennings-
, acuïteit, scheidings-acuïteit). Acuïteit voor contrastrijke patronen is anders dan acuïteit
voor laagcontrast strepen (sine-wave gratings).
• Sinusgolfpatronen (sine wave gratings) worden gebruikt omdat ze wiskundig
eenvoudig te beschrijven zijn (in termen van ruimtelijke frequentie, contrast,
fase en oriëntatie) en omdat elk complex beeld kan worden opgebouwd uit een
combinatie van sinusgolven (Fourier-analyse).
• De contrastgevoeligheidsfunctie (contrast sensitivity function, CSF) beschrijft
hoeveel contrast nodig is om een patroon met een bepaalde ruimtelijke frequentie
waar te nemen. Mensen zijn het gevoeligst voor middelhoge ruimtelijke frequenties.
3.2 Retinale ganglioncellen en strepen
Retinale ganglioncellen met center-surround receptieve velden reageren optimaal op
patronen met een bepaalde ruimtelijke frequentie (afhankelijk van de grootte van het
receptief veld), niet op elke ruimtelijke frequentie evengoed.
3.3 De laterale geniculaire kern (LGN)
De laterale geniculaire kern (lateral geniculate nucleus, LGN) in de thalamus is het
belangrijkste relaisstation tussen retina en cortex. De LGN is opgebouwd uit lagen die
corresponderen met verschillende ganglioncel-types:
• Magnocellulaire laag: ontvangt input van grote (parasol) ganglioncellen, gevoelig
voor beweging en contrast, lage ruimtelijke resolutie.
• Parvocellulaire laag: ontvangt input van kleine (midget) ganglioncellen, gevoelig
voor kleur en details, hoge ruimtelijke resolutie.
• Koniocellulaire laag: betrokken bij kleurverwerking (blauw-geel kanaal).
3.4 De striate cortex (V1)
De striate cortex (V1, primaire visuele cortex) is retinotopisch georganiseerd:
aangrenzende plekken op de retina worden afgebeeld op aangrenzende plekken in V1.
Door corticale magnificatie wordt de fovea (centrale zien) door een veel groter
cortexgebied gerepresenteerd dan de periferie, wat verklaart waarom centraal zien zo veel
scherper is.
3.5 Receptieve velden in de striate cortex
• Oriëntatieselectiviteit: veel V1-neuronen reageren het sterkst op lijnen of randen
met een specifieke oriëntatie.
• Simpele cellen (simple cells) hebben receptieve velden met afzonderlijke
excitatoire en inhibitoire zones en reageren op randen met een specifieke positie en
oriëntatie.
• Complexe cellen (complex cells) reageren op een specifieke oriëntatie, maar
minder afhankelijk van de exacte positie binnen het receptieve veld (positie-
invariant), en kunnen ook reageren op beweging in een bepaalde richting.
