Essay Vergrijzing
,Vergrijzing heeft kosten en de kosten zijn nog groter dan verwacht. De volgende generaties betalen
hiervoor de prijs, als de overheid geen maatregelen neemt. Dat concludeert het Centraal Planbureau
(CBS 2012). Als de regering niet met maatregelen komt slaat de vergrijzing hard toe op de economische
groei. De verslechtering van de vergrijzing is het gevolg van de verliezen die pensioenfondsen op de
beurs hebben geleden. Het CPB voorspelt nu ook een lager rendement voor de pensioenfondsen dan in
2000, toen ook een studie naar de gevolgen van de vergrijzing verscheen. Overig zijn de aardgasten lager
dan voorzien in de toekomst en worden er minder kinderen geboren dan in het jaar 2000. Een aantal
oplossingen wordt gegeven door CPB om de kosten van de vergrijzing te compenseren. De overheid kan
bezuinigen of de lasten verzwaren. Maar door ouderen te laten meebetalen aan hun AOW of door de
AOW-leeftijd te verhogen zou de regering ook de overheidsvoorzieningen op peil kunnen houden. De
lasten worden op volgende generaties afgewenteld waarschuwt het CPB als de overheid niets doet om
de kosten van de vergrijzing te compenseren. (Fleuriëtte van de Velde, 2006). Vergrijzing zal vragen met
zich meebrengen zoals: Zal de economie in Nederland daardoor achteruit gaan? Zullen de volgende
generaties het wel aankunnen? Zal de vergrijzing de economische groei remmen?
De stelling die naar voren komt is: ‘’ vergrijzing verlaagt de economische groei’’. Met dit essay wordt
getracht om de heldere kanten te tonen van de vergrijzing die invloed heeft op de economische groei.
Om deze kanten te tonen is het voor de lezer prettig om eerst een inzicht te krijgen in wat eigenlijk
vergrijzing inhoudt en de mate van de vergrijzing in Nederland.
Vergrijzing is de term dat een aspect is van een verandering in de bevolkingssamenstelling. Wat de term
vooral aangeeft is dat het aandeel van oudere mensen in de bevolking stijgt en daardoor een stijging van
de gemiddelde leeftijd veroorzaakt. Vergrijzing kan je goed vinden in de vorm van de
bevolkingspiramide. Als er een periode is van vergrijzing gaat dat vaak gepaard met de bevolkingsdaling.
Alle landen hebben te maken met dit proces en niet alleen de westerse landen. Allereest zal het in Japan
toeslaan en afschuwelijker zijn dan in andere landen. De meeste ontwikkelingslanden zullen te maken
krijgen met dit verschijnsel volgens projecties van de VN. Ook in Nederland hebben we te maken met
vergrijzing. Maar nog niet met krimp van de bevolking.
Tot 2040 neemt in Nederland het aantal 65-plussers toe van 2,7 miljoen naar 4,6 miljoen. Als je op de
regionaal niveau kijkt neemt vooral in de Randstad, Oostelijk Noord-Brabant, Flevoland en West-
Friesland het aandeel 65-plussers flink toe met 75 %. Alle gemeenten zien ook het aantal 65-plussers
, flink toenemen tot 2040 (CBS 2012). Als je kijkt naar de grootste stijging, een verdrievoudig, van aantal
65-plussers wordt het vooral verwacht in Almere en in mindere mate, een ruime verdubbeling, in
Zeewolde.
Vergrijzing heeft allerlei consequenties voor de economische groei. Uit onderzoek door Regiovisie
Noord-Holland Noord (2012) is gebleken dat vergrijzing een remmend effect heeft op de economische
groei in Noord-Holland. De economische groeipotentie wordt onder druk gezet door de pensionering van
‘babyboom’-generatie. De potentiele beroepsbevolking daalt met uitzondering van Zaanstad. Wat het
vooral lastig maakt om groei van de economie te realiseren. De totale bevolking groeit nog wel, maar
minder dan het landelijk gemiddelde. De moeizame groei is toe te wijzen aan de vergrijzing.
De gevolgen van de vergrijzing voor de overheidsfinanciën zijn het meest in het oog springend. Uit het
onderzoek van Goudswaard (2007) en van Ewijk, Draper, ter Rele en Westerhout (2006) is gebleken dat
bij ongewijzigd beleid de overheidsuitgaven fors stijgen. De uitgaven lopen naar verwachting met
ongeveer 7 procent van het bbp op tot 2040. Die stijging is vooral toe te rekenen aan de op omslagbasis
gefinancierde AOW en aan de zorg, die ook sterk vergrijzingsgevoelig is. Er staat een toename van de
overheidsinkomsten met circa 4 procent van het bbp tegenover de uitgavenstijging. Er ontstaat een
jaarlijks gat tussen inkomsten en uitgaven per saldo van 3 procent van het bbp. Gerekend in de situatie
van 2006 spreken we over zo’n 16 miljard euro. Een conclusie dat het CPB hieruit trekt is dat de huidige
oplossingen in 2012 niet ‘houdbaar’ zijn, in de zin dat zonder beleidsaanpassing de overheidsfinanciën
zullen dwalen en een groeiende last zal worden doorgeschoven naar de toekomst en dus naar de
volgende generaties.
Als je kijkt naar de vergrijzing in Nederland, zijn er ook gevolgen in Nederland door deze vergrijzing. Zoals
eerder genoemd kan er verminderde groei in de economie optreden door een tekort aan
arbeidskrachten en een financieringsprobleem van de pensioenen dat de solidariteit tussen de
verschillende bevolkingsgroepen kan aantasten. Waar dit leidt is een krimpende economie wat via
tegenvallende belastinginkomsten ervoor zorgt dat de overheid minder te besteden heeft. Er zullen
bezuinigingen komen als de overheid niet meer veel kan besteden. De bezuinigingen zullen dan de
koopkracht van de bevolking aantasten waardoor die minder gaan uitgeven waardoor de economie in
een dal terecht gaat komen. Er ontstaat een hoge druk voor de jongeren door de grote groep mensen die
binnen paar jaren met pensioen gaan. Door een kleinere groep moeten er meer taken gedaan worden.
,Vergrijzing heeft kosten en de kosten zijn nog groter dan verwacht. De volgende generaties betalen
hiervoor de prijs, als de overheid geen maatregelen neemt. Dat concludeert het Centraal Planbureau
(CBS 2012). Als de regering niet met maatregelen komt slaat de vergrijzing hard toe op de economische
groei. De verslechtering van de vergrijzing is het gevolg van de verliezen die pensioenfondsen op de
beurs hebben geleden. Het CPB voorspelt nu ook een lager rendement voor de pensioenfondsen dan in
2000, toen ook een studie naar de gevolgen van de vergrijzing verscheen. Overig zijn de aardgasten lager
dan voorzien in de toekomst en worden er minder kinderen geboren dan in het jaar 2000. Een aantal
oplossingen wordt gegeven door CPB om de kosten van de vergrijzing te compenseren. De overheid kan
bezuinigen of de lasten verzwaren. Maar door ouderen te laten meebetalen aan hun AOW of door de
AOW-leeftijd te verhogen zou de regering ook de overheidsvoorzieningen op peil kunnen houden. De
lasten worden op volgende generaties afgewenteld waarschuwt het CPB als de overheid niets doet om
de kosten van de vergrijzing te compenseren. (Fleuriëtte van de Velde, 2006). Vergrijzing zal vragen met
zich meebrengen zoals: Zal de economie in Nederland daardoor achteruit gaan? Zullen de volgende
generaties het wel aankunnen? Zal de vergrijzing de economische groei remmen?
De stelling die naar voren komt is: ‘’ vergrijzing verlaagt de economische groei’’. Met dit essay wordt
getracht om de heldere kanten te tonen van de vergrijzing die invloed heeft op de economische groei.
Om deze kanten te tonen is het voor de lezer prettig om eerst een inzicht te krijgen in wat eigenlijk
vergrijzing inhoudt en de mate van de vergrijzing in Nederland.
Vergrijzing is de term dat een aspect is van een verandering in de bevolkingssamenstelling. Wat de term
vooral aangeeft is dat het aandeel van oudere mensen in de bevolking stijgt en daardoor een stijging van
de gemiddelde leeftijd veroorzaakt. Vergrijzing kan je goed vinden in de vorm van de
bevolkingspiramide. Als er een periode is van vergrijzing gaat dat vaak gepaard met de bevolkingsdaling.
Alle landen hebben te maken met dit proces en niet alleen de westerse landen. Allereest zal het in Japan
toeslaan en afschuwelijker zijn dan in andere landen. De meeste ontwikkelingslanden zullen te maken
krijgen met dit verschijnsel volgens projecties van de VN. Ook in Nederland hebben we te maken met
vergrijzing. Maar nog niet met krimp van de bevolking.
Tot 2040 neemt in Nederland het aantal 65-plussers toe van 2,7 miljoen naar 4,6 miljoen. Als je op de
regionaal niveau kijkt neemt vooral in de Randstad, Oostelijk Noord-Brabant, Flevoland en West-
Friesland het aandeel 65-plussers flink toe met 75 %. Alle gemeenten zien ook het aantal 65-plussers
, flink toenemen tot 2040 (CBS 2012). Als je kijkt naar de grootste stijging, een verdrievoudig, van aantal
65-plussers wordt het vooral verwacht in Almere en in mindere mate, een ruime verdubbeling, in
Zeewolde.
Vergrijzing heeft allerlei consequenties voor de economische groei. Uit onderzoek door Regiovisie
Noord-Holland Noord (2012) is gebleken dat vergrijzing een remmend effect heeft op de economische
groei in Noord-Holland. De economische groeipotentie wordt onder druk gezet door de pensionering van
‘babyboom’-generatie. De potentiele beroepsbevolking daalt met uitzondering van Zaanstad. Wat het
vooral lastig maakt om groei van de economie te realiseren. De totale bevolking groeit nog wel, maar
minder dan het landelijk gemiddelde. De moeizame groei is toe te wijzen aan de vergrijzing.
De gevolgen van de vergrijzing voor de overheidsfinanciën zijn het meest in het oog springend. Uit het
onderzoek van Goudswaard (2007) en van Ewijk, Draper, ter Rele en Westerhout (2006) is gebleken dat
bij ongewijzigd beleid de overheidsuitgaven fors stijgen. De uitgaven lopen naar verwachting met
ongeveer 7 procent van het bbp op tot 2040. Die stijging is vooral toe te rekenen aan de op omslagbasis
gefinancierde AOW en aan de zorg, die ook sterk vergrijzingsgevoelig is. Er staat een toename van de
overheidsinkomsten met circa 4 procent van het bbp tegenover de uitgavenstijging. Er ontstaat een
jaarlijks gat tussen inkomsten en uitgaven per saldo van 3 procent van het bbp. Gerekend in de situatie
van 2006 spreken we over zo’n 16 miljard euro. Een conclusie dat het CPB hieruit trekt is dat de huidige
oplossingen in 2012 niet ‘houdbaar’ zijn, in de zin dat zonder beleidsaanpassing de overheidsfinanciën
zullen dwalen en een groeiende last zal worden doorgeschoven naar de toekomst en dus naar de
volgende generaties.
Als je kijkt naar de vergrijzing in Nederland, zijn er ook gevolgen in Nederland door deze vergrijzing. Zoals
eerder genoemd kan er verminderde groei in de economie optreden door een tekort aan
arbeidskrachten en een financieringsprobleem van de pensioenen dat de solidariteit tussen de
verschillende bevolkingsgroepen kan aantasten. Waar dit leidt is een krimpende economie wat via
tegenvallende belastinginkomsten ervoor zorgt dat de overheid minder te besteden heeft. Er zullen
bezuinigingen komen als de overheid niet meer veel kan besteden. De bezuinigingen zullen dan de
koopkracht van de bevolking aantasten waardoor die minder gaan uitgeven waardoor de economie in
een dal terecht gaat komen. Er ontstaat een hoge druk voor de jongeren door de grote groep mensen die
binnen paar jaren met pensioen gaan. Door een kleinere groep moeten er meer taken gedaan worden.
