RADIOLOGIE MSK
ALGEMEEN: RADIOLOGIE VAN HET BEWEGINGSSTELSEL ............................................................................................................ 2
INLEIDING ........................................................................................................................................................................................... 2
RADIOGRAFISCHE TECHNIEKEN ................................................................................................................................................................ 3
CT-SCAN ............................................................................................................................................................................................ 9
SKELETSCINTIGRAFIE ........................................................................................................................................................................... 11
ECHOGRAFIE ..................................................................................................................................................................................... 13
MR ................................................................................................................................................................................................. 13
BESLISBOOM ..................................................................................................................................................................................... 16
LUMBALE WERVELZUIL ............................................................................................................................................................. 18
HERHALING ANATOMIE ....................................................................................................................................................................... 18
OORZAKEN VAN LAGE RUGPIJN + ROL RADIOLOGIE .................................................................................................................................... 20
KEUZE VAN ONDERZOEKSTECHNIEK ........................................................................................................................................................ 20
RADIOGRAFIE (AP, LAT, ¾, L5-S1) ....................................................................................................................................................... 21
SPECIFIEKE ZIEKTEBEELDEN OP RADIOGRAFIE ............................................................................................................................................ 23
CT-SCAN .......................................................................................................................................................................................... 32
MAGNETISCHE RESONANTIE (MR) ........................................................................................................................................................ 32
SPECIFIEKE ZIEKTEBEELDEN OP MR ........................................................................................................................................................ 33
BESLISBOOM: WHAT TO ORDER WHEN? ............................................................................................................................................... 37
CERVICALE WERVELZUIL ........................................................................................................................................................... 40
ANATOMIE ....................................................................................................................................................................................... 40
TECHNIEKEN ..................................................................................................................................................................................... 42
DISCUSHERNIA .................................................................................................................................................................................. 44
ARTROSE .......................................................................................................................................................................................... 45
CERVICOBRACHIALGIE ......................................................................................................................................................................... 46
CERVICOGENE HOOFDPIJN ................................................................................................................................................................... 47
NEKTRAUMA & ALIGNATIESTOORNISSEN ................................................................................................................................................ 47
REUMATOÏDE ARTRITIS (RA) ................................................................................................................................................................ 51
SAMENVATTING BEELDVORMINGSKEUZE ................................................................................................................................................. 51
DE KNIE .................................................................................................................................................................................... 52
ONDERZOEKSTECHNIEKEN .................................................................................................................................................................... 52
NORMALE ANATOMIE VAN DE KNIE ........................................................................................................................................................ 53
GONARTHROSE .................................................................................................................................................................................. 54
BIJZONDERE AFWIJKINGEN................................................................................................................................................................... 56
KNIETRAUMA .................................................................................................................................................................................... 57
KRUISBANDLETSELS ............................................................................................................................................................................ 60
EXTENSORAPPARAAT .......................................................................................................................................................................... 62
MENISCI........................................................................................................................................................................................... 64
KRAAKBEEN ...................................................................................................................................................................................... 70
KNIELAST — WELK ONDERZOEK? ......................................................................................................................................................... 72
MRI VERSUS RX — WANNEER WAT? ..................................................................................................................................................... 73
SELECTED TOPICS – BEELDVORMING VAN HET OSTEOARTICULAIR STELSEL .............................................................................. 74
SCOLIOSE & STADIUM VAN RISSER ........................................................................................................................................................ 74
HEUP............................................................................................................................................................................................... 74
HETEROTOPE OSSIFICATIE / PERI-ARTICULAIRE OSSIFICATIE ........................................................................................................................ 76
POLS & HAND ................................................................................................................................................................................... 76
VOET ............................................................................................................................................................................................... 79
TEMPOROMANDIBULAIR GEWRICHT (TMG) ........................................................................................................................................... 80
1
,ALGEMEEN: RADIOLOGIE VAN HET BEWEGINGSSTELSEL
INLEIDING
SPECTRUM VAN PATHOLOGIEËN
- (Micro-) traumata - Congenitaal
- Artritis - Ontwikkeling: scoliose, X- en O-benen, …
- Infectie: niet vaak - Degeneratie: heel frequent
- Tumor/tumor stimulerend: mag je niet missen - Variant van het normale: heel frequent
- Metabool/endocrien - Normaal: veel mensen hebben ‘rugpijn’
KEUZE VAN DE BEELDVORMINGSTECHNIEK
Anamnese
- Beroep
- Hobby’s
- Reis
- Verleden?
Klinisch onderzoek
- Klopt het met het verhaal van de patiënt?
Resultaten van vorige onderzoeken
Diagnostische vraagstelling
Wat heb je gevonden tijdens de anamnese + KO?
Wat wil je weten?
- Bevestigen van vermoedelijke diagnose: fractuur, artrose, cyste, ..
- Vernauwen van DD: discushernia, facetartrose, spondylolisthesis, …
- Detectie en lokalisatie van het letsel
o Toevallige vonsten: moeten gerapporteerd worden (! Doe hier geen onnodig verder onderzoek naar)
o Na klinisch onderzoek
o Na scintigrafie
o Obv labo: RA, MM, OP, myositis
- Metingen: lente- of hoekmetingen, oppervlakte, volume, …
- Pre-operatieve evaluatie: meting, uitbreiding, 3D beeld, ..
- Evaluatie van therapie: na een fractuur, infectie, (peri)artritis, tumor, …
- Opsporen van complicaties: pseudoartrose, infectie, recidief
2
,Overzicht technieken
- Full-spine en full leg
- Overzichtsradiografie - Arthrografie
- (Video-)radioscopie - Angiografie
- Stress opnamen - (Myelografie)
- Dynamische opnamen - (Discografie)
- Scanometrie-radiometrie
- CT scan
- Scintigrafie/SPECT
- Echografie! - MR
RADIOGRAFISCHE TECHNIEKEN
Algemeen
Absorptie van de weefsels wordt bepaald door de samenstelling en dikte ervan
Minimaal 2 opnamen (= incidenties), loodrecht op elkaar
Posities
- Antero-posterieur of voor-achterwaarts
- Postero-anterieur of achter-voorwaarts
- Profiel of lateraal
- Schuin (3/4): links posterieur of rechts posterieur, links anterieur of rechts anterieur
Rechts Links
Terminologie
- Craniaal - Mediaal: dichter bij de middellijn - Flexie - Eversie
- Caudaal - Mediaan: in het midden - Extensie - Inversie: meest frequent
- Proximaal - Valgus: X-benen - Abductie - Pronatie
- Distaal - Varus: O-benen - Adductie - Supinatie
- Endo-exorotatie
3
, Lang been
- Epiphysis
- Metaphysis
- Diaphysis
- Physis (groeischijf): vaak wit = veel botbalkjes
- Apophysis: extra groeikernen, pees en facia zitten er op vast
- Periosteum
- Bolletjes links : sezambeentjes
- Gewrichtsspan: boven de gewrichtsspleet
• Wit uiteinde = veel botbalkjes
- Gewrichtskop: onder de gewrichtsspleet
- Cirkel: trabeculair bot
Indicaties
Eerste keuze bij onderzoek beenderen en gewrichten
- Fractuur, luxatie
- Statiekafwijkingen
- Vormafwijkingen, misvormingen
- Degeneratie, infectie, tumor
- Metabole afwijkingen
- Evaluatie callusvorming (niet bot rond fractuur)
Charcot Voet
RA: coup de vent Reuma, subluxatie Boxersfractuur
4
ALGEMEEN: RADIOLOGIE VAN HET BEWEGINGSSTELSEL ............................................................................................................ 2
INLEIDING ........................................................................................................................................................................................... 2
RADIOGRAFISCHE TECHNIEKEN ................................................................................................................................................................ 3
CT-SCAN ............................................................................................................................................................................................ 9
SKELETSCINTIGRAFIE ........................................................................................................................................................................... 11
ECHOGRAFIE ..................................................................................................................................................................................... 13
MR ................................................................................................................................................................................................. 13
BESLISBOOM ..................................................................................................................................................................................... 16
LUMBALE WERVELZUIL ............................................................................................................................................................. 18
HERHALING ANATOMIE ....................................................................................................................................................................... 18
OORZAKEN VAN LAGE RUGPIJN + ROL RADIOLOGIE .................................................................................................................................... 20
KEUZE VAN ONDERZOEKSTECHNIEK ........................................................................................................................................................ 20
RADIOGRAFIE (AP, LAT, ¾, L5-S1) ....................................................................................................................................................... 21
SPECIFIEKE ZIEKTEBEELDEN OP RADIOGRAFIE ............................................................................................................................................ 23
CT-SCAN .......................................................................................................................................................................................... 32
MAGNETISCHE RESONANTIE (MR) ........................................................................................................................................................ 32
SPECIFIEKE ZIEKTEBEELDEN OP MR ........................................................................................................................................................ 33
BESLISBOOM: WHAT TO ORDER WHEN? ............................................................................................................................................... 37
CERVICALE WERVELZUIL ........................................................................................................................................................... 40
ANATOMIE ....................................................................................................................................................................................... 40
TECHNIEKEN ..................................................................................................................................................................................... 42
DISCUSHERNIA .................................................................................................................................................................................. 44
ARTROSE .......................................................................................................................................................................................... 45
CERVICOBRACHIALGIE ......................................................................................................................................................................... 46
CERVICOGENE HOOFDPIJN ................................................................................................................................................................... 47
NEKTRAUMA & ALIGNATIESTOORNISSEN ................................................................................................................................................ 47
REUMATOÏDE ARTRITIS (RA) ................................................................................................................................................................ 51
SAMENVATTING BEELDVORMINGSKEUZE ................................................................................................................................................. 51
DE KNIE .................................................................................................................................................................................... 52
ONDERZOEKSTECHNIEKEN .................................................................................................................................................................... 52
NORMALE ANATOMIE VAN DE KNIE ........................................................................................................................................................ 53
GONARTHROSE .................................................................................................................................................................................. 54
BIJZONDERE AFWIJKINGEN................................................................................................................................................................... 56
KNIETRAUMA .................................................................................................................................................................................... 57
KRUISBANDLETSELS ............................................................................................................................................................................ 60
EXTENSORAPPARAAT .......................................................................................................................................................................... 62
MENISCI........................................................................................................................................................................................... 64
KRAAKBEEN ...................................................................................................................................................................................... 70
KNIELAST — WELK ONDERZOEK? ......................................................................................................................................................... 72
MRI VERSUS RX — WANNEER WAT? ..................................................................................................................................................... 73
SELECTED TOPICS – BEELDVORMING VAN HET OSTEOARTICULAIR STELSEL .............................................................................. 74
SCOLIOSE & STADIUM VAN RISSER ........................................................................................................................................................ 74
HEUP............................................................................................................................................................................................... 74
HETEROTOPE OSSIFICATIE / PERI-ARTICULAIRE OSSIFICATIE ........................................................................................................................ 76
POLS & HAND ................................................................................................................................................................................... 76
VOET ............................................................................................................................................................................................... 79
TEMPOROMANDIBULAIR GEWRICHT (TMG) ........................................................................................................................................... 80
1
,ALGEMEEN: RADIOLOGIE VAN HET BEWEGINGSSTELSEL
INLEIDING
SPECTRUM VAN PATHOLOGIEËN
- (Micro-) traumata - Congenitaal
- Artritis - Ontwikkeling: scoliose, X- en O-benen, …
- Infectie: niet vaak - Degeneratie: heel frequent
- Tumor/tumor stimulerend: mag je niet missen - Variant van het normale: heel frequent
- Metabool/endocrien - Normaal: veel mensen hebben ‘rugpijn’
KEUZE VAN DE BEELDVORMINGSTECHNIEK
Anamnese
- Beroep
- Hobby’s
- Reis
- Verleden?
Klinisch onderzoek
- Klopt het met het verhaal van de patiënt?
Resultaten van vorige onderzoeken
Diagnostische vraagstelling
Wat heb je gevonden tijdens de anamnese + KO?
Wat wil je weten?
- Bevestigen van vermoedelijke diagnose: fractuur, artrose, cyste, ..
- Vernauwen van DD: discushernia, facetartrose, spondylolisthesis, …
- Detectie en lokalisatie van het letsel
o Toevallige vonsten: moeten gerapporteerd worden (! Doe hier geen onnodig verder onderzoek naar)
o Na klinisch onderzoek
o Na scintigrafie
o Obv labo: RA, MM, OP, myositis
- Metingen: lente- of hoekmetingen, oppervlakte, volume, …
- Pre-operatieve evaluatie: meting, uitbreiding, 3D beeld, ..
- Evaluatie van therapie: na een fractuur, infectie, (peri)artritis, tumor, …
- Opsporen van complicaties: pseudoartrose, infectie, recidief
2
,Overzicht technieken
- Full-spine en full leg
- Overzichtsradiografie - Arthrografie
- (Video-)radioscopie - Angiografie
- Stress opnamen - (Myelografie)
- Dynamische opnamen - (Discografie)
- Scanometrie-radiometrie
- CT scan
- Scintigrafie/SPECT
- Echografie! - MR
RADIOGRAFISCHE TECHNIEKEN
Algemeen
Absorptie van de weefsels wordt bepaald door de samenstelling en dikte ervan
Minimaal 2 opnamen (= incidenties), loodrecht op elkaar
Posities
- Antero-posterieur of voor-achterwaarts
- Postero-anterieur of achter-voorwaarts
- Profiel of lateraal
- Schuin (3/4): links posterieur of rechts posterieur, links anterieur of rechts anterieur
Rechts Links
Terminologie
- Craniaal - Mediaal: dichter bij de middellijn - Flexie - Eversie
- Caudaal - Mediaan: in het midden - Extensie - Inversie: meest frequent
- Proximaal - Valgus: X-benen - Abductie - Pronatie
- Distaal - Varus: O-benen - Adductie - Supinatie
- Endo-exorotatie
3
, Lang been
- Epiphysis
- Metaphysis
- Diaphysis
- Physis (groeischijf): vaak wit = veel botbalkjes
- Apophysis: extra groeikernen, pees en facia zitten er op vast
- Periosteum
- Bolletjes links : sezambeentjes
- Gewrichtsspan: boven de gewrichtsspleet
• Wit uiteinde = veel botbalkjes
- Gewrichtskop: onder de gewrichtsspleet
- Cirkel: trabeculair bot
Indicaties
Eerste keuze bij onderzoek beenderen en gewrichten
- Fractuur, luxatie
- Statiekafwijkingen
- Vormafwijkingen, misvormingen
- Degeneratie, infectie, tumor
- Metabole afwijkingen
- Evaluatie callusvorming (niet bot rond fractuur)
Charcot Voet
RA: coup de vent Reuma, subluxatie Boxersfractuur
4
