Samenvatting Aardrijkskunde — HAVO/VWO
Eindexamen 2026
UITGEBREIDE EDITIE — Weer/Klimaat, Bevolking,
Globalisering, Aarde, Water, Energie + 25 Oefenvragen
Complete Examenvoorbereiding
Versie: 2026 — UITGEBREIDE EDITIE
Geschikt voor: HAVO en VWO Aardrijkskunde eindexamen
Inhoud: Weer/klimaat + bevolking + globalisering + aarde + water + energie + 25 oefenvragen
Omvang: 30+ pagina's
⭐ Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
DEEL 1: WEER EN KLIMAAT
1.1 Verschil Weer en Klimaat
Weer Klimaat
Tijd Momentopname (nu, vandaag) Gemiddelde over 30+ jaar
Schaal Lokaal Regionaal/globaal
Voorspelbaar Max. 2 weken Trends over decennia
1.2 Atmosfeer
Samenstelling: 78% N₂, 21% O₂, 1% overig (CO₂, waterdamp)
Troposfeer: 0-12 km → hier speelt het WEER zich af
Stratosfeer: 12-50 km → ozonlaag
1.3 Klimaatfactoren
Factor Invloed
Breedteligging Dichtbij evenaar = warm, bij polen = koud
Hoogteligging Hoger = kouder (6,5°C per 1000m)
Afstand tot zee Kust = gematigd, binnenland = extremer
(continentaal)
Zeestromingen Warme stroom (Golfstroom) = zachter klimaat
Wind Westenwind brengt zeevocht → neerslag
, Factor Invloed
Albedo Weerkaatsing zonlicht (sneeuw = hoog, bos =
laag)
1.4 Klimaatzones (Köppen)
Zone Temperatuur Neerslag Voorbeeld
Tropisch (A) Altijd warm (>18°C) Veel Amazone, Congo
Droog (B) Warm/koud Zeer weinig Sahara, Gobi
Gematigd (C) Milde winters Voldoende West-Europa, Japan
Continentaal (D) Koude winters, warme Wisselend Rusland, Canada
zomers
Polair (E) Altijd koud Weinig Arctisch, Antarctica
1.5 Klimaatverandering
Broeikaseffect:
Zonnestraling → aarde warmt op → infrarood terug → broeikassen (CO₂, CH₄)
houden warmte vast → temperatuurstijging
Versterkt broeikaseffect:
Mens verhoogt CO₂ door:
- Fossiele brandstoffen (olie, gas, kolen)
- Ontbossing (minder CO₂-opname)
- Veeteelt (methaan)
- Industrie
Gevolgen:
- Zeespiegelstijging (ijskappen smelten)
- Extremer weer (droogte, hittegolven, stormen)
- Biodiversiteitsverlies
- Voedselzekerheid bedreigd
- Klimaatvluchtelingen
Klimaatakkoord van Parijs (2015):
→ Opwarming beperken tot max. 1,5-2°C
→ CO₂-uitstoot terugdringen
→ 195 landen ondertekend
DEEL 2: BEVOLKING
2.1 Demografisch Transitiemodel (DTM)
Fase 1: Hoog geboortecijfer + hoog sterftecijfer → langzame groei
Fase 2: Hoog geboortecijfer + DALEND sterftecijfer → SNELLE groei
Fase 3: DALEND geboortecijfer + laag sterftecijfer → groei vertraagt
Fase 4: Laag geboortecijfer + laag sterftecijfer → stabiel
Fase 5: Zeer laag geboortecijfer → bevolkingskrimp
Nederland: fase 4-5
Eindexamen 2026
UITGEBREIDE EDITIE — Weer/Klimaat, Bevolking,
Globalisering, Aarde, Water, Energie + 25 Oefenvragen
Complete Examenvoorbereiding
Versie: 2026 — UITGEBREIDE EDITIE
Geschikt voor: HAVO en VWO Aardrijkskunde eindexamen
Inhoud: Weer/klimaat + bevolking + globalisering + aarde + water + energie + 25 oefenvragen
Omvang: 30+ pagina's
⭐ Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
DEEL 1: WEER EN KLIMAAT
1.1 Verschil Weer en Klimaat
Weer Klimaat
Tijd Momentopname (nu, vandaag) Gemiddelde over 30+ jaar
Schaal Lokaal Regionaal/globaal
Voorspelbaar Max. 2 weken Trends over decennia
1.2 Atmosfeer
Samenstelling: 78% N₂, 21% O₂, 1% overig (CO₂, waterdamp)
Troposfeer: 0-12 km → hier speelt het WEER zich af
Stratosfeer: 12-50 km → ozonlaag
1.3 Klimaatfactoren
Factor Invloed
Breedteligging Dichtbij evenaar = warm, bij polen = koud
Hoogteligging Hoger = kouder (6,5°C per 1000m)
Afstand tot zee Kust = gematigd, binnenland = extremer
(continentaal)
Zeestromingen Warme stroom (Golfstroom) = zachter klimaat
Wind Westenwind brengt zeevocht → neerslag
, Factor Invloed
Albedo Weerkaatsing zonlicht (sneeuw = hoog, bos =
laag)
1.4 Klimaatzones (Köppen)
Zone Temperatuur Neerslag Voorbeeld
Tropisch (A) Altijd warm (>18°C) Veel Amazone, Congo
Droog (B) Warm/koud Zeer weinig Sahara, Gobi
Gematigd (C) Milde winters Voldoende West-Europa, Japan
Continentaal (D) Koude winters, warme Wisselend Rusland, Canada
zomers
Polair (E) Altijd koud Weinig Arctisch, Antarctica
1.5 Klimaatverandering
Broeikaseffect:
Zonnestraling → aarde warmt op → infrarood terug → broeikassen (CO₂, CH₄)
houden warmte vast → temperatuurstijging
Versterkt broeikaseffect:
Mens verhoogt CO₂ door:
- Fossiele brandstoffen (olie, gas, kolen)
- Ontbossing (minder CO₂-opname)
- Veeteelt (methaan)
- Industrie
Gevolgen:
- Zeespiegelstijging (ijskappen smelten)
- Extremer weer (droogte, hittegolven, stormen)
- Biodiversiteitsverlies
- Voedselzekerheid bedreigd
- Klimaatvluchtelingen
Klimaatakkoord van Parijs (2015):
→ Opwarming beperken tot max. 1,5-2°C
→ CO₂-uitstoot terugdringen
→ 195 landen ondertekend
DEEL 2: BEVOLKING
2.1 Demografisch Transitiemodel (DTM)
Fase 1: Hoog geboortecijfer + hoog sterftecijfer → langzame groei
Fase 2: Hoog geboortecijfer + DALEND sterftecijfer → SNELLE groei
Fase 3: DALEND geboortecijfer + laag sterftecijfer → groei vertraagt
Fase 4: Laag geboortecijfer + laag sterftecijfer → stabiel
Fase 5: Zeer laag geboortecijfer → bevolkingskrimp
Nederland: fase 4-5
