Samenvatting – Jeugdrecht begrepen
H1 – Inleiding recht
Doel van recht
• Rechtvaardigheid
• Gelijkheid
• Bescherming van de zwaksten
• Conflictbeheersing
• Ordenen van de samenleving
• Geven van regels om conflicten te voorkomen
Rechtsgebieden
1. Staatsrecht
Bevat de basisregels voor de organisatie van de overheid (gemeente, provincie en staat) en hun
onderlinge verhoudingen.
Belangrijk: De Grondwet.
2. Bestuursrecht
Houdt zich bezig met de overheid in actie en geeft regels aan wat daarin wel en niet mag
(bijvoorbeeld vergunningen).
Belangrijk: Algemene wet bestuursrecht (Awb).
3. Strafrecht
Beschrijft verboden gedragingen (zoals stelen en moord) die de rechtsorde, rust en veiligheid van
de samenleving schenden.
Twee belangrijke wetboeken:
• Wetboek van Strafrecht (Sr): wat strafbaar is.
• Wetboek van Strafvordering (Sv): wat er gebeurt als een strafbaar feit is gepleegd.
4. Burgerlijk recht
Bestaat uit drie onderdelen:
1. Personen- en familierecht = Relaties, Ouderschap, Huwelijk, Gezag, Scheiding
2. Vermogensrecht → Koop, Huur, Hypotheek
3. Rechtspersonenrecht = Organisaties en ondernemingen die als zelfstandige
rechtspersonen bestaan.
Belangrijke wetboeken:
• Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten van burgers)
• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (procesrecht; verloop van burgerlijke
procedures)
Jeugdrecht
Geheel van rechtsregels die de positie van jeugdigen (jonger dan 18 jaar) regelen.
Jeugdrecht valt onder: Strafrecht en Burgerlijk recht
Daarnaast zijn er raakvlakken met: Milieurecht, Vreemdelingenrecht, Onderwijsrecht
Arbeidsrecht,
1
,Materieel recht = Regelt de rechten en plichten van burgers en bevat de regels waaraan
iedereen zich moet houden.
Formeel recht = Procesrecht, regelt hoe het materiële recht wordt gehandhaafd.
Formeel recht regelt de wijze waarop materieel recht wordt gehandhaafd.
Nationaal recht = Regels die gelden binnen het grondgebied van één land.
Internationaal recht= Regelt rechtsrelaties tussen landen. (Vb: AVG, Regels van de Europese Unie)
H2 De ouders van een jeugdige
Valt onder het personen- en familierecht (onderdeel van het burgerlijk recht).
Ouderlijk gezag
Wettelijke verantwoordelijkheid om een kind te verzorgen en op te voeden.
• De moeder heeft bijna altijd automatisch gezag.
• Ook de echtgenoot, geregistreerd partner of degene die het kind heeft erkend kan gezag
krijgen.
• Wanneer een relatie eindigt, behouden ouders vaak gezamenlijk gezag en nemen zij
belangrijke beslissingen samen.
Juridisch ouderschap
Wordt vastgesteld door de burgerlijke stand.
Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
Juridische moeder
De juridische moeder is:
• De biologische moeder die het kind heeft gebaard.
• De adoptiemoeder.
• De vrouw die gehuwd is of een geregistreerd partnerschap heeft met de moeder.
• De vrouw die het kind heeft erkend.
• De vrouw van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld.
Draagmoederschap
De draagmoeder is de juridische moeder.
De wensmoeder is vaak de biologische moeder, maar moet het kind erkennen of adopteren.
Proces wensmoeder
Draagmoeder niet getrouwd
• Wensmoeder kan het kind erkennen.
• Daarna kan bij de rechtbank een verzoek worden gedaan om het gezag over te nemen of
het kind te adopteren.
Draagmoeder wel getrouwd
• Erkenning is niet mogelijk.
• De echtgenoot van de draagmoeder is dan tweede juridische ouder.
• De rechter moet het gezag van beide juridische ouders beëindigen.
• De wensmoeder kan het kind als pleegkind opnemen en na een jaar adopteren.
2
, Juridische vader
Een man is juridisch vader wanneer:
• Hij bij de geboorte met de moeder gehuwd is.
• Hij het kind heeft erkend.
• De rechter het vaderschap heeft vastgesteld.
• Hij het kind heeft geadopteerd.
• Hij gehuwd was met de moeder maar vóór de geboorte overleed (tijdens de
zwangerschap).
→ Man kan het vaderschap alleen ontkennen wanneer hij niet de biologische vader is.
→ Heeft moeder geen formele relatie bij geboorte, dan heeft het kind alleen juridische
moeder.
→ Vader kan het kind erkennen door bij de burgerlijke stand te verklaren dat hij juridisch
vader wil worden.
!!Na overlijden van de vader kan een andere man het kind niet meer erkennen, ook niet na een
echtscheiding!!
Erkenning
Een jeugdige zonder juridische vader kan door een man worden erkend d.m.v. akte
Toestemming voor erkenning
Kind jonger dan 12 jaar → Alleen toestemming van de moeder nodig.
Tussen 12 en 16 jaar→ Toestemming van moeder én jeugdige.
Vanaf 16 jaar → Alleen toestemming van de jeugdige.
Geen toestemming = geen erkenning.
Uitzondering:
De biologische vader kan vervangende toestemming van de rechter krijgen wanneer:
• De belangen van de jeugdige niet worden geschaad.
• De belangen van de moeder niet worden geschaad.
• Er sprake is van een ongestoorde verhouding tussen moeder en kind.
Erkenning kan ongedaan worden gemaakt, als het is ontstaan door →
• Kind ontdekt dat de erkenner niet de biologische vader is
• Dwaling, blijkt achteraf niet de vader te zijn.
• Bedrog, expres voorgelogen erover.
• Misbruik van omstandigheden, dit is een uitspraak van de rechter
• Dwang, door bijvoorbeeld geweld
Erkenning is niet mogelijk
• Door man die niet met moeder mag trouwen wegens nauwe verwantschap (broer, neef).
• Door iemand jonger dan 16 jaar.
• Door iemand die onder curatele staat (handelingsonbekwaam)
• Wanneer de jeugdige al twee juridische ouders heeft.
➢ Wanneer een verwekker weigert te erkennen kan de rechter hem kan opleggen.
➢ Alleen moeder en kind kunnen een verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het
vaderschap indienen.
3
H1 – Inleiding recht
Doel van recht
• Rechtvaardigheid
• Gelijkheid
• Bescherming van de zwaksten
• Conflictbeheersing
• Ordenen van de samenleving
• Geven van regels om conflicten te voorkomen
Rechtsgebieden
1. Staatsrecht
Bevat de basisregels voor de organisatie van de overheid (gemeente, provincie en staat) en hun
onderlinge verhoudingen.
Belangrijk: De Grondwet.
2. Bestuursrecht
Houdt zich bezig met de overheid in actie en geeft regels aan wat daarin wel en niet mag
(bijvoorbeeld vergunningen).
Belangrijk: Algemene wet bestuursrecht (Awb).
3. Strafrecht
Beschrijft verboden gedragingen (zoals stelen en moord) die de rechtsorde, rust en veiligheid van
de samenleving schenden.
Twee belangrijke wetboeken:
• Wetboek van Strafrecht (Sr): wat strafbaar is.
• Wetboek van Strafvordering (Sv): wat er gebeurt als een strafbaar feit is gepleegd.
4. Burgerlijk recht
Bestaat uit drie onderdelen:
1. Personen- en familierecht = Relaties, Ouderschap, Huwelijk, Gezag, Scheiding
2. Vermogensrecht → Koop, Huur, Hypotheek
3. Rechtspersonenrecht = Organisaties en ondernemingen die als zelfstandige
rechtspersonen bestaan.
Belangrijke wetboeken:
• Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten van burgers)
• Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (procesrecht; verloop van burgerlijke
procedures)
Jeugdrecht
Geheel van rechtsregels die de positie van jeugdigen (jonger dan 18 jaar) regelen.
Jeugdrecht valt onder: Strafrecht en Burgerlijk recht
Daarnaast zijn er raakvlakken met: Milieurecht, Vreemdelingenrecht, Onderwijsrecht
Arbeidsrecht,
1
,Materieel recht = Regelt de rechten en plichten van burgers en bevat de regels waaraan
iedereen zich moet houden.
Formeel recht = Procesrecht, regelt hoe het materiële recht wordt gehandhaafd.
Formeel recht regelt de wijze waarop materieel recht wordt gehandhaafd.
Nationaal recht = Regels die gelden binnen het grondgebied van één land.
Internationaal recht= Regelt rechtsrelaties tussen landen. (Vb: AVG, Regels van de Europese Unie)
H2 De ouders van een jeugdige
Valt onder het personen- en familierecht (onderdeel van het burgerlijk recht).
Ouderlijk gezag
Wettelijke verantwoordelijkheid om een kind te verzorgen en op te voeden.
• De moeder heeft bijna altijd automatisch gezag.
• Ook de echtgenoot, geregistreerd partner of degene die het kind heeft erkend kan gezag
krijgen.
• Wanneer een relatie eindigt, behouden ouders vaak gezamenlijk gezag en nemen zij
belangrijke beslissingen samen.
Juridisch ouderschap
Wordt vastgesteld door de burgerlijke stand.
Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
Juridische moeder
De juridische moeder is:
• De biologische moeder die het kind heeft gebaard.
• De adoptiemoeder.
• De vrouw die gehuwd is of een geregistreerd partnerschap heeft met de moeder.
• De vrouw die het kind heeft erkend.
• De vrouw van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld.
Draagmoederschap
De draagmoeder is de juridische moeder.
De wensmoeder is vaak de biologische moeder, maar moet het kind erkennen of adopteren.
Proces wensmoeder
Draagmoeder niet getrouwd
• Wensmoeder kan het kind erkennen.
• Daarna kan bij de rechtbank een verzoek worden gedaan om het gezag over te nemen of
het kind te adopteren.
Draagmoeder wel getrouwd
• Erkenning is niet mogelijk.
• De echtgenoot van de draagmoeder is dan tweede juridische ouder.
• De rechter moet het gezag van beide juridische ouders beëindigen.
• De wensmoeder kan het kind als pleegkind opnemen en na een jaar adopteren.
2
, Juridische vader
Een man is juridisch vader wanneer:
• Hij bij de geboorte met de moeder gehuwd is.
• Hij het kind heeft erkend.
• De rechter het vaderschap heeft vastgesteld.
• Hij het kind heeft geadopteerd.
• Hij gehuwd was met de moeder maar vóór de geboorte overleed (tijdens de
zwangerschap).
→ Man kan het vaderschap alleen ontkennen wanneer hij niet de biologische vader is.
→ Heeft moeder geen formele relatie bij geboorte, dan heeft het kind alleen juridische
moeder.
→ Vader kan het kind erkennen door bij de burgerlijke stand te verklaren dat hij juridisch
vader wil worden.
!!Na overlijden van de vader kan een andere man het kind niet meer erkennen, ook niet na een
echtscheiding!!
Erkenning
Een jeugdige zonder juridische vader kan door een man worden erkend d.m.v. akte
Toestemming voor erkenning
Kind jonger dan 12 jaar → Alleen toestemming van de moeder nodig.
Tussen 12 en 16 jaar→ Toestemming van moeder én jeugdige.
Vanaf 16 jaar → Alleen toestemming van de jeugdige.
Geen toestemming = geen erkenning.
Uitzondering:
De biologische vader kan vervangende toestemming van de rechter krijgen wanneer:
• De belangen van de jeugdige niet worden geschaad.
• De belangen van de moeder niet worden geschaad.
• Er sprake is van een ongestoorde verhouding tussen moeder en kind.
Erkenning kan ongedaan worden gemaakt, als het is ontstaan door →
• Kind ontdekt dat de erkenner niet de biologische vader is
• Dwaling, blijkt achteraf niet de vader te zijn.
• Bedrog, expres voorgelogen erover.
• Misbruik van omstandigheden, dit is een uitspraak van de rechter
• Dwang, door bijvoorbeeld geweld
Erkenning is niet mogelijk
• Door man die niet met moeder mag trouwen wegens nauwe verwantschap (broer, neef).
• Door iemand jonger dan 16 jaar.
• Door iemand die onder curatele staat (handelingsonbekwaam)
• Wanneer de jeugdige al twee juridische ouders heeft.
➢ Wanneer een verwekker weigert te erkennen kan de rechter hem kan opleggen.
➢ Alleen moeder en kind kunnen een verzoek tot gerechtelijke vaststelling van het
vaderschap indienen.
3
