Samenvatting Hoorcolleges Internationaal privaatrecht (notarieel)
Hoorcollege 1 - Inleiding en bevoegdheid................................................................................2
Hoorcollege 2 - Bevoegdheid.................................................................................................13
Hoorcollege 3: Huwelijksvermogensrecht.............................................................................. 25
Hoorcollege 4: Erfrecht.......................................................................................................... 40
Hoorcollege 5: IPR Rechtspersonenrecht..............................................................................50
1
,Hoorcollege 1 - Inleiding en bevoegdheid
Voorbeeld boek Kabul:
Polls in college: Zou je naar de Noorse rechter kunnen? Schrijver is noors, aanklager is
afgaans. Wat zou een reden kunnen zijn voor de bevoegdheid van de noorse rechter?
Meeste mensen zeggen ja.
- Boek is geschreven en waarschijnlijk gedrukt in Noorwegen.
- Gedaagde partij zit in noorwegen
Zou de rechter in Afghanistan bevoegd moeten zijn? Waarom ligt de bevoegdheid van de
rechter minder voor de hand? Gedaagde wordt voor de rechter gedaagd en het is fijn als dit
in zijn eigen land kan.
Wat zijn een reden kunnen zijn dat er misschien wel bevoegdheid zou kunnen zijn in
Afghanistan? Je zou de OD daar kunnen lokaliseren, aangezien het boek in Afghanistan
uitgegeven is en daar dus schade heeft toegebracht. Je kunt ook nog kijken naar waar je
vonnis ten uitvoer wordt gelegd en waar de schade dus moet worden hersteld.
Toepasselijk recht
Wat ligt het meest voor de hand, welk recht zou je moeten toepassen?
3 hoofdonderdelen IPR
1. Welke rechter van welk land is bevoegd? (Internationale bevoegdheid)
2. Welk rechter gaat die rechter toepassen?
3. Wat kun je met een buitenlandsvonnis in het eigen land?
Ook nog: Internationaal procesrecht → Bewijsverkrijging en betekening. Leer je vooral in de
praktijk.
Aangrenzende rechtsgebieden: Zie powerpoint.
- Weens koopverdrag
- Internationaal publiekrecht: tegenover een overheidshandeling
- etc.
Doel IPR
Het doel van het IPR is het regelen van het internationale rechtsverkeer. Het IPR is overal.
Het Europese IPR heeft ook nog het belang van de vrije markt. Het bevorderen van het vrij
verkeer, en anderzijds het voorkomen van misbruik van de open grenzen.
IPR: Internationaal boter, kaas en eieren.
1. Welk van de hoofdvragen speelt hier?
2. Op welk rechtsgebied zit dit? Familierecht, overeenkomstenrecht etc.
3. Wat zijn de bronnen waar ik dan in kan kijken?
4. Welke bronnen moet ik gaan toepassen?
Afkortingen: OD: onrechtmatige daad, OVK: overeenkomst, Bvgd: bevoegdheid, Tul:
tenuitvoerlegging.
2
,Bevoegdheid ‐ bronnen
Verdragen
- Bilaterale verdragen
- Verdrag van Lugano 2007
- Bijzondere verdragen: vaak materieel recht + ; m.n. transport en IE
- Haagse IPR verdragen: Forumkeuzeverdrag 2005
Europees recht
- Verordening Brussel I bis (EEX‐Vo II)
- Verordening Brussel II bis / Insolventie Vo / Alimentatie Vo etc
- Overige secundaire EU wetgeving (detacheringsrichtlijn, IE)
Nationaal: Wet: Art. 1‐14 Rv
Bronnen: checklist
Welke bron of bronnen zitten er in ‘de mand van de Nederlandse rechter’?
Welke van die bron of bronnen zijn van toepassing?
● Mtg ‐ Materieel toepassingsgebied – waar gaat de regeling over? Waar gaat de
regeling over? OD, overeenkomsten, insolventie? Familierecht?
● Ftg ‐ Formeel toepassingsgebied – zijn er nadere voorwaarden voor toepassing –
bijv. m.b.t. de woonplaats of nationaliteit van betrokkenen?
● Ttg ‐ Temporeel toepassingsgebied – wat is de werking in de tijd?
Meer dan 1 regeling van toepassing → samenloop: welke heeft voorrang? Je moet in de
jongste bron gaan kijken welke voorrang heeft.
Brussel Ibis - Materieel toepassingsgebied
Artikel 1: burgerlijke en handelszaken, ongeacht de aard van het gerecht.
Met name niet: fiscale zaken, douanezaken en administratiefrechtelijke zaken en acta iure
imperii
Niet van toepassing op …
● Familierecht: Brussel II bis verordening (e.a.)
● Arbitrage
● Faillissement: Insolventieverordening
● Etc.
Burgerlijke en handelszaak
Verordeningsautonome + ruime uitleg → Niet zozeer afhankelijk van de positie van de
procespartijen.
Verordeningsautonoom: Het maakt niet uit wat de betekenis is van de begrippen in Brussel i
bis naar nationaal recht, er wordt in brussel i bis een eigen begrip gegeven.
Wel:
● Ofwel aard rechtsbetrekkingen tussen partijen bij het geschil en het voorwerp van het
geschil,
● Ofwel grondslag vordering en de wijze waarop die wordt ingesteld
➔ HvJ EU 25 maart 2021, ECLI:EU:C:2021:236, r.o. 59‐73 (Obala / NLB
Leasing): Stad in Kroatië, vennootschap voor inning parkeergeld. Vordering
ziet op de inning van een dagkaart, vordering van 11 euro.
➔ Rechtsvraag: Een van de partijen is een overheidsinstantie, is dit nog wel een
burgerlijke en handelszaak?
3
, ➔ Rechtsregel Hof: Criterium: Heeft de overheidspartij gehandeld op basis van
bijzondere bevoegdheden die een particulier niet heeft.
Brussel Ibis - Formeel toepassingsgebied
● Artikel 4 en 5 Brussel i bis: verweerder heeft woonplaats in een lidstaat, Formeel van
toepassing als de verweerder in zijn woonplaats heeft in de EU. = Brussel Ibis van
toepassing;
● Artikel 6 Brussel i bis: Verweerder geen woonplaats in een lidstaat = nationaal recht
van toepassing onverminderd art 18 lid 1 (cons), art. 21 lid 2 (iao) en de artikelen 24
(exclusieve bevoegdheid) en 25 (forumkeuze)
Woonplaats
● Art. 62 Brussel i bis: natuurlijke personen: Woonplaatsbegrip van het nationaal recht
van de rechter. Geen woonplaats in die lidstaat? → Dan toepassen naar recht van
een andere EU rechter waar de verweerder wel woonplaats heeft.
➔ Naar Nederlands nationaal recht is art. 1:10 BW e.v.
● Art. 63 Brussel i bis: autonoom: rechtspersonen kunnen meerdere woonplaatsen
hebben:
- plaats statutaire zetel, of
- plaats hoofdbestuur (= centrum bestuursactiviteiten), of
- plaats van de hoofdvestiging (centrum bedrijfsactiviteiten.
Je kunt dan als eiser kiezen op basis van de woonplaats waar je zou willen procederen.
Brussel Ibis ‐ Temporeel toepassingsgebied
Art. 66 Brussel i bis: is slechts van toepassing op rechtsvorderingen die zijn ingesteld,
authentieke akten die zijn verleden of geregistreerd, en gerechtelijke schikkingen die zijn
goedgekeurd of getroffen op of na 10 januari 2015.
● … blijft Vo 44/2001 van toepassing op beslissingen gegeven inzake
rechtsvorderingen die zijn ingesteld … vóór 10 januari 2015…
Brussel Ibis ‐ Bevoegdheid
Structuur
● Art. 4 Brussel I bis: Hoofdregel ‐ algemene bevoegdheid op basis van de woonplaats
van de verweerder. Formeel van toepassing als de verweerder in zijn woonplaats
heeft in de EU.
Aantal uitzonderingen die een afwijkend formeel toepassingsgebied hebben:
● Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2, art. 7‐9
Brussel i bis.
● Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5 Brussel i bis.
● Exclusieve bevoegdheid: afd. 6 Brussel i bis.
● Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7 Brussel i bis. → Gekozen voor een rechter
van een lidstaat.
● Voorlopige en bewarende maatregelen: art. 35 Brussel i bis.
Bevoegdheid: Belangen
Belangen van partijen: Eiser belangen zijn anders dan die van de gedaagde. Derden, staten.
Partijbelangen
● Rechtszekerheid en voorzienbaarheid
4
Hoorcollege 1 - Inleiding en bevoegdheid................................................................................2
Hoorcollege 2 - Bevoegdheid.................................................................................................13
Hoorcollege 3: Huwelijksvermogensrecht.............................................................................. 25
Hoorcollege 4: Erfrecht.......................................................................................................... 40
Hoorcollege 5: IPR Rechtspersonenrecht..............................................................................50
1
,Hoorcollege 1 - Inleiding en bevoegdheid
Voorbeeld boek Kabul:
Polls in college: Zou je naar de Noorse rechter kunnen? Schrijver is noors, aanklager is
afgaans. Wat zou een reden kunnen zijn voor de bevoegdheid van de noorse rechter?
Meeste mensen zeggen ja.
- Boek is geschreven en waarschijnlijk gedrukt in Noorwegen.
- Gedaagde partij zit in noorwegen
Zou de rechter in Afghanistan bevoegd moeten zijn? Waarom ligt de bevoegdheid van de
rechter minder voor de hand? Gedaagde wordt voor de rechter gedaagd en het is fijn als dit
in zijn eigen land kan.
Wat zijn een reden kunnen zijn dat er misschien wel bevoegdheid zou kunnen zijn in
Afghanistan? Je zou de OD daar kunnen lokaliseren, aangezien het boek in Afghanistan
uitgegeven is en daar dus schade heeft toegebracht. Je kunt ook nog kijken naar waar je
vonnis ten uitvoer wordt gelegd en waar de schade dus moet worden hersteld.
Toepasselijk recht
Wat ligt het meest voor de hand, welk recht zou je moeten toepassen?
3 hoofdonderdelen IPR
1. Welke rechter van welk land is bevoegd? (Internationale bevoegdheid)
2. Welk rechter gaat die rechter toepassen?
3. Wat kun je met een buitenlandsvonnis in het eigen land?
Ook nog: Internationaal procesrecht → Bewijsverkrijging en betekening. Leer je vooral in de
praktijk.
Aangrenzende rechtsgebieden: Zie powerpoint.
- Weens koopverdrag
- Internationaal publiekrecht: tegenover een overheidshandeling
- etc.
Doel IPR
Het doel van het IPR is het regelen van het internationale rechtsverkeer. Het IPR is overal.
Het Europese IPR heeft ook nog het belang van de vrije markt. Het bevorderen van het vrij
verkeer, en anderzijds het voorkomen van misbruik van de open grenzen.
IPR: Internationaal boter, kaas en eieren.
1. Welk van de hoofdvragen speelt hier?
2. Op welk rechtsgebied zit dit? Familierecht, overeenkomstenrecht etc.
3. Wat zijn de bronnen waar ik dan in kan kijken?
4. Welke bronnen moet ik gaan toepassen?
Afkortingen: OD: onrechtmatige daad, OVK: overeenkomst, Bvgd: bevoegdheid, Tul:
tenuitvoerlegging.
2
,Bevoegdheid ‐ bronnen
Verdragen
- Bilaterale verdragen
- Verdrag van Lugano 2007
- Bijzondere verdragen: vaak materieel recht + ; m.n. transport en IE
- Haagse IPR verdragen: Forumkeuzeverdrag 2005
Europees recht
- Verordening Brussel I bis (EEX‐Vo II)
- Verordening Brussel II bis / Insolventie Vo / Alimentatie Vo etc
- Overige secundaire EU wetgeving (detacheringsrichtlijn, IE)
Nationaal: Wet: Art. 1‐14 Rv
Bronnen: checklist
Welke bron of bronnen zitten er in ‘de mand van de Nederlandse rechter’?
Welke van die bron of bronnen zijn van toepassing?
● Mtg ‐ Materieel toepassingsgebied – waar gaat de regeling over? Waar gaat de
regeling over? OD, overeenkomsten, insolventie? Familierecht?
● Ftg ‐ Formeel toepassingsgebied – zijn er nadere voorwaarden voor toepassing –
bijv. m.b.t. de woonplaats of nationaliteit van betrokkenen?
● Ttg ‐ Temporeel toepassingsgebied – wat is de werking in de tijd?
Meer dan 1 regeling van toepassing → samenloop: welke heeft voorrang? Je moet in de
jongste bron gaan kijken welke voorrang heeft.
Brussel Ibis - Materieel toepassingsgebied
Artikel 1: burgerlijke en handelszaken, ongeacht de aard van het gerecht.
Met name niet: fiscale zaken, douanezaken en administratiefrechtelijke zaken en acta iure
imperii
Niet van toepassing op …
● Familierecht: Brussel II bis verordening (e.a.)
● Arbitrage
● Faillissement: Insolventieverordening
● Etc.
Burgerlijke en handelszaak
Verordeningsautonome + ruime uitleg → Niet zozeer afhankelijk van de positie van de
procespartijen.
Verordeningsautonoom: Het maakt niet uit wat de betekenis is van de begrippen in Brussel i
bis naar nationaal recht, er wordt in brussel i bis een eigen begrip gegeven.
Wel:
● Ofwel aard rechtsbetrekkingen tussen partijen bij het geschil en het voorwerp van het
geschil,
● Ofwel grondslag vordering en de wijze waarop die wordt ingesteld
➔ HvJ EU 25 maart 2021, ECLI:EU:C:2021:236, r.o. 59‐73 (Obala / NLB
Leasing): Stad in Kroatië, vennootschap voor inning parkeergeld. Vordering
ziet op de inning van een dagkaart, vordering van 11 euro.
➔ Rechtsvraag: Een van de partijen is een overheidsinstantie, is dit nog wel een
burgerlijke en handelszaak?
3
, ➔ Rechtsregel Hof: Criterium: Heeft de overheidspartij gehandeld op basis van
bijzondere bevoegdheden die een particulier niet heeft.
Brussel Ibis - Formeel toepassingsgebied
● Artikel 4 en 5 Brussel i bis: verweerder heeft woonplaats in een lidstaat, Formeel van
toepassing als de verweerder in zijn woonplaats heeft in de EU. = Brussel Ibis van
toepassing;
● Artikel 6 Brussel i bis: Verweerder geen woonplaats in een lidstaat = nationaal recht
van toepassing onverminderd art 18 lid 1 (cons), art. 21 lid 2 (iao) en de artikelen 24
(exclusieve bevoegdheid) en 25 (forumkeuze)
Woonplaats
● Art. 62 Brussel i bis: natuurlijke personen: Woonplaatsbegrip van het nationaal recht
van de rechter. Geen woonplaats in die lidstaat? → Dan toepassen naar recht van
een andere EU rechter waar de verweerder wel woonplaats heeft.
➔ Naar Nederlands nationaal recht is art. 1:10 BW e.v.
● Art. 63 Brussel i bis: autonoom: rechtspersonen kunnen meerdere woonplaatsen
hebben:
- plaats statutaire zetel, of
- plaats hoofdbestuur (= centrum bestuursactiviteiten), of
- plaats van de hoofdvestiging (centrum bedrijfsactiviteiten.
Je kunt dan als eiser kiezen op basis van de woonplaats waar je zou willen procederen.
Brussel Ibis ‐ Temporeel toepassingsgebied
Art. 66 Brussel i bis: is slechts van toepassing op rechtsvorderingen die zijn ingesteld,
authentieke akten die zijn verleden of geregistreerd, en gerechtelijke schikkingen die zijn
goedgekeurd of getroffen op of na 10 januari 2015.
● … blijft Vo 44/2001 van toepassing op beslissingen gegeven inzake
rechtsvorderingen die zijn ingesteld … vóór 10 januari 2015…
Brussel Ibis ‐ Bevoegdheid
Structuur
● Art. 4 Brussel I bis: Hoofdregel ‐ algemene bevoegdheid op basis van de woonplaats
van de verweerder. Formeel van toepassing als de verweerder in zijn woonplaats
heeft in de EU.
Aantal uitzonderingen die een afwijkend formeel toepassingsgebied hebben:
● Alternatieve bevoegdheid voor specifieke vorderingen en situaties: afd. 2, art. 7‐9
Brussel i bis.
● Bijzondere regels voor zwakkere contractspartijen: afd. 3, 4 en 5 Brussel i bis.
● Exclusieve bevoegdheid: afd. 6 Brussel i bis.
● Impliciete en expliciete forumkeuze: afd. 7 Brussel i bis. → Gekozen voor een rechter
van een lidstaat.
● Voorlopige en bewarende maatregelen: art. 35 Brussel i bis.
Bevoegdheid: Belangen
Belangen van partijen: Eiser belangen zijn anders dan die van de gedaagde. Derden, staten.
Partijbelangen
● Rechtszekerheid en voorzienbaarheid
4
