COMFORT EN HUID – SANDY
1 LES 1
1.1 BEREKEN HET JAARLIJKS ENERGIEVERBRUIK VAN EEN…
Formule: (Aantal uren aantal dagen gebruik × vermogen toestel uitgedrukt in Watt) ÷1000 = aantal kWh
Voorbeeld:
Uren per dag: 24 u Dagen per jaar: 365 d Vermogen: 10 Watt
Jaarlijks energieverbruik wekkerradio: (24u 365d × 10 W) ÷ 1000 = 87.6 kWh
1.2 HET VERSCHIL TUSSEN WATERDICHT EN DAMPDICHT
Vocht is één van de hoofdzaken van bouwschade bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
Kan zichtbaar zijn als lijmhydrolyse (spaanplaten), blaasvorming (bitumineuze dakbedekkingen)
Kan onzichtbaar zijn zoals afname van thermische isolerende eigenschappen of vermindering van
sterkte-eigenschappen
Dampdichte constructie moet aan strengere voorwaarden voldoen dan een waterdichte constructie want:
- Watermolecule in gasvormige toestand is kleiner dan in vloeibare toestand
Waterdicht ≠ dampdicht maar dampdicht = waterdicht
1.3 DE VERSCHILLENDE MECHANISMEN VAN VOCHTTRANSPORT
Vocht komt in materiaal terecht als gevolg van watertransport of damptransport
Damptransport: dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is
Watertransport: oorzaak = Capillaire werking (opstijgend vocht), druist in tegen zwaartekracht
Andere oorzaken:
- Regenopname en regendoorslag - Oppervlaktecondensatie en inwendige
- Water in materialen condensatie
- Regen tijdens bouwproces - Waterlekken (waterleidingen of
- Hygroscopiciteit: hoge luchtvochtigheid verwarmingsinstallatie, ondichte voeg,
waardoor materiaal kromtrekt lekkende goten…)
1.4 HET VERSCHIL TUSSEN OPPERVLAKTECONDENSATIE EN INWENDIGE CONDENSATIE
1.4.1 OPPERVLAKTECONENSATIE
Vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken
Meestal pas alarmerend wanneer er oppervlaktecondensatie op binnen-oppervlak optreedt
Schimmelvorming kan ontstaan indien veelvuldig
1.4.2 INWENDIGE CONDENSATIE
Vorming van condensatie binnenin de constructie
Meestal heel lange tijd onzichtbaar
Rotting, corrosie, uitdruppelend vocht zijn zeer alarmerend
,1.5 DE FYSISCHE BENADERING VAN WATERDAMP IN LUCHT
Lucht is een mengsel van droge lucht en waterdamp: druk van waterdamp is waterdampdruk/ dampdruk
Eenheid van dampdruk p: (N/m²) of (Pa)
Hoeveelheid waterdamp in de lucht is beperkt (mist indien grens bereikt)
Lucht neemt des te minder waterdamp op naarmate luchttemperatuur zakt
De maximale dampdruk: verzadigingsspanning p’ (Pa)
1.6 HET PRINCIPE VAN VERZADIGING MET WATERDAMP, VERZADIGINGSSPANNING,
GRAFISCHE EN NUMERIEKE WEERGAVE
Verband tussen verzadigingsspanning p’ en de temperatuur
= verzadigingscurve
De waarden van de verzadigingsspanning p’ en de
temperatuur T staan in een tabel die gegeven wordt op het
examen
1.7 HET PRINCIPE VAN RELATIEVE VOCHTIGHEID: GRAFISCHE WEERGAVE, RELATIE MET
WERKELIJKE DAMPDRUK
Lucht bevat minder dampdruk dan maximaal mogelijk is.
De verhouding tussen de aanwezige dampdruk p en de verzadigingsdampdruk p’ bij dezelfde temperatuur T
wordt de relatieve vochtigheid RV (%) genoemd.
RV= 100 × p÷p’
Grafisch stelt men de relatieve vochtigheid van
bijvoorbeeld 50% in functie van de temperatuur T voor
(foto)
De werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald.
Dit gebeurt in 3 stappen en is afhankelijk van temperatuur
Voorbeeld
Gegeven: 20°C RV 40%
dampdruk: (tabel) zoeken naar verzadigingsspanning bij 20°C = 2340Pa
RV = 100 × p÷p’ dus 2340Pa × 40/100 = 936Pa
,1.8 DE BINNENKLIMAATKLASSEN, OPDELING EN RISICO-GEHALTE
4 binnenklimaatklassen op basis van jaargemiddelde dampdrukken:
Klasse 1: droge stapelplaatsen, sportzalen, garage, kerk Geen problemen verwacht
klasse 2: scholen, kantoren, winkels, woningen Geen problemen verwacht
Klasse 3: ziekenhuizen, verbruikszalen, restaurants Opgelet condensatierisico
Klasse 4: zwembaden, textielindustrie, wellness,… OPLETTEN
1.9 DE RELATIE DAMPDRUK BIINNEN EN BUITEN
Pi = Pe + (vochtpruductie binnen ÷ hoeveelheid ventilatie) (in Pa)
3 mogelijkheden om dampdruk te verlagen:
- Vochtproductie binnen verminderen
- Ventileren
- Combinatie
1.10 HET PRINCIPE VAN VERZADIGING, ISOBARE EN ISOTHERME MANIER
RV boven 100% = condensatie dus onder de verzadigingscurve
is condensatie onmogelijk
Alles boven de curve (of op de curve) is condensatie
2 manieren om verzadiging van damp in de lucht te bekomen: isoterme en isobare manier
1.10.1 ISOBARE MANIER
Manier van gelijke druk
Temperatuur verlagen zonder dampdruk te wijzigen
voorbeeld: mistvorming bij koud weer
P p’
De temperatuur waarbij verzadiging bereikt wordt, noemt men
de dauwpunt temperatuur Td
Verdere verlaging van temperatuur resulteert in condensatie
en verlaging van dampdruk
, 1.10.2 ISOTHERME MANIER
Manier van gelijke temperatuur
Waterdamp verhogen zonder temperatuur te wijzigen
Voorbeeld: douchen in oude badkamer
Q q’
Nog meer waterdamp toevoegen zorgt voor condensatie
1.11 HET PRINCIPE VAN OPPERVLATECONDENSATIE EN SCHIMMELVORMING
Oorzaken oppervlaktecondensatie:
- Woonvocht door waterdampproductie (menselijke activiteiten)
- Temperatuurverschil binnen en buiten
- Bouwfysische eigenschappen
Temperatuurverschil binnen-buiten + eigenschappen constructie elementen bepalen T oi (temp. Binnenopp.)
Oppervlaktecondensatie: wanneer bij dampdruk pi de oppervlaktetemperatuur T oi lager ligt dan het dauwpunt
Td van omgevende binnenlucht
oppervlaktecondensatie is normaal aanwezige binnenlucht-temperatuur aan het binnen-oppervlak zodanig
afgekoeld dat de dampdruk binnen daar condenseert omdat T oi < Td
Oppervlaktecondensatie: RVoi = 100%, ogenblikkelijke verschijning wanneer douwpunttemperatuur bereikt
wordt aan oppervlak schimmelvorming treedt vlugger op dan oppervlaktecondensatie maar kan ook gevolg
er van zijn
1.12 DE BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN OPPERVLAKTECONDENSATIE
Oppervlaktecondensatie wordt bepaald door:
- Temperatuur aan binnen-oppervlak (Toi)
- Dampdruk binnen (pi)
Formule: Toi = Ti-(U/hi) × (Ti-Te) (°C) pi = pe + (vochtproductie binnen ÷ hoev. ventilatie)
Hoe lager Toi, hoe hoger het risico op oppervlaktecondensatie
Hoe hoger pi, hoe hoger het risico op oppervlaktecondensatie
pi is afhankelijk van de levenswijze en/of klimaatklasse die minder te beïnvloeden valt
Toi daalt wanneer: Pi daalt wanneer:
- Ti daalt - Vochtproductie binnen vermindert
- U stijgt: U = # warmte in de tijd per m² en per - Ventileren
°C verschil (warmtedoorgangs-coëfficiënt) - Combinatie
- Te daalt
1 LES 1
1.1 BEREKEN HET JAARLIJKS ENERGIEVERBRUIK VAN EEN…
Formule: (Aantal uren aantal dagen gebruik × vermogen toestel uitgedrukt in Watt) ÷1000 = aantal kWh
Voorbeeld:
Uren per dag: 24 u Dagen per jaar: 365 d Vermogen: 10 Watt
Jaarlijks energieverbruik wekkerradio: (24u 365d × 10 W) ÷ 1000 = 87.6 kWh
1.2 HET VERSCHIL TUSSEN WATERDICHT EN DAMPDICHT
Vocht is één van de hoofdzaken van bouwschade bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
Kan zichtbaar zijn als lijmhydrolyse (spaanplaten), blaasvorming (bitumineuze dakbedekkingen)
Kan onzichtbaar zijn zoals afname van thermische isolerende eigenschappen of vermindering van
sterkte-eigenschappen
Dampdichte constructie moet aan strengere voorwaarden voldoen dan een waterdichte constructie want:
- Watermolecule in gasvormige toestand is kleiner dan in vloeibare toestand
Waterdicht ≠ dampdicht maar dampdicht = waterdicht
1.3 DE VERSCHILLENDE MECHANISMEN VAN VOCHTTRANSPORT
Vocht komt in materiaal terecht als gevolg van watertransport of damptransport
Damptransport: dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is
Watertransport: oorzaak = Capillaire werking (opstijgend vocht), druist in tegen zwaartekracht
Andere oorzaken:
- Regenopname en regendoorslag - Oppervlaktecondensatie en inwendige
- Water in materialen condensatie
- Regen tijdens bouwproces - Waterlekken (waterleidingen of
- Hygroscopiciteit: hoge luchtvochtigheid verwarmingsinstallatie, ondichte voeg,
waardoor materiaal kromtrekt lekkende goten…)
1.4 HET VERSCHIL TUSSEN OPPERVLAKTECONDENSATIE EN INWENDIGE CONDENSATIE
1.4.1 OPPERVLAKTECONENSATIE
Vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken
Meestal pas alarmerend wanneer er oppervlaktecondensatie op binnen-oppervlak optreedt
Schimmelvorming kan ontstaan indien veelvuldig
1.4.2 INWENDIGE CONDENSATIE
Vorming van condensatie binnenin de constructie
Meestal heel lange tijd onzichtbaar
Rotting, corrosie, uitdruppelend vocht zijn zeer alarmerend
,1.5 DE FYSISCHE BENADERING VAN WATERDAMP IN LUCHT
Lucht is een mengsel van droge lucht en waterdamp: druk van waterdamp is waterdampdruk/ dampdruk
Eenheid van dampdruk p: (N/m²) of (Pa)
Hoeveelheid waterdamp in de lucht is beperkt (mist indien grens bereikt)
Lucht neemt des te minder waterdamp op naarmate luchttemperatuur zakt
De maximale dampdruk: verzadigingsspanning p’ (Pa)
1.6 HET PRINCIPE VAN VERZADIGING MET WATERDAMP, VERZADIGINGSSPANNING,
GRAFISCHE EN NUMERIEKE WEERGAVE
Verband tussen verzadigingsspanning p’ en de temperatuur
= verzadigingscurve
De waarden van de verzadigingsspanning p’ en de
temperatuur T staan in een tabel die gegeven wordt op het
examen
1.7 HET PRINCIPE VAN RELATIEVE VOCHTIGHEID: GRAFISCHE WEERGAVE, RELATIE MET
WERKELIJKE DAMPDRUK
Lucht bevat minder dampdruk dan maximaal mogelijk is.
De verhouding tussen de aanwezige dampdruk p en de verzadigingsdampdruk p’ bij dezelfde temperatuur T
wordt de relatieve vochtigheid RV (%) genoemd.
RV= 100 × p÷p’
Grafisch stelt men de relatieve vochtigheid van
bijvoorbeeld 50% in functie van de temperatuur T voor
(foto)
De werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald.
Dit gebeurt in 3 stappen en is afhankelijk van temperatuur
Voorbeeld
Gegeven: 20°C RV 40%
dampdruk: (tabel) zoeken naar verzadigingsspanning bij 20°C = 2340Pa
RV = 100 × p÷p’ dus 2340Pa × 40/100 = 936Pa
,1.8 DE BINNENKLIMAATKLASSEN, OPDELING EN RISICO-GEHALTE
4 binnenklimaatklassen op basis van jaargemiddelde dampdrukken:
Klasse 1: droge stapelplaatsen, sportzalen, garage, kerk Geen problemen verwacht
klasse 2: scholen, kantoren, winkels, woningen Geen problemen verwacht
Klasse 3: ziekenhuizen, verbruikszalen, restaurants Opgelet condensatierisico
Klasse 4: zwembaden, textielindustrie, wellness,… OPLETTEN
1.9 DE RELATIE DAMPDRUK BIINNEN EN BUITEN
Pi = Pe + (vochtpruductie binnen ÷ hoeveelheid ventilatie) (in Pa)
3 mogelijkheden om dampdruk te verlagen:
- Vochtproductie binnen verminderen
- Ventileren
- Combinatie
1.10 HET PRINCIPE VAN VERZADIGING, ISOBARE EN ISOTHERME MANIER
RV boven 100% = condensatie dus onder de verzadigingscurve
is condensatie onmogelijk
Alles boven de curve (of op de curve) is condensatie
2 manieren om verzadiging van damp in de lucht te bekomen: isoterme en isobare manier
1.10.1 ISOBARE MANIER
Manier van gelijke druk
Temperatuur verlagen zonder dampdruk te wijzigen
voorbeeld: mistvorming bij koud weer
P p’
De temperatuur waarbij verzadiging bereikt wordt, noemt men
de dauwpunt temperatuur Td
Verdere verlaging van temperatuur resulteert in condensatie
en verlaging van dampdruk
, 1.10.2 ISOTHERME MANIER
Manier van gelijke temperatuur
Waterdamp verhogen zonder temperatuur te wijzigen
Voorbeeld: douchen in oude badkamer
Q q’
Nog meer waterdamp toevoegen zorgt voor condensatie
1.11 HET PRINCIPE VAN OPPERVLATECONDENSATIE EN SCHIMMELVORMING
Oorzaken oppervlaktecondensatie:
- Woonvocht door waterdampproductie (menselijke activiteiten)
- Temperatuurverschil binnen en buiten
- Bouwfysische eigenschappen
Temperatuurverschil binnen-buiten + eigenschappen constructie elementen bepalen T oi (temp. Binnenopp.)
Oppervlaktecondensatie: wanneer bij dampdruk pi de oppervlaktetemperatuur T oi lager ligt dan het dauwpunt
Td van omgevende binnenlucht
oppervlaktecondensatie is normaal aanwezige binnenlucht-temperatuur aan het binnen-oppervlak zodanig
afgekoeld dat de dampdruk binnen daar condenseert omdat T oi < Td
Oppervlaktecondensatie: RVoi = 100%, ogenblikkelijke verschijning wanneer douwpunttemperatuur bereikt
wordt aan oppervlak schimmelvorming treedt vlugger op dan oppervlaktecondensatie maar kan ook gevolg
er van zijn
1.12 DE BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VAN OPPERVLAKTECONDENSATIE
Oppervlaktecondensatie wordt bepaald door:
- Temperatuur aan binnen-oppervlak (Toi)
- Dampdruk binnen (pi)
Formule: Toi = Ti-(U/hi) × (Ti-Te) (°C) pi = pe + (vochtproductie binnen ÷ hoev. ventilatie)
Hoe lager Toi, hoe hoger het risico op oppervlaktecondensatie
Hoe hoger pi, hoe hoger het risico op oppervlaktecondensatie
pi is afhankelijk van de levenswijze en/of klimaatklasse die minder te beïnvloeden valt
Toi daalt wanneer: Pi daalt wanneer:
- Ti daalt - Vochtproductie binnen vermindert
- U stijgt: U = # warmte in de tijd per m² en per - Ventileren
°C verschil (warmtedoorgangs-coëfficiënt) - Combinatie
- Te daalt
