Didactiek Nederlands 2 juni
SPELLING
GELETTERDHEID
Ontluiken - Proces van kennismaken met taal, geschreven tekst,
de functies van geschreven taal, relatie tussen gesproken en
geletterd geschreven taal…
heid - Groeiend taalbewustzijn: nadenken over de vormaspecten
van taal
Objectivatie
Oog voor de vorm van woorden en zinnen
Welk woord is langer: reus of kabouter
Beginnen Fonologisch bewustzijn
de
geletterd Taal is opgebouwd uit woorden en klanken (die gelijkenissen en
heid verschillen vertonen)
het herkennen van afzonderlijke woorden in een
gesproken zin.
het bewustzijn dat sommige woorden op elkaar rijmen.
de ontdekking dat woorden verdeeld kunnen worden in
klankgroepen.
het onderscheid kunnen maken tussen de
medeklinker(s) aan het begin van het woord en de rest
van het woord.
het kunnen verbinden van afzonderlijke fonemen tot
een woord
het manipuleren van fonemen (klanken weglaten of
toevoegen of vervangen)
Fonemisch bewustzijn
Woorden zijn opgebouwd uit fonemen: /k/,/a/,/t/
Foneem is het kleinste betekenis onderscheidend onderdeel van
taal
Wat zie je kinderen doen?`
o Lettertekens natekenen
o Relatie tussen klank en letters (alfabetisch principe)
(Fonemisch)
o Zelf schrijven (benaan vinik vies)
• Invented spelling
1
,Didactiek Nederlands 2 juni
Auditieve & visuele vaardigheden
- auditieve en visuele discriminatie
- auditieve en visuele analyse
- temporele en spatiële ordening
- auditieve en visuele synthese
Gevorder
de
geletterd
heid
Functione
le
geletterd
heid
1. WAT IS TECHNISCH LEZEN, WAT IS SPELLING?
Technisch lezen = leren decoderen: een woord herkennen als je het leest
Herkennen houdt in dat de lezer kan zeggen (verklanken, uitspreken) wat er
staat en er betekenis aan kan koppelen.
Deze vaardigheid moet geautomatiseerd worden, maar enkel een snelle
accurate decodering van woorden (vlot lezen) is niet voldoende: het einddoel is
vloeiend lezen, waarbij een lezer ook de samenhang en betekenis van die
woorden weet te interpreteren, wat bovendien tot uiting komt in zijn intonatie
Goede leesvaardigheid geeft hersenen ruimte om processen van begrijpend
lezen toe te passen
Kinderen kunnen technisch lezen, maar kunnen niet meteen alle woorden vlot
lezen. Om hen zo ver te krijgen hebben ze instructies over leestechnieken
nodig.
In het jaar dat het kind zeven wordt leert het alle letters en de
elementaire leeshandeling. Het leert eenvoudige teksten lezen en zelf
teksten schrijven.
Spellen = een toepassing van de code: taal schriftelijk voorstellen met
lettercombinaties
Nederlands is een complex systeem om te leren, wat het automatiseren van de
spelling bemoeilijkt.
Een goede (automatische) spellingsvaardigheid maakt ruimte voor
processen van functioneel schrijven.
2
, Didactiek Nederlands 2 juni
Net als bij technisch lezen kan het automatiseren van het spellen de
functionele schrijftaken in de weg staan.
Toch stel je die beter niet uit om motiverende schrijftaken te geven. Met wat
kinderen al kunnen schrijven en lezen is er best wel het een en ander mogelijk.
“Spelling is een stelsel van afspraken waarmee je de klankvormen van een
taal systematisch vastlegt met behulp van grafische symbolen, meer
bepaald met letters.”
2. WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN EN SPELLING?
Het technisch proces van lezen en schrijven is een typisch schoolse
vaardigheid.
Dus ze hebben een systematische en expliciete instructie nodig.
Kinderen moeten schriftelijke in mondelinge taal kunnen omzetten en
omgekeerd.
Wanneer ze leren lezen staat de relatie tussen de bouwstenen van
mondelinge taal, klanken/fonemen en de bouwstenen van schriftelijke taal,
letter/grafemen centraal.
Ze maken dus kennis met een nieuwe code die ze moeten decoderen
Hoe vlotter, hoe meer aandacht er kan gaan naar wat er werkelijk toe doet bij
lezen en schrijven: de inhoud, de manier waarop die wordt overgebracht en het
effect van de communicatie
DE RELATIE TUSSEN KLANKEN EN LETTERS
16 klinkers en 22 medeklinkers vs 26 letters
Dus = geen één-op-éénrelatie tussen klanken en letters
Dus = elementaire leeshandeling volstaat niet niet alle woorden zijn
klankzuiver
Dus = alfabetisch-fonemisch principe (= elementaire spellinghandeling)
volstaat niet
grafeem-foneemkoppeling / foneem-grafeemkoppeling is niet eenvoudig
3
SPELLING
GELETTERDHEID
Ontluiken - Proces van kennismaken met taal, geschreven tekst,
de functies van geschreven taal, relatie tussen gesproken en
geletterd geschreven taal…
heid - Groeiend taalbewustzijn: nadenken over de vormaspecten
van taal
Objectivatie
Oog voor de vorm van woorden en zinnen
Welk woord is langer: reus of kabouter
Beginnen Fonologisch bewustzijn
de
geletterd Taal is opgebouwd uit woorden en klanken (die gelijkenissen en
heid verschillen vertonen)
het herkennen van afzonderlijke woorden in een
gesproken zin.
het bewustzijn dat sommige woorden op elkaar rijmen.
de ontdekking dat woorden verdeeld kunnen worden in
klankgroepen.
het onderscheid kunnen maken tussen de
medeklinker(s) aan het begin van het woord en de rest
van het woord.
het kunnen verbinden van afzonderlijke fonemen tot
een woord
het manipuleren van fonemen (klanken weglaten of
toevoegen of vervangen)
Fonemisch bewustzijn
Woorden zijn opgebouwd uit fonemen: /k/,/a/,/t/
Foneem is het kleinste betekenis onderscheidend onderdeel van
taal
Wat zie je kinderen doen?`
o Lettertekens natekenen
o Relatie tussen klank en letters (alfabetisch principe)
(Fonemisch)
o Zelf schrijven (benaan vinik vies)
• Invented spelling
1
,Didactiek Nederlands 2 juni
Auditieve & visuele vaardigheden
- auditieve en visuele discriminatie
- auditieve en visuele analyse
- temporele en spatiële ordening
- auditieve en visuele synthese
Gevorder
de
geletterd
heid
Functione
le
geletterd
heid
1. WAT IS TECHNISCH LEZEN, WAT IS SPELLING?
Technisch lezen = leren decoderen: een woord herkennen als je het leest
Herkennen houdt in dat de lezer kan zeggen (verklanken, uitspreken) wat er
staat en er betekenis aan kan koppelen.
Deze vaardigheid moet geautomatiseerd worden, maar enkel een snelle
accurate decodering van woorden (vlot lezen) is niet voldoende: het einddoel is
vloeiend lezen, waarbij een lezer ook de samenhang en betekenis van die
woorden weet te interpreteren, wat bovendien tot uiting komt in zijn intonatie
Goede leesvaardigheid geeft hersenen ruimte om processen van begrijpend
lezen toe te passen
Kinderen kunnen technisch lezen, maar kunnen niet meteen alle woorden vlot
lezen. Om hen zo ver te krijgen hebben ze instructies over leestechnieken
nodig.
In het jaar dat het kind zeven wordt leert het alle letters en de
elementaire leeshandeling. Het leert eenvoudige teksten lezen en zelf
teksten schrijven.
Spellen = een toepassing van de code: taal schriftelijk voorstellen met
lettercombinaties
Nederlands is een complex systeem om te leren, wat het automatiseren van de
spelling bemoeilijkt.
Een goede (automatische) spellingsvaardigheid maakt ruimte voor
processen van functioneel schrijven.
2
, Didactiek Nederlands 2 juni
Net als bij technisch lezen kan het automatiseren van het spellen de
functionele schrijftaken in de weg staan.
Toch stel je die beter niet uit om motiverende schrijftaken te geven. Met wat
kinderen al kunnen schrijven en lezen is er best wel het een en ander mogelijk.
“Spelling is een stelsel van afspraken waarmee je de klankvormen van een
taal systematisch vastlegt met behulp van grafische symbolen, meer
bepaald met letters.”
2. WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN EN SPELLING?
Het technisch proces van lezen en schrijven is een typisch schoolse
vaardigheid.
Dus ze hebben een systematische en expliciete instructie nodig.
Kinderen moeten schriftelijke in mondelinge taal kunnen omzetten en
omgekeerd.
Wanneer ze leren lezen staat de relatie tussen de bouwstenen van
mondelinge taal, klanken/fonemen en de bouwstenen van schriftelijke taal,
letter/grafemen centraal.
Ze maken dus kennis met een nieuwe code die ze moeten decoderen
Hoe vlotter, hoe meer aandacht er kan gaan naar wat er werkelijk toe doet bij
lezen en schrijven: de inhoud, de manier waarop die wordt overgebracht en het
effect van de communicatie
DE RELATIE TUSSEN KLANKEN EN LETTERS
16 klinkers en 22 medeklinkers vs 26 letters
Dus = geen één-op-éénrelatie tussen klanken en letters
Dus = elementaire leeshandeling volstaat niet niet alle woorden zijn
klankzuiver
Dus = alfabetisch-fonemisch principe (= elementaire spellinghandeling)
volstaat niet
grafeem-foneemkoppeling / foneem-grafeemkoppeling is niet eenvoudig
3
