Deel 2: rechten personen beperking – woninghuur – sociale woninghuur – omgaan schulden
Thema rechten voor personen met beperking
VN-verdrag inzake rechten van personen met handicap
- Goedgekeurd 13/12 2006
- Alle lidstaten en 120 andere staten hebben ondertekend
- Dit verdrag zorgt ervoor dat personen met handicap hun rechten op voet van
gelijkheid met andere burgers kunnen uitoefenen
- Doel: wegwerken van belemmeringen voor personen met handicap op vlak van
onderwijs, werkgelegenheid, vervoer, infrastructuur …
Onderdeel 1: rechten op vlak van tewerkstelling
Evolutie
- Verleden: tewerkstelling personen met handicap bevoegdheid federale overheid,
uitgeoefend door Rijksfonds voor Sociale Reclassering van Minder-Validen
- Door staathervormingen: aangelegenheid van Vlaamse gemeenschap, ministerie van
welzijn en gezin
- 1990 Vlaamse Fonds voor Sociale Integratie van Personen met Handicap opgericht
o 1 april 2006 omgevormd tot Vlaams Agentschap voor Personen met Handicap
(VAPH)
Bevoegdheden opleiding en tewerkstelling van ministerie van welzijn
en gezin => ministerie van werk en sociale economie
Uitvoeringen van maatregelen van VAPH => VDAB
- Een erkenning van handicap door VAPH blijft mogelijke manier om VDAB-
maatregelen te krijgen
Het Vlaams Agentschap voor Personen met Handicap (VAPH)
Missie VAPH: bevordering van maatschappelijke integratie en participatie aan sl van
personen met handicap door ondersteuning te verlenen waardoor ze hun autonomie en
kwaliteit van leven kunnen optimaliseren
Via persoonsvolgend budget: zelf budget geven om meer ondersteuning te kiezen en
zelfstandiger leven
VAPH verstaat onder handicap:
- Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van persoon
- Te wijten aan samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische,
lichamelijk of zintuiglijke aard, beperkingen bij uitvoeren van activiteiten en
persoonlijke en externe factoren
Kerntaken VAPH zijn:
1. Ondersteuning v. personen met een handicap en hun leefomgeving;
Individuele tussenkomsten (PVB, PAB) – voorzieningen
2. Bepalen van criteria voor doelgroep, indicatiestelling en toewijzing
1
,Via een multidisciplinaire evaluatie wordt bepaald wie als persoon met een handicap wordt
beschouwd en welke ondersteuning nodig is vr. maatschappelijke integratie. O.b.v. daarvan
beslist het VAPH welke ondersteuning het op zich neemt.
3. Toeleiding van meerderjarige personen met handicap naar niet-rechtstreeks
toegankelijke zorg en ondersteuning
Ondersteuning van VAPH kan via individuele tussenkomsten of via voorzieningen:
a. Individuele tussenkomsten
- Tussenkomsten vr. aanpassingen en hulpmiddelen die de soc. integratie verhogen;
- PVB voor meerderjarigen, persoonlijk assistentiebudget voor minderjarigen.
b. Voorzieningen
VAPH erkent en subsidieert instellingen en diensten, o.a multifunctionele centra,
thuisbegeleiding en ondersteuningsplannen.
Op vlak v. tewerkstelling ligt de ondersteuning niet bij het VAPH maar bij de VDAB
Het arbeidsmarktbeleid ten aanzien van mensen met handicap
Arbeidsmarktbeleid: sturing van arbeidsmarktgebeuren door OH:
Passief beleid: personen die (tijdelijk) geen inkomen kunnen verwerven op de arbeidsmarkt
krijgen een andere bron van inkomen, zoals arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
Vb. ziekte- en invaliditeitsuitkering en de inkomensvervangende tegemoetkoming, ev.
samen met een integratietegemoetkoming.
Actief beleid: maatregelen om hen te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt
Drie vormen van overheidssturing:
- Regulerende sturing: OH probeert het gedrag op de arbeidsmarkt te beïnvloeden,
onder meer via quota voor verplichte tewerkstelling en anti-discriminatiewetgeving
o Enkel voor overheidspersoneel
- Compenserende sturing: men biedt ondersteuning waar zich problemen voordoen,
zoals beroepsrevalidatie, -opleiding, inkomensondersteuning, loonkostensubsidies,
aanpassingen v/d werkplek en begeleiding.
- Vervangende sturing: Als tewerkstelling op de reguliere arbeidsmarkt niet lukt, zijn er
nog arbeidsplaatsen die speciaal vr. deze doelgroep worden gecreëerd, zoals
maatwerkbedrijven
De regulerende sturing
De quota voor tewerkstelling van personen met beperking
Bij de overheid geldt bep percentage voor tewerkstelling van personen met beperking:
2
,- 3% bij de federale en Vlaamse overheid
- 2% bij lokale besturen
Deze quota gelden enkel voor de overheid, niet voor de privésector
Een probleem is ook dat er nauwelijks sancties zijn als die quota niet gehaald worden
Antidiscriminatiewetgeving
Wat antidiscriminatieregelingen betreft, zijn er zowel regels via cao’s als via wetten:
- cao nr. 99: werknemers met een handicap moeten een gelijkwaardig loon krijgen
- cao nr. 38: werkgevers mogen sollicitanten niet discriminerend behandelen o.b.v. o.a.
een handicap.
Federaal: wet die elke vorm van discriminatie verbiedt:
- Zoals weigeren van redelijke aanpassingen voor persoon met handicap
- Redelijke aanpassingen: passende maatregelen die nodig zijn om persoon met handicap
toegang te geven tot, te laten deelnemen aan en vooruit te helpen in de domeinen
waarop de wet van toepassing is
o Tenzij dit onevenredige belasting vormt voor persoon die ze moet treffen.
o Als die belasting voldoende wordt gecompenseerd door
overheidsmaatregelen, geldt ze niet als onevenredig
Voel je je gediscrimineerd -> kan rechtszaak aanspannen + zich laten bijstaan door Unia
Op Vlaams niveau: ook nog decreet over evenredige participatie op de arbeidsmarkt en het
decreet over gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid
- Ook bij schending van deze decreten kan men terecht bij Unia en eventueel gerechtelijke
stappen zetten
De compenserende sturing
Drie grote doelstellingen:
- Verhogen van productiecapaciteiten personen met handicap
o bv. door beroepsrevalidatie, beroepsopleiding en competentieontwikkeling
- Aanpassen productie-eisen aan mogelijkheden personen met handicap
o bv door steun aan werkgevers om arbeidsvoorwaarden en -omgeving aan te
passen
- Matchingproces tussen beide verhogen
o bv. door informatieverschaffing aan werknemers en werkgevers, screening en
oriëntering
Deze acties om de doelen te bereiken worden bijna allemaal uitgevoerd door of
onder regie van de VDAB, die hiervoor particuliere diensten erkent en financiert
Voorwaarde: arbeidsbeperking/ gezondheidsprobleem
Om recht te hebben op maatregelen of begeleiding van VDAB:
- Moet arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem zijn
- EN moet die beperking erkend zijn door de VDAB
Arbeidsbeperking = aandoening die het moeilijk maakt om werk te vinden of uit te voeren
3
, bv. autisme, slechtziendheid, epilepsie, spierziekte, chronische depressie…
Maatregelen en begeleiding
Onderscheid tussen begeleidingsmaatregelen en BTOM BTOM = bijzondere
Begeleidingsmaatregelingen tewerkstellings-
ondersteunende
} Extra beleiding via de VDAB maatregelen
Bepaalde mensen hebben recht op gratis extra begeleiding via de VDAB:
- Mensen met gezondheidsprobleem die ondersteuning willen om een job te vinden
- Mensen met een ziekte- of invaliditeitsuitkering die terug aan de slag willen
- Mensen met eeninkomensvervangende of integratietegemoetkoming die aan de slag
willen
- Mensen met tegemoetkoming na arbeidsongeval of beroepsziekte die terug aan de slag
willen
- Ambtenaren met medisch pensioen die terug aan de slag willen
Wat houdt die begeleiding in?
- Samen met bemiddelaar bekijken welke job past, voltijds of deeltijds, en gevolgen voor
ev uitkering
- Bedrijfsstage doen om te kijken wat best ligt en ervaring op te doen
- Extra opleidingen volgen
- Hulp bij vacatures zoeken en solliciteren
- Kijken of er recht is op BTOM’s
- Als werken in gewone arbeidscircuit niet lukt: kijken naar mogelijkheden binnen
vervangende sturing
} Het gespecialiseerde team bemiddeling (GTB)
= een door VDAB erkende vzw die gespecialiseerde trajectbepaling, -begeleiding en arbeids-
onderzoek aanbiedt aan werkzoekenden met arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem
- GTB begeleidt hen via een intensief, planmatig en gefaseerd traject op maat, rekening
houdend met hun beperkingen en mogelijkheden, naar werk in het normaal economisch
circuit, maatwerkbedrijf of AMA WSE.
o Soms adviseert GTB via opleiding, soms via sollicitatietraining
- GTB ook arbeidsonderzoek:
o Na onderzoek besproken voor welke job je best solliciteert
Geven ook advies over geschikt beroep of werk en over
tewerkstellingsondersteunende maatregelen
GA =
gespecialiseerde
o Vóór het traject wordt uitgewerkt arbeidsonderzoeksdie
o Vroeger gebeurde arbeidsonderzoek door aparte dienst ‘GA’, maar die is nu
geïntegreerd in de GTB
Vroeger GTB = gespecialiseerde trajectbegeleiding en begeleidingsdienst
4
Thema rechten voor personen met beperking
VN-verdrag inzake rechten van personen met handicap
- Goedgekeurd 13/12 2006
- Alle lidstaten en 120 andere staten hebben ondertekend
- Dit verdrag zorgt ervoor dat personen met handicap hun rechten op voet van
gelijkheid met andere burgers kunnen uitoefenen
- Doel: wegwerken van belemmeringen voor personen met handicap op vlak van
onderwijs, werkgelegenheid, vervoer, infrastructuur …
Onderdeel 1: rechten op vlak van tewerkstelling
Evolutie
- Verleden: tewerkstelling personen met handicap bevoegdheid federale overheid,
uitgeoefend door Rijksfonds voor Sociale Reclassering van Minder-Validen
- Door staathervormingen: aangelegenheid van Vlaamse gemeenschap, ministerie van
welzijn en gezin
- 1990 Vlaamse Fonds voor Sociale Integratie van Personen met Handicap opgericht
o 1 april 2006 omgevormd tot Vlaams Agentschap voor Personen met Handicap
(VAPH)
Bevoegdheden opleiding en tewerkstelling van ministerie van welzijn
en gezin => ministerie van werk en sociale economie
Uitvoeringen van maatregelen van VAPH => VDAB
- Een erkenning van handicap door VAPH blijft mogelijke manier om VDAB-
maatregelen te krijgen
Het Vlaams Agentschap voor Personen met Handicap (VAPH)
Missie VAPH: bevordering van maatschappelijke integratie en participatie aan sl van
personen met handicap door ondersteuning te verlenen waardoor ze hun autonomie en
kwaliteit van leven kunnen optimaliseren
Via persoonsvolgend budget: zelf budget geven om meer ondersteuning te kiezen en
zelfstandiger leven
VAPH verstaat onder handicap:
- Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van persoon
- Te wijten aan samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische,
lichamelijk of zintuiglijke aard, beperkingen bij uitvoeren van activiteiten en
persoonlijke en externe factoren
Kerntaken VAPH zijn:
1. Ondersteuning v. personen met een handicap en hun leefomgeving;
Individuele tussenkomsten (PVB, PAB) – voorzieningen
2. Bepalen van criteria voor doelgroep, indicatiestelling en toewijzing
1
,Via een multidisciplinaire evaluatie wordt bepaald wie als persoon met een handicap wordt
beschouwd en welke ondersteuning nodig is vr. maatschappelijke integratie. O.b.v. daarvan
beslist het VAPH welke ondersteuning het op zich neemt.
3. Toeleiding van meerderjarige personen met handicap naar niet-rechtstreeks
toegankelijke zorg en ondersteuning
Ondersteuning van VAPH kan via individuele tussenkomsten of via voorzieningen:
a. Individuele tussenkomsten
- Tussenkomsten vr. aanpassingen en hulpmiddelen die de soc. integratie verhogen;
- PVB voor meerderjarigen, persoonlijk assistentiebudget voor minderjarigen.
b. Voorzieningen
VAPH erkent en subsidieert instellingen en diensten, o.a multifunctionele centra,
thuisbegeleiding en ondersteuningsplannen.
Op vlak v. tewerkstelling ligt de ondersteuning niet bij het VAPH maar bij de VDAB
Het arbeidsmarktbeleid ten aanzien van mensen met handicap
Arbeidsmarktbeleid: sturing van arbeidsmarktgebeuren door OH:
Passief beleid: personen die (tijdelijk) geen inkomen kunnen verwerven op de arbeidsmarkt
krijgen een andere bron van inkomen, zoals arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
Vb. ziekte- en invaliditeitsuitkering en de inkomensvervangende tegemoetkoming, ev.
samen met een integratietegemoetkoming.
Actief beleid: maatregelen om hen te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt
Drie vormen van overheidssturing:
- Regulerende sturing: OH probeert het gedrag op de arbeidsmarkt te beïnvloeden,
onder meer via quota voor verplichte tewerkstelling en anti-discriminatiewetgeving
o Enkel voor overheidspersoneel
- Compenserende sturing: men biedt ondersteuning waar zich problemen voordoen,
zoals beroepsrevalidatie, -opleiding, inkomensondersteuning, loonkostensubsidies,
aanpassingen v/d werkplek en begeleiding.
- Vervangende sturing: Als tewerkstelling op de reguliere arbeidsmarkt niet lukt, zijn er
nog arbeidsplaatsen die speciaal vr. deze doelgroep worden gecreëerd, zoals
maatwerkbedrijven
De regulerende sturing
De quota voor tewerkstelling van personen met beperking
Bij de overheid geldt bep percentage voor tewerkstelling van personen met beperking:
2
,- 3% bij de federale en Vlaamse overheid
- 2% bij lokale besturen
Deze quota gelden enkel voor de overheid, niet voor de privésector
Een probleem is ook dat er nauwelijks sancties zijn als die quota niet gehaald worden
Antidiscriminatiewetgeving
Wat antidiscriminatieregelingen betreft, zijn er zowel regels via cao’s als via wetten:
- cao nr. 99: werknemers met een handicap moeten een gelijkwaardig loon krijgen
- cao nr. 38: werkgevers mogen sollicitanten niet discriminerend behandelen o.b.v. o.a.
een handicap.
Federaal: wet die elke vorm van discriminatie verbiedt:
- Zoals weigeren van redelijke aanpassingen voor persoon met handicap
- Redelijke aanpassingen: passende maatregelen die nodig zijn om persoon met handicap
toegang te geven tot, te laten deelnemen aan en vooruit te helpen in de domeinen
waarop de wet van toepassing is
o Tenzij dit onevenredige belasting vormt voor persoon die ze moet treffen.
o Als die belasting voldoende wordt gecompenseerd door
overheidsmaatregelen, geldt ze niet als onevenredig
Voel je je gediscrimineerd -> kan rechtszaak aanspannen + zich laten bijstaan door Unia
Op Vlaams niveau: ook nog decreet over evenredige participatie op de arbeidsmarkt en het
decreet over gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid
- Ook bij schending van deze decreten kan men terecht bij Unia en eventueel gerechtelijke
stappen zetten
De compenserende sturing
Drie grote doelstellingen:
- Verhogen van productiecapaciteiten personen met handicap
o bv. door beroepsrevalidatie, beroepsopleiding en competentieontwikkeling
- Aanpassen productie-eisen aan mogelijkheden personen met handicap
o bv door steun aan werkgevers om arbeidsvoorwaarden en -omgeving aan te
passen
- Matchingproces tussen beide verhogen
o bv. door informatieverschaffing aan werknemers en werkgevers, screening en
oriëntering
Deze acties om de doelen te bereiken worden bijna allemaal uitgevoerd door of
onder regie van de VDAB, die hiervoor particuliere diensten erkent en financiert
Voorwaarde: arbeidsbeperking/ gezondheidsprobleem
Om recht te hebben op maatregelen of begeleiding van VDAB:
- Moet arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem zijn
- EN moet die beperking erkend zijn door de VDAB
Arbeidsbeperking = aandoening die het moeilijk maakt om werk te vinden of uit te voeren
3
, bv. autisme, slechtziendheid, epilepsie, spierziekte, chronische depressie…
Maatregelen en begeleiding
Onderscheid tussen begeleidingsmaatregelen en BTOM BTOM = bijzondere
Begeleidingsmaatregelingen tewerkstellings-
ondersteunende
} Extra beleiding via de VDAB maatregelen
Bepaalde mensen hebben recht op gratis extra begeleiding via de VDAB:
- Mensen met gezondheidsprobleem die ondersteuning willen om een job te vinden
- Mensen met een ziekte- of invaliditeitsuitkering die terug aan de slag willen
- Mensen met eeninkomensvervangende of integratietegemoetkoming die aan de slag
willen
- Mensen met tegemoetkoming na arbeidsongeval of beroepsziekte die terug aan de slag
willen
- Ambtenaren met medisch pensioen die terug aan de slag willen
Wat houdt die begeleiding in?
- Samen met bemiddelaar bekijken welke job past, voltijds of deeltijds, en gevolgen voor
ev uitkering
- Bedrijfsstage doen om te kijken wat best ligt en ervaring op te doen
- Extra opleidingen volgen
- Hulp bij vacatures zoeken en solliciteren
- Kijken of er recht is op BTOM’s
- Als werken in gewone arbeidscircuit niet lukt: kijken naar mogelijkheden binnen
vervangende sturing
} Het gespecialiseerde team bemiddeling (GTB)
= een door VDAB erkende vzw die gespecialiseerde trajectbepaling, -begeleiding en arbeids-
onderzoek aanbiedt aan werkzoekenden met arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem
- GTB begeleidt hen via een intensief, planmatig en gefaseerd traject op maat, rekening
houdend met hun beperkingen en mogelijkheden, naar werk in het normaal economisch
circuit, maatwerkbedrijf of AMA WSE.
o Soms adviseert GTB via opleiding, soms via sollicitatietraining
- GTB ook arbeidsonderzoek:
o Na onderzoek besproken voor welke job je best solliciteert
Geven ook advies over geschikt beroep of werk en over
tewerkstellingsondersteunende maatregelen
GA =
gespecialiseerde
o Vóór het traject wordt uitgewerkt arbeidsonderzoeksdie
o Vroeger gebeurde arbeidsonderzoek door aparte dienst ‘GA’, maar die is nu
geïntegreerd in de GTB
Vroeger GTB = gespecialiseerde trajectbegeleiding en begeleidingsdienst
4
