Ontwikkelingspsychologie
DEEL 1: de ontwikkeling van het kind
H4: de geboorte en het pasgeboren kind
Baby = 0 tot 12 maanden
- Groeien, ontwikkelen en leren het snelst in fase van jonge kind
Wie herinnert er zich nog iets van de eerste 2 levensjaren?
- Infant Mental Health
- Geen bewuste herinneirngen = niet jou eigen actieve herinnering
- Belangrijk!
- Eerste 1000 dagen: vanaf conceptie = blauwdruk (meerdere generaties) -
> epigenetica, gelegd voor het latere leven, wat er gebeurt in eerste 2
levensjaren bepaalt derest van leven.
Bais gelegd voor lichamelijk, psychisch en sociaal welzijn en
gezondheid
- vb. invloed van toxische stress tijdens de zwangerschap bepaalt
temperament van de baby (reactiever stress-responssysteem). Belang van
sensitief-responsief ouderschap, co-regulatie en de zorg voor ouder én
baby door de context errond.
4.3 Wa t e e n p a s g e b o r e n b a b y a l l e m a a l k a n
Fysiologische vroeggeboorte (Portmann):
- Fysiologisch rijp voor wereld, maar psychologisch erg beperkt (omgeving
niet waarnemen, niet doelgericht reageren)
- Na geboorte weerloos, afhankelijk en aangewezen op goede zorgen en
toewijding van anderen.
- Herseninhoud slechts een kwart van dat van een volwassene
- Mens heeft na geboorte nog een lange leertijd voor boeg tot hij
zelfredzaam is
- Fysiologisch rijp (essentiële levensfuncties werken) voor wereld, maar
psychologisch erg beperkt (omgeving niet waarnemen, niet doelgericht
reageren)
- Unieke betekenis 1e levensjaar
F Y S I E K E VA A R D I G H E D E N
- Zelfstandig ademhalen
- Bij blootstelling aan lucht (onderwaterbevalling)
- Zintuigen functioneren
- Spijsverteringsstelsel (meconium)
Produceert in 1ste instantie ontslasting (groenzwart)
- Reflexen in functie van voeding, aandacht en zorg
Zin tu i ge l ij ke on twi k kel in g Hoofdstuk 5 gaat hierover verder
1
,Sensatie = elementaire gewaarwording van stimulus, zoals die geregistreerd
wordt door zintuig.
Perceptie = verwerking en interpretatie van zintuigelijke info door hersenen
Baby’s reageren op verschillende soorten zintuigelijke prikkels
- Vooral tast-, reuk en smaakzin bij geboorte al ontwikkeld
- Gevoelig voor aanrakingen
- Kunnen horen: reageren op lawaai evolueert wel nog
- Gezichtsvermogen het minst ontwikkeld: kunnen wel verschillende stadia
helderheid onderscheiden.
Kunnen nog geen kleur onderscheiden (zwart en wit interessant):
kan na 4 weken
Zintuigen voor geboorte ontwikkeld
Leervermogen
Habituatie (gewenning)
- Afname aandacht, na herhaalde presentatie (oriëntatiereactie)
- Kan stimuli herkennen en van elkaar onderscheiden
- Herkennen van stimulus werd afgeleid uit verminderen van tijd die kind
besteedt aan bekijken van stimulus
- Ontwikkeling gewenning gekoppeld aan fysieke en cognitieve rijping.
Word eerste 12 weken uitesprokener
Verminderd vermogen tot habituatie kan duiden op
ontwikkelingsproblemen
Een pasgeborene kan leren via
- Klassieke conditionering (Pavlov)
Doordat NS gekoppeld wordt aan andere S krijgt S extra betekenis
en ontlokt hij zelfde respons zoals aan waaraan hij gekoppeld is.
Emoties onderhevig aan KO: ‘kleine albert’ ratten + geluid
- Operante conditionering
Vrijwillige respons versterkt of verzwakt door associatie met
respectievelijk +/ - consequenties.
Allebei vanaf geboorte
Associaties
Sociale vaardigheden
- Imiteren basale gezichtsuitdrukkingen
- Voorwaarde: baby moet beweging zelf waarnemen
- 6 weken: ook na interval van 24u (intern beeld opgebouwd van de
persoon)
Bevindingen Field en haar collega’s
- Baby’s maken onderscheid tussen basele gezichtsuitdrukkingen
2
, Vervolgonderzoek niet steeds gerepliceerd
- Voor 1 imitatie consistente evidentie: tong uiststeken, leek rond leeftijd
van 2 maanden weg te blijven.
- Nog niet duidelijk wanneer imitatie begint maar wel belangrijk want lijkt
voor deel belangrijk omdat het afhankelijk is van vermogen om juiste
manier op andere te reageren en betekenis van emotionele toestand te
interpreteren.
DEEL 2: de babytijd
H5: de fysieke ontwikkeling in de babytijd
5 . 1 g ro e i e n o n t w i k ke l i n g
Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd
- Eerste 2 jaar snel
Na 5 maand: geboortegewicht verdubbbeld ‘7 kilo’
Einde 2 jaar: 4x zoveel als bij geboorte
gemiddelde cijfers: er kan dus ook afwijking zijn
- Kind en gezin ( eerste jaar) controle lengte en gewicht voor problemen te
zien
Eerste jaar: 75 cm, geboorte: 25
Twee jaar: 90 cm
Sommige delen groeien sneller vb. hoofd: vierde deel totale lichaam
bij volwassenene is dat een achtste.
4 principes van groei
Cefalocaudale principe Richting van groei. Groei volgt patroon dat begint
met hoofd en bovenste lichaamsdelen, strekt dan
uit.
- Afgeleid van Grieks en Latijn = ‘van hoofd tot
staart’
- Ontwikkelen visuele eerder dan vermogen om
te lopen
- Al van kracht in baarmoeder (eerst hoofd dan
voeten)
Proximodistale principe Ontwikkeling voltrekt zoch vanuit centrum van
lichaam naar buiten toe.
- Latijns = ‘dichtbij’ en ‘ver weg’ = romp groeit
eerder dan armen en benen. Na armen en
benen: vingers en tenen
- Ook vermogen om verschillende delen van
lichaam te gebruiken, ontwikkelt zich zo.
Principe hiërarchische integratie Eenvoudige vaardigheden ontwikkelen zich
afzondelrijk en onafhankelijk van elkaar.
- Later vaardigheden geïntegreerd in complexe
vaardigheden.
Principe onafhankelijkheid Geeft aan dat verschillende lichaamssytemen
systemen verschillend groeitempo kennen.
- Groeipatronen van lichaamsomvanh,
zenuwstelsel en seksuele rijpheid lopen sterk
3
DEEL 1: de ontwikkeling van het kind
H4: de geboorte en het pasgeboren kind
Baby = 0 tot 12 maanden
- Groeien, ontwikkelen en leren het snelst in fase van jonge kind
Wie herinnert er zich nog iets van de eerste 2 levensjaren?
- Infant Mental Health
- Geen bewuste herinneirngen = niet jou eigen actieve herinnering
- Belangrijk!
- Eerste 1000 dagen: vanaf conceptie = blauwdruk (meerdere generaties) -
> epigenetica, gelegd voor het latere leven, wat er gebeurt in eerste 2
levensjaren bepaalt derest van leven.
Bais gelegd voor lichamelijk, psychisch en sociaal welzijn en
gezondheid
- vb. invloed van toxische stress tijdens de zwangerschap bepaalt
temperament van de baby (reactiever stress-responssysteem). Belang van
sensitief-responsief ouderschap, co-regulatie en de zorg voor ouder én
baby door de context errond.
4.3 Wa t e e n p a s g e b o r e n b a b y a l l e m a a l k a n
Fysiologische vroeggeboorte (Portmann):
- Fysiologisch rijp voor wereld, maar psychologisch erg beperkt (omgeving
niet waarnemen, niet doelgericht reageren)
- Na geboorte weerloos, afhankelijk en aangewezen op goede zorgen en
toewijding van anderen.
- Herseninhoud slechts een kwart van dat van een volwassene
- Mens heeft na geboorte nog een lange leertijd voor boeg tot hij
zelfredzaam is
- Fysiologisch rijp (essentiële levensfuncties werken) voor wereld, maar
psychologisch erg beperkt (omgeving niet waarnemen, niet doelgericht
reageren)
- Unieke betekenis 1e levensjaar
F Y S I E K E VA A R D I G H E D E N
- Zelfstandig ademhalen
- Bij blootstelling aan lucht (onderwaterbevalling)
- Zintuigen functioneren
- Spijsverteringsstelsel (meconium)
Produceert in 1ste instantie ontslasting (groenzwart)
- Reflexen in functie van voeding, aandacht en zorg
Zin tu i ge l ij ke on twi k kel in g Hoofdstuk 5 gaat hierover verder
1
,Sensatie = elementaire gewaarwording van stimulus, zoals die geregistreerd
wordt door zintuig.
Perceptie = verwerking en interpretatie van zintuigelijke info door hersenen
Baby’s reageren op verschillende soorten zintuigelijke prikkels
- Vooral tast-, reuk en smaakzin bij geboorte al ontwikkeld
- Gevoelig voor aanrakingen
- Kunnen horen: reageren op lawaai evolueert wel nog
- Gezichtsvermogen het minst ontwikkeld: kunnen wel verschillende stadia
helderheid onderscheiden.
Kunnen nog geen kleur onderscheiden (zwart en wit interessant):
kan na 4 weken
Zintuigen voor geboorte ontwikkeld
Leervermogen
Habituatie (gewenning)
- Afname aandacht, na herhaalde presentatie (oriëntatiereactie)
- Kan stimuli herkennen en van elkaar onderscheiden
- Herkennen van stimulus werd afgeleid uit verminderen van tijd die kind
besteedt aan bekijken van stimulus
- Ontwikkeling gewenning gekoppeld aan fysieke en cognitieve rijping.
Word eerste 12 weken uitesprokener
Verminderd vermogen tot habituatie kan duiden op
ontwikkelingsproblemen
Een pasgeborene kan leren via
- Klassieke conditionering (Pavlov)
Doordat NS gekoppeld wordt aan andere S krijgt S extra betekenis
en ontlokt hij zelfde respons zoals aan waaraan hij gekoppeld is.
Emoties onderhevig aan KO: ‘kleine albert’ ratten + geluid
- Operante conditionering
Vrijwillige respons versterkt of verzwakt door associatie met
respectievelijk +/ - consequenties.
Allebei vanaf geboorte
Associaties
Sociale vaardigheden
- Imiteren basale gezichtsuitdrukkingen
- Voorwaarde: baby moet beweging zelf waarnemen
- 6 weken: ook na interval van 24u (intern beeld opgebouwd van de
persoon)
Bevindingen Field en haar collega’s
- Baby’s maken onderscheid tussen basele gezichtsuitdrukkingen
2
, Vervolgonderzoek niet steeds gerepliceerd
- Voor 1 imitatie consistente evidentie: tong uiststeken, leek rond leeftijd
van 2 maanden weg te blijven.
- Nog niet duidelijk wanneer imitatie begint maar wel belangrijk want lijkt
voor deel belangrijk omdat het afhankelijk is van vermogen om juiste
manier op andere te reageren en betekenis van emotionele toestand te
interpreteren.
DEEL 2: de babytijd
H5: de fysieke ontwikkeling in de babytijd
5 . 1 g ro e i e n o n t w i k ke l i n g
Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd
- Eerste 2 jaar snel
Na 5 maand: geboortegewicht verdubbbeld ‘7 kilo’
Einde 2 jaar: 4x zoveel als bij geboorte
gemiddelde cijfers: er kan dus ook afwijking zijn
- Kind en gezin ( eerste jaar) controle lengte en gewicht voor problemen te
zien
Eerste jaar: 75 cm, geboorte: 25
Twee jaar: 90 cm
Sommige delen groeien sneller vb. hoofd: vierde deel totale lichaam
bij volwassenene is dat een achtste.
4 principes van groei
Cefalocaudale principe Richting van groei. Groei volgt patroon dat begint
met hoofd en bovenste lichaamsdelen, strekt dan
uit.
- Afgeleid van Grieks en Latijn = ‘van hoofd tot
staart’
- Ontwikkelen visuele eerder dan vermogen om
te lopen
- Al van kracht in baarmoeder (eerst hoofd dan
voeten)
Proximodistale principe Ontwikkeling voltrekt zoch vanuit centrum van
lichaam naar buiten toe.
- Latijns = ‘dichtbij’ en ‘ver weg’ = romp groeit
eerder dan armen en benen. Na armen en
benen: vingers en tenen
- Ook vermogen om verschillende delen van
lichaam te gebruiken, ontwikkelt zich zo.
Principe hiërarchische integratie Eenvoudige vaardigheden ontwikkelen zich
afzondelrijk en onafhankelijk van elkaar.
- Later vaardigheden geïntegreerd in complexe
vaardigheden.
Principe onafhankelijkheid Geeft aan dat verschillende lichaamssytemen
systemen verschillend groeitempo kennen.
- Groeipatronen van lichaamsomvanh,
zenuwstelsel en seksuele rijpheid lopen sterk
3
