lOMoARcPSD|8125599
1
, lOMoARcPSD|8125599
LES 10: Leefmilieu (H13 handboek)
10.1 Belangrijke begrippen
Negatieve externaliteiten
o Concept dat economen graag gebruiken om milieuproblemen te duiden
o Kosten die niet worden vertaald in de prijs van een goed
o Kosten van kerosine etc die worden uitgestoten bij een vlucht (vervuilend)
zituen niet in de prijs van het vliegtuigticket en worden dus niet betaald door de
consument
o Afgewenteld op anderen (de gemeenschap)
o Oplossing: internaliseren van de kosten = koolstofprijs/taks/belastjng, soort
emissiehandelsysteem
o Maar eigenlijk zouden we activiteiten die bijdragen tot klimaatverandering
moeten verbieden
Tragedy of the commons
o ‘Commons’ = schaarse milieugoederen waar niemand eigendomsrechten over
heefu (vb. graaslanden)
o Common graaslanden worden uitgeput door herders die handelen uit
eigenbelang en daar hun schapen laten grazen = negatieve uitkomst voor de
hele groep
o Rationeel gedrag van individuen leidt tot suboptimale uitkomst voor groep =
het vernietjgen van een gemeenschappelijke ruimte in eigenbelang en ten
koste van de groep
o Overbegrazing, ontbossing (vernietjging biodiversiteit, klimaatverandering),
overbevissing, uitstoot broeikasgassen (dumpen emissies in één vd commons,
nl. de atmosfeer)
Voorgaande fenomenen manifesteren zich binnen de grenzen van één land -> staat kan
optreden om problematjek aan te pakken
Maar in veel gevallen respecteert die vervuiling de landgrenzen niet…
Soevereintjteit >< ecologische realiteit:
o Grensoverschrijdende externaliteiten: milieuproblemen stoppen niet aan de
landsgrenzen (vb. zure regen, pollutje van rivieren, biodiversiteit, …)
Geen simpele oplossing waarbij staat kan tussen komen en aan vervuiler
maatregelen kan opleggen, want geen wereldregering (anarchie)
Context internationale anarchie versterkt grensoverschrijdende, negatieve
externaliteiten
o ‘Global commons’: grote stukken van het leefmilieu vallen buiten nationale
jurisdictie (vb. oceanen/high seas, Antarctjca, atmosfeer en de ruimte)
Problematjek in high seas: overbevissing >< binnen de territoriale wateren
van de EU zijn er natjonale quota’s opgelegd (elke staat mag zoveel ton
… kabeljauw/zalm/… ophalen)
Milieuproblemen: (1) atmosfeer: klimaat + gat in de ozonlaag; (2) oceanen/water:
overbevissing, tekort aan drinkbaar water; (3) land: ontbossing en gevolgen voor klimaat
en biodiversiteit (zie HB)
2
1
, lOMoARcPSD|8125599
LES 10: Leefmilieu (H13 handboek)
10.1 Belangrijke begrippen
Negatieve externaliteiten
o Concept dat economen graag gebruiken om milieuproblemen te duiden
o Kosten die niet worden vertaald in de prijs van een goed
o Kosten van kerosine etc die worden uitgestoten bij een vlucht (vervuilend)
zituen niet in de prijs van het vliegtuigticket en worden dus niet betaald door de
consument
o Afgewenteld op anderen (de gemeenschap)
o Oplossing: internaliseren van de kosten = koolstofprijs/taks/belastjng, soort
emissiehandelsysteem
o Maar eigenlijk zouden we activiteiten die bijdragen tot klimaatverandering
moeten verbieden
Tragedy of the commons
o ‘Commons’ = schaarse milieugoederen waar niemand eigendomsrechten over
heefu (vb. graaslanden)
o Common graaslanden worden uitgeput door herders die handelen uit
eigenbelang en daar hun schapen laten grazen = negatieve uitkomst voor de
hele groep
o Rationeel gedrag van individuen leidt tot suboptimale uitkomst voor groep =
het vernietjgen van een gemeenschappelijke ruimte in eigenbelang en ten
koste van de groep
o Overbegrazing, ontbossing (vernietjging biodiversiteit, klimaatverandering),
overbevissing, uitstoot broeikasgassen (dumpen emissies in één vd commons,
nl. de atmosfeer)
Voorgaande fenomenen manifesteren zich binnen de grenzen van één land -> staat kan
optreden om problematjek aan te pakken
Maar in veel gevallen respecteert die vervuiling de landgrenzen niet…
Soevereintjteit >< ecologische realiteit:
o Grensoverschrijdende externaliteiten: milieuproblemen stoppen niet aan de
landsgrenzen (vb. zure regen, pollutje van rivieren, biodiversiteit, …)
Geen simpele oplossing waarbij staat kan tussen komen en aan vervuiler
maatregelen kan opleggen, want geen wereldregering (anarchie)
Context internationale anarchie versterkt grensoverschrijdende, negatieve
externaliteiten
o ‘Global commons’: grote stukken van het leefmilieu vallen buiten nationale
jurisdictie (vb. oceanen/high seas, Antarctjca, atmosfeer en de ruimte)
Problematjek in high seas: overbevissing >< binnen de territoriale wateren
van de EU zijn er natjonale quota’s opgelegd (elke staat mag zoveel ton
… kabeljauw/zalm/… ophalen)
Milieuproblemen: (1) atmosfeer: klimaat + gat in de ozonlaag; (2) oceanen/water:
overbevissing, tekort aan drinkbaar water; (3) land: ontbossing en gevolgen voor klimaat
en biodiversiteit (zie HB)
2
