Bestuursrecht; Rechtsbescherming
Samengevat 2020-2021
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1- Plaatsbepaling rechtsbescherming.....................................................................................4
Bestuurlijke geschillen..........................................................................................................................4
Procedures ter beslechting van bestuurlijke geschillen........................................................................4
Geschiedenis van de rechtsbescherming tegen de overheid................................................................5
Beginselen van rechtsbescherming......................................................................................................5
Beginselen van het bestuursprocesrecht..............................................................................................6
Rechtsbescherming tegen de overheid anno 2019...............................................................................6
Hoofdstuk 2- Bevoegdheid.......................................................................................................................7
Constitutionele grondslag.....................................................................................................................7
Algemene bestuursrechtspraak............................................................................................................7
Hoger beroep tegen een uitspraak van de rechtbank..........................................................................8
Bijzondere bestuursrechtspraak...........................................................................................................9
Hoofdstuk 3- Het voorwerp van geschil..................................................................................................10
Besluit.................................................................................................................................................10
Nieuwe besluiten hangende bezwaar en beroep...............................................................................11
Hoofdstuk 4- Ontvankelijkheid...............................................................................................................12
1. Bezwaar- en beroepsbevoegdheid.................................................................................................12
2. De vorm en inhoud van het bezwaar- en beroepschrift.................................................................12
3. Bezwaar- en beroepstermijn..........................................................................................................13
4. Verplichte voorprocedure...............................................................................................................14
5. Griffierecht......................................................................................................................................15
Hoofdstuk 5- Procedures van bestuurlijke heroverweging.....................................................................16
Functies van de voorprocedure..........................................................................................................16
Bezwaar..............................................................................................................................................16
Administratief beroep........................................................................................................................21
Hoofdstuk 6- Beroep bij de bestuursrechter..........................................................................................22
Verloop van de procedure in eerste aanleg........................................................................................22
Het vooronderzoek.............................................................................................................................23
De zitting.............................................................................................................................................24
Omvang van het geding......................................................................................................................25
Toetsing..............................................................................................................................................26
Bewijs.................................................................................................................................................28
De uitspraak........................................................................................................................................31
2
, Nevendicta over griffierecht en proceskosten....................................................................................34
Verzoekschriftprocedure voor schadevergoeding..............................................................................34
Hoofdstuk 7- Hoger beroep....................................................................................................................36
Karakter en plaatsbepaling van hoger beroep....................................................................................36
De functies van hoger beroep.............................................................................................................36
De omvang van het hoger beroep......................................................................................................37
De uitspraakbevoegdheden................................................................................................................37
Nieuwe besluiten tijdens de procedure van hoger beroep.................................................................37
Status van door de rechtbank uitdrukkelijk en zonder voorbehoud verworpen gronden..................38
Hoofdstuk 8- Voorlopige voorzieningen.................................................................................................39
Ontvankelijkheid van het verzoek......................................................................................................39
Procedure...........................................................................................................................................39
De inhoudelijke beoordeling van het verzoek....................................................................................39
De te treffen voorlopige voorzieningen..............................................................................................40
Vervallen, opheffen en wijzigen van een getroffen voorlopige voorziening.......................................40
Kortsluiting.........................................................................................................................................40
Hoofdstuk 9- Aanvullende rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter..............................................41
Acties..................................................................................................................................................41
Actie uit onrechtmatige daad tegen de overheid...............................................................................41
Onrechtmatige wetgeving..................................................................................................................43
Hoofdstuk 10- Klachtvoorzieningen........................................................................................................44
Grondslag, regeling en basisstructuur van klachtvoorzieningen.........................................................44
Interne klachtbehandeling..................................................................................................................44
Externe klachtbehandeling.................................................................................................................45
Arresten..................................................................................................................................................48
Bentham.............................................................................................................................................48
Changoe..............................................................................................................................................48
Brummen............................................................................................................................................48
Asha/Amersfoort................................................................................................................................48
Finale geschilbeslechting....................................................................................................................49
Recracenter........................................................................................................................................49
Onderdelentrechter............................................................................................................................50
Nieuwe gronden na beroepstermijn...................................................................................................50
Nieuwe gronden na deskundigenadvies.............................................................................................50
Staat/Privacy first...............................................................................................................................51
3
, Hoofdstuk 1- Plaatsbepaling rechtsbescherming
Bestuurlijke geschillen
- Het bestuursrecht ziet op interactie tussen overheid en burgers in het kader van
publiekrechtelijke taken en bevoegdheden van de overheid.
Bestuursorganen maken besluiten, handelen ter voorbereiding en uitvoering van
besluiten en oefenen privaatrechtelijke rechtshandelingen uit.
- Besluitvormingsrecht: de procedure van totstandkoming van een beslissing van een
bestuursorgaan.
- Procesrecht: de procedure van totstandkoming van een beslissing van een rechter.
- Artikel 1:3 Awb: een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan
inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling.
Procedures ter beslechting van bestuurlijke geschillen
Beroep bij bestuursrechter
- Artikel 8:1 Awb: de bestuursrechter oordeelt over besluiten van bestuursorganen.
- Artikel 7:1 Awb: beroep is mogelijk indien er een voorprocedure is gevolgd.
Voorprocedures:
1. Bezwaar (artikel 1:5 lid 1 Awb);
2. Administratief beroep (artikel 1:5 lid 2 Awb);
3. Uniforme openbare voorbereidingsprocedure (artikel 3:4 Awb).
- Lagen van beroep:
1. Beroep in eerste aanleg;
2. Hoger beroep;
3. Cassatie.
- Andere procedures:
1. Voorlopige voorzieningenprocedure;
2. Verzet.
Gemeenschappelijke kenmerken en karakteristieken
- Bezwaar en beroep:
Beide voorzieningen geven de burger aanspraak op een uitspraak van het orgaan
waarbij de voorziening is ingesteld;
De rechtsgevolgen van een besluit dat rechtens is bestreden kunnen geheel of
gedeeltelijk ongedaan worden gemaakt;
Beide voorzieningen zijn bij wettelijk voorschrift opengesteld;
Het orgaan dat op bezwaar of besluit moet beslissen is niet-lijdelijk: het heeft een eigen
onderzoeksplicht en is niet gebonden aan de feitelijke situatie geschetst door partijen.
- Aanvullende kenmerken beroep bij de bestuursrechter:
Rechtmatigheidstoetsing ex tunc; de rechter kijkt of het besluit rechtmatig was op het
tijdstip dat het besluit genomen werd;
Korte beroepstermijnen wegens rechtszekerheidsbeginsel;
Het zoeken naar de materiële waarheid staat centraal. Partijen beslissen de omvang van
het geschil, maar de rechter heeft een actieve rol;
Laagdrempeligheid; weinig eisen aan het beroepsschrift, doorzendplicht, lage
griffierechten en geen verplichte procesvertegenwoordiging.
Civiele rechter
- Besluiten en andere handelingen van een bestuursorgaan kunnen als een onrechtmatige
daad ex artikel 6:162 BW worden aangemerkt. Dit heeft als gevolg dat een beroep bij de
4
Samengevat 2020-2021
1
,Inhoud
Hoofdstuk 1- Plaatsbepaling rechtsbescherming.....................................................................................4
Bestuurlijke geschillen..........................................................................................................................4
Procedures ter beslechting van bestuurlijke geschillen........................................................................4
Geschiedenis van de rechtsbescherming tegen de overheid................................................................5
Beginselen van rechtsbescherming......................................................................................................5
Beginselen van het bestuursprocesrecht..............................................................................................6
Rechtsbescherming tegen de overheid anno 2019...............................................................................6
Hoofdstuk 2- Bevoegdheid.......................................................................................................................7
Constitutionele grondslag.....................................................................................................................7
Algemene bestuursrechtspraak............................................................................................................7
Hoger beroep tegen een uitspraak van de rechtbank..........................................................................8
Bijzondere bestuursrechtspraak...........................................................................................................9
Hoofdstuk 3- Het voorwerp van geschil..................................................................................................10
Besluit.................................................................................................................................................10
Nieuwe besluiten hangende bezwaar en beroep...............................................................................11
Hoofdstuk 4- Ontvankelijkheid...............................................................................................................12
1. Bezwaar- en beroepsbevoegdheid.................................................................................................12
2. De vorm en inhoud van het bezwaar- en beroepschrift.................................................................12
3. Bezwaar- en beroepstermijn..........................................................................................................13
4. Verplichte voorprocedure...............................................................................................................14
5. Griffierecht......................................................................................................................................15
Hoofdstuk 5- Procedures van bestuurlijke heroverweging.....................................................................16
Functies van de voorprocedure..........................................................................................................16
Bezwaar..............................................................................................................................................16
Administratief beroep........................................................................................................................21
Hoofdstuk 6- Beroep bij de bestuursrechter..........................................................................................22
Verloop van de procedure in eerste aanleg........................................................................................22
Het vooronderzoek.............................................................................................................................23
De zitting.............................................................................................................................................24
Omvang van het geding......................................................................................................................25
Toetsing..............................................................................................................................................26
Bewijs.................................................................................................................................................28
De uitspraak........................................................................................................................................31
2
, Nevendicta over griffierecht en proceskosten....................................................................................34
Verzoekschriftprocedure voor schadevergoeding..............................................................................34
Hoofdstuk 7- Hoger beroep....................................................................................................................36
Karakter en plaatsbepaling van hoger beroep....................................................................................36
De functies van hoger beroep.............................................................................................................36
De omvang van het hoger beroep......................................................................................................37
De uitspraakbevoegdheden................................................................................................................37
Nieuwe besluiten tijdens de procedure van hoger beroep.................................................................37
Status van door de rechtbank uitdrukkelijk en zonder voorbehoud verworpen gronden..................38
Hoofdstuk 8- Voorlopige voorzieningen.................................................................................................39
Ontvankelijkheid van het verzoek......................................................................................................39
Procedure...........................................................................................................................................39
De inhoudelijke beoordeling van het verzoek....................................................................................39
De te treffen voorlopige voorzieningen..............................................................................................40
Vervallen, opheffen en wijzigen van een getroffen voorlopige voorziening.......................................40
Kortsluiting.........................................................................................................................................40
Hoofdstuk 9- Aanvullende rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter..............................................41
Acties..................................................................................................................................................41
Actie uit onrechtmatige daad tegen de overheid...............................................................................41
Onrechtmatige wetgeving..................................................................................................................43
Hoofdstuk 10- Klachtvoorzieningen........................................................................................................44
Grondslag, regeling en basisstructuur van klachtvoorzieningen.........................................................44
Interne klachtbehandeling..................................................................................................................44
Externe klachtbehandeling.................................................................................................................45
Arresten..................................................................................................................................................48
Bentham.............................................................................................................................................48
Changoe..............................................................................................................................................48
Brummen............................................................................................................................................48
Asha/Amersfoort................................................................................................................................48
Finale geschilbeslechting....................................................................................................................49
Recracenter........................................................................................................................................49
Onderdelentrechter............................................................................................................................50
Nieuwe gronden na beroepstermijn...................................................................................................50
Nieuwe gronden na deskundigenadvies.............................................................................................50
Staat/Privacy first...............................................................................................................................51
3
, Hoofdstuk 1- Plaatsbepaling rechtsbescherming
Bestuurlijke geschillen
- Het bestuursrecht ziet op interactie tussen overheid en burgers in het kader van
publiekrechtelijke taken en bevoegdheden van de overheid.
Bestuursorganen maken besluiten, handelen ter voorbereiding en uitvoering van
besluiten en oefenen privaatrechtelijke rechtshandelingen uit.
- Besluitvormingsrecht: de procedure van totstandkoming van een beslissing van een
bestuursorgaan.
- Procesrecht: de procedure van totstandkoming van een beslissing van een rechter.
- Artikel 1:3 Awb: een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan
inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling.
Procedures ter beslechting van bestuurlijke geschillen
Beroep bij bestuursrechter
- Artikel 8:1 Awb: de bestuursrechter oordeelt over besluiten van bestuursorganen.
- Artikel 7:1 Awb: beroep is mogelijk indien er een voorprocedure is gevolgd.
Voorprocedures:
1. Bezwaar (artikel 1:5 lid 1 Awb);
2. Administratief beroep (artikel 1:5 lid 2 Awb);
3. Uniforme openbare voorbereidingsprocedure (artikel 3:4 Awb).
- Lagen van beroep:
1. Beroep in eerste aanleg;
2. Hoger beroep;
3. Cassatie.
- Andere procedures:
1. Voorlopige voorzieningenprocedure;
2. Verzet.
Gemeenschappelijke kenmerken en karakteristieken
- Bezwaar en beroep:
Beide voorzieningen geven de burger aanspraak op een uitspraak van het orgaan
waarbij de voorziening is ingesteld;
De rechtsgevolgen van een besluit dat rechtens is bestreden kunnen geheel of
gedeeltelijk ongedaan worden gemaakt;
Beide voorzieningen zijn bij wettelijk voorschrift opengesteld;
Het orgaan dat op bezwaar of besluit moet beslissen is niet-lijdelijk: het heeft een eigen
onderzoeksplicht en is niet gebonden aan de feitelijke situatie geschetst door partijen.
- Aanvullende kenmerken beroep bij de bestuursrechter:
Rechtmatigheidstoetsing ex tunc; de rechter kijkt of het besluit rechtmatig was op het
tijdstip dat het besluit genomen werd;
Korte beroepstermijnen wegens rechtszekerheidsbeginsel;
Het zoeken naar de materiële waarheid staat centraal. Partijen beslissen de omvang van
het geschil, maar de rechter heeft een actieve rol;
Laagdrempeligheid; weinig eisen aan het beroepsschrift, doorzendplicht, lage
griffierechten en geen verplichte procesvertegenwoordiging.
Civiele rechter
- Besluiten en andere handelingen van een bestuursorgaan kunnen als een onrechtmatige
daad ex artikel 6:162 BW worden aangemerkt. Dit heeft als gevolg dat een beroep bij de
4
