Wie of wat is een pedagoog?
• Een pedagoog is een professional (wat je moet doen en kunnen) op het gebied van
opvoeding en educatie → de contexten waarbinnen je werkzaam bent
(samenwerking) en hulpverlening van jeugdigen.
• Richt zich op advies in problemen
• Een 'pedagoog' is een onbeschermde titel waarvoor geen specifieke opleiding
vereist is.
Deel 1 van het vak: de pedagoog als professional
• Denken aan bepaalde wet- en regelgeving
• Beroepscode: bepaalde standaarden en normen. We blijven ons ontwikkelen binnen
ons vakgebied. Beroepscodes worden opgericht door het NVO. Je moet deze
kennen. (Hoort bij prescriptieve of normatieve ethiek. Er is een fundamenteel
onderscheid tussen descriptieve beweringen (wat het geval is, what is) en
prescriptieve of normatieve beweringen (hoe de wereld eruit zou moeten zien, what
ought to be). Normatieve ethiek gaat er niet om hoe mensen zich feitelijk gedragen of
hoe ze feitelijk denken, maar hoe mensen zich zouden moeten gedragen. Hier vanuit
kan worden geprobeerd om algemeen principes te vinden waarmee kan worden
bepaald wat moreel juist gedrag is. Het gaat hierbij niet om een beschrijving van het
feitelijke gedrag van mensen, maar om een voorschrift, daarom noemen we dit ook
prescriptieve (voorschrijvende) ethiek.
• De beroepscode voor (ortho)pedagogen is een leidraad voor de kwaliteit van hun
werk. Het bevat ethische regels en richtlijnen voor pedagogen en
onderwijskundigen, en is verplicht voor NVO-leden en geregistreerde pedagogen. De
code helpt bij het maken van ethische keuzes en benadrukt het welzijn van de cliënt.
Het behandelt onder meer de positie van de cliënt, professionele relaties,
dossierbeheer en interdisciplinaire samenwerking. Jaarlijkse bijeenkomsten helpen
bij het begrijpen en toepassen van de code, en het tuchtrecht zorgt voor naleving
ervan. Klachten over schending van de code kunnen worden ingediend bij het
College van Toezicht, dat onafhankelijk is binnen de NVO. De beroepscodes geven
als centrale waarden: verantwoordelijkheid, integriteit, respect en deskundigheid.
• Cultuursensitief werken: om goed te kunnen omgaan met de groep met wie je werkt
en het vertrouwen te winnen om goed elkaar te kunnen begrijpen.
• Gedeelde besluitvorming: samenwerken met professionals binnen het werkveld van
de pedagogische tak.
• Toetsen interventies: aan welke knoppen moet je draaien om positieve
veranderingen teweeg te brengen met degene met wie je werkt. Gaat om het gedrag
van kinderen. Welke interventies moet je inzetten?
Pedagogisch advies
,Professionaliteit is ook een veilige leeromgeving
• Vertrouwelijkheid
• Subjectiviteit
• Empathie
• Communicatiegrenzen
Jeugdzorg
• Jeugdbescherming: pleegzorg.
Binnen de jeugdhulp en jeugdbeschermingsketen zijn
verschillende instellingen, disciplines en hulpverleners actief.
Door de omvang, ernst en complexiteit van kindermishandeling is
het van groot belang dat de jeugdhulp van hoge kwaliteit is en
voldoet aan hoge standaarden. Dit vereist een multidisciplinaire, integrale aanpak, zoals
benadrukt wordt in verschillende bronnen en Nederlandse wetgeving en beleid. Alle
betrokken instellingen en professionals moeten samenwerken om te streven naar 'één
gezin, één plan en één regisseur', zoals vastgelegd in de Memorie van Toelichting bij de
Jeugdwet.
De jeugdbeschermingsketen
Veilig Thuis (Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling)
De Jeugdwet heeft geleid tot de samenvoeging van het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling en het Steunpunt Huiselijk Geweld tot Veilig Thuis, dat sinds 2015
zowel kindermishandeling als huiselijk geweld tussen volwassenen behandelt. Gemeenten
zijn verantwoordelijk voor de organisatie van Veilig Thuis locaties, die vaak samenwerken op
bovenlokaal niveau. Iedereen met zorgen over kindermishandeling of huiselijk geweld kan
contact opnemen met Veilig Thuis voor advies of om een melding te doen. Veilig Thuis biedt
advies op maat en kan meldingen registreren. Meldingen worden besproken in een triage
om de prioriteit en vervolgstappen te bepalen, zoals doorverwijzing naar hulpverlening,
starten van een onderzoek of indienen van een Verzoek Tot Onderzoek bij de Raad voor de
,Kinderbescherming. Veilig Thuis kan ook zelf onderzoek doen om te bepalen welke
hulpverlening nodig is en indien nodig een VTO indienen bij de Raad voor de
Kinderbescherming.
Raad voor de Kinderbescherming
De Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) valt onder het Ministerie van Veiligheid en
Justitie en is verantwoordelijk voor beschermingsonderzoeken, gezags- en
omgangsonderzoeken, adoptie- en strafonderzoeken. Gemeenten organiseren de toegang
naar de RvdK, waarbij meldingen kunnen worden gedaan door Veilig Thuis, gecertificeerde
instellingen en geautoriseerde instellingen binnen gemeenten, en in uitzonderlijke gevallen
door anderen in acute situaties. Beschermingsonderzoeken worden uitgevoerd volgens het
Kwaliteitskader en Protocol Beschermingszaken van de RvdK, met het belang van het kind
als uitgangspunt. Op basis van het onderzoek verzoekt de RvdK de Kinderrechter om een
kinderbeschermingsmaatregel uit te spreken of verwijst het kind/gezin naar de gemeente
als geen maatregel nodig is. De RvdK heeft ook een toezichthoudende rol bij de uitvoering
van maatregelen door gecertificeerde instellingen en beoordeelt verzoeken van deze
instellingen om maatregelen te beëindigen of te verlengen.
Kinderrechter
De Kinderrechter heeft de bevoegdheid om verschillende beschermingsmaatregelen uit te
spreken, waaronder een ondertoezichtstelling (OTS) met of zonder uithuisplaatsing, en het
beëindigen van het ouderlijk gezag. Een OTS kan worden uitgesproken wanneer de
ontwikkeling van een minderjarige wordt bedreigd en de ouders niet in staat zijn om deze
bedreiging weg te nemen. De duur van een OTS is in principe maximaal één jaar, maar kan
jaarlijks worden verlengd zolang de minderjarige de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft
bereikt. In gevallen van acute, ernstige bedreiging kan een voorlopige ondertoezichtstelling
(VOTS) met uithuisplaatsing worden uitgesproken, die maximaal drie maanden duurt. Het
beëindigen van het ouderlijk gezag kan plaatsvinden wanneer een ouder het gezag
misbruikt of wanneer de ontwikkeling van de minderjarige ernstig wordt bedreigd en de
ouder niet in staat is om binnen een aanvaardbare termijn de verantwoordelijkheid voor de
verzorging en opvoeding te dragen. Naast het beëindigen van het ouderlijk gezag is het ook
mogelijk om het gezag van ouders (gedeeltelijk of geheel) te schorsen, bijvoorbeeld
wanneer medische behandeling van de minderjarige noodzakelijk is en ouders hier geen
toestemming voor geven.
Gecertificeerde instellingen
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van
kinderbeschermingsmaatregelen, maar voeren deze taak niet zelf uit. In plaats daarvan
contracteren ze gecertificeerde instellingen om deze taken uit te voeren. Deze instellingen
voeren ook jeugdreclassering uit. Het certificeren van instellingen heeft als doel de kwaliteit
van de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering te verbeteren.
Na de beslissing van de Kinderrechter draagt de Raad voor de Kinderbescherming de zaak
over aan de gecertificeerde instelling, waar een gezinsvoogd de werkzaamheden ten
behoeve van het kind en het gezin start. De gezinsvoogd geeft het gezin en het sociaal
, netwerk eerst de kans om zelf een familiegroepsplan op te stellen. Vervolgens stelt de
gezinsvoogd samen met ouders en het kind een definitief plan op om de voor het kind
bedreigende situatie weg te nemen. De gezinsvoogd kan beslissen of er aanvullende
jeugdhulp nodig is, maar mag deze niet zelf uitvoeren. In plaats daarvan fungeren ze vaak
als casemanagers, die de jeugdhulp organiseren en monitoren in overleg met de gemeente.
Politie en het Openbaar Ministerie (OM)
De politie en het Openbaar Ministerie (OM) kunnen op verschillende manieren betrokken
zijn bij zaken van verwaarlozing en kindermishandeling. Er zijn richtlijnen voor de
samenwerking tussen Veilig Thuis en de politie om de kans op een veilige situatie voor
kinderen te vergroten. De politie kan betrokken worden bij meldingen van ernstige
kindermishandeling of strafbare feiten. Ze kunnen zelf ook meldingen doen bij Veilig Thuis,
bijvoorbeeld wanneer ze vermoedens hebben van kindermishandeling, getuige zijn van
huiselijk geweld of zorgen hebben over een ongeboren kind. Het OM kan een verzoek
indienen bij de Kinderrechter voor een kinderbeschermingsmaatregel, zoals in het
jeugdstrafrecht of wanneer ouders gedetineerd zijn. Ze zijn ook betrokken bij de
strafrechtelijke aanpak van kindermishandeling, waarbij wordt samengewerkt met
instanties zoals de Raad voor de Kinderbescherming. Bij het bepalen van de straf wordt de
bescherming van het kind als uitgangspunt genomen, met aandacht voor hulpverlening
binnen het gezin en eventuele civielrechtelijke beslissingen.
• Jeugdhulp: lichte jeugdhulp, ggz.
Als jeugdhulpverlener sta je klaar om kinderen, jongeren en hun ouders te ondersteunen
wanneer zij te maken hebben met problemen. Je doet dit aan de hand van richtlijnen, die
gebaseerd zijn op wetenschappelijke studies, praktijkkennis en ervaringen van cliënten.
Deze richtlijnen zijn getest in de praktijk om te bepalen wat wel en niet werkt. Bijvoorbeeld,
bij het ondersteunen van multiprobleemgezinnen gebruik je een positieve benadering en
werk je samen met het gezin om problemen op te lossen. Er zijn ook richtlijnen voor het
helpen van kinderen van ouders met psychische problemen, waardoor je signalen herkent
en adequaat kunt handelen. Door deze richtlijnen te volgen, blijf je op de hoogte van de
laatste inzichten, ben je duidelijk en betrouwbaar voor ouders en kinderen, en lever je
betere zorg.
• Jeugdreclassering: forensische kader
Ontstaan weeshuizen
• Kraamkamers van de jeugdzorg: onderdeel van jeugdhulp later
• Eerste weeshuis ter wereld: Florence (1455)
• Eerste weeshuis in NL: 1491, in 16e eeuw in elke stad
• In de meeste steden ‘burgerweeshuizen’ (initiatief vanuit de gegoede burgerij)
• Niet centraal of landelijk georganiseerd, vaak initiatieven van maatschappelijk
betrokken individuen
In vroegere tijden, toen de sterfte onder jonge ouders hoog was, waren weeshuizen ook in
Nederland een bekend fenomeen. Vooral in de zeventiende eeuw werd er met bewondering
gekeken naar de wezenzorg in de Gouden Eeuw. De meeste steden hadden
• Een pedagoog is een professional (wat je moet doen en kunnen) op het gebied van
opvoeding en educatie → de contexten waarbinnen je werkzaam bent
(samenwerking) en hulpverlening van jeugdigen.
• Richt zich op advies in problemen
• Een 'pedagoog' is een onbeschermde titel waarvoor geen specifieke opleiding
vereist is.
Deel 1 van het vak: de pedagoog als professional
• Denken aan bepaalde wet- en regelgeving
• Beroepscode: bepaalde standaarden en normen. We blijven ons ontwikkelen binnen
ons vakgebied. Beroepscodes worden opgericht door het NVO. Je moet deze
kennen. (Hoort bij prescriptieve of normatieve ethiek. Er is een fundamenteel
onderscheid tussen descriptieve beweringen (wat het geval is, what is) en
prescriptieve of normatieve beweringen (hoe de wereld eruit zou moeten zien, what
ought to be). Normatieve ethiek gaat er niet om hoe mensen zich feitelijk gedragen of
hoe ze feitelijk denken, maar hoe mensen zich zouden moeten gedragen. Hier vanuit
kan worden geprobeerd om algemeen principes te vinden waarmee kan worden
bepaald wat moreel juist gedrag is. Het gaat hierbij niet om een beschrijving van het
feitelijke gedrag van mensen, maar om een voorschrift, daarom noemen we dit ook
prescriptieve (voorschrijvende) ethiek.
• De beroepscode voor (ortho)pedagogen is een leidraad voor de kwaliteit van hun
werk. Het bevat ethische regels en richtlijnen voor pedagogen en
onderwijskundigen, en is verplicht voor NVO-leden en geregistreerde pedagogen. De
code helpt bij het maken van ethische keuzes en benadrukt het welzijn van de cliënt.
Het behandelt onder meer de positie van de cliënt, professionele relaties,
dossierbeheer en interdisciplinaire samenwerking. Jaarlijkse bijeenkomsten helpen
bij het begrijpen en toepassen van de code, en het tuchtrecht zorgt voor naleving
ervan. Klachten over schending van de code kunnen worden ingediend bij het
College van Toezicht, dat onafhankelijk is binnen de NVO. De beroepscodes geven
als centrale waarden: verantwoordelijkheid, integriteit, respect en deskundigheid.
• Cultuursensitief werken: om goed te kunnen omgaan met de groep met wie je werkt
en het vertrouwen te winnen om goed elkaar te kunnen begrijpen.
• Gedeelde besluitvorming: samenwerken met professionals binnen het werkveld van
de pedagogische tak.
• Toetsen interventies: aan welke knoppen moet je draaien om positieve
veranderingen teweeg te brengen met degene met wie je werkt. Gaat om het gedrag
van kinderen. Welke interventies moet je inzetten?
Pedagogisch advies
,Professionaliteit is ook een veilige leeromgeving
• Vertrouwelijkheid
• Subjectiviteit
• Empathie
• Communicatiegrenzen
Jeugdzorg
• Jeugdbescherming: pleegzorg.
Binnen de jeugdhulp en jeugdbeschermingsketen zijn
verschillende instellingen, disciplines en hulpverleners actief.
Door de omvang, ernst en complexiteit van kindermishandeling is
het van groot belang dat de jeugdhulp van hoge kwaliteit is en
voldoet aan hoge standaarden. Dit vereist een multidisciplinaire, integrale aanpak, zoals
benadrukt wordt in verschillende bronnen en Nederlandse wetgeving en beleid. Alle
betrokken instellingen en professionals moeten samenwerken om te streven naar 'één
gezin, één plan en één regisseur', zoals vastgelegd in de Memorie van Toelichting bij de
Jeugdwet.
De jeugdbeschermingsketen
Veilig Thuis (Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling)
De Jeugdwet heeft geleid tot de samenvoeging van het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling en het Steunpunt Huiselijk Geweld tot Veilig Thuis, dat sinds 2015
zowel kindermishandeling als huiselijk geweld tussen volwassenen behandelt. Gemeenten
zijn verantwoordelijk voor de organisatie van Veilig Thuis locaties, die vaak samenwerken op
bovenlokaal niveau. Iedereen met zorgen over kindermishandeling of huiselijk geweld kan
contact opnemen met Veilig Thuis voor advies of om een melding te doen. Veilig Thuis biedt
advies op maat en kan meldingen registreren. Meldingen worden besproken in een triage
om de prioriteit en vervolgstappen te bepalen, zoals doorverwijzing naar hulpverlening,
starten van een onderzoek of indienen van een Verzoek Tot Onderzoek bij de Raad voor de
,Kinderbescherming. Veilig Thuis kan ook zelf onderzoek doen om te bepalen welke
hulpverlening nodig is en indien nodig een VTO indienen bij de Raad voor de
Kinderbescherming.
Raad voor de Kinderbescherming
De Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) valt onder het Ministerie van Veiligheid en
Justitie en is verantwoordelijk voor beschermingsonderzoeken, gezags- en
omgangsonderzoeken, adoptie- en strafonderzoeken. Gemeenten organiseren de toegang
naar de RvdK, waarbij meldingen kunnen worden gedaan door Veilig Thuis, gecertificeerde
instellingen en geautoriseerde instellingen binnen gemeenten, en in uitzonderlijke gevallen
door anderen in acute situaties. Beschermingsonderzoeken worden uitgevoerd volgens het
Kwaliteitskader en Protocol Beschermingszaken van de RvdK, met het belang van het kind
als uitgangspunt. Op basis van het onderzoek verzoekt de RvdK de Kinderrechter om een
kinderbeschermingsmaatregel uit te spreken of verwijst het kind/gezin naar de gemeente
als geen maatregel nodig is. De RvdK heeft ook een toezichthoudende rol bij de uitvoering
van maatregelen door gecertificeerde instellingen en beoordeelt verzoeken van deze
instellingen om maatregelen te beëindigen of te verlengen.
Kinderrechter
De Kinderrechter heeft de bevoegdheid om verschillende beschermingsmaatregelen uit te
spreken, waaronder een ondertoezichtstelling (OTS) met of zonder uithuisplaatsing, en het
beëindigen van het ouderlijk gezag. Een OTS kan worden uitgesproken wanneer de
ontwikkeling van een minderjarige wordt bedreigd en de ouders niet in staat zijn om deze
bedreiging weg te nemen. De duur van een OTS is in principe maximaal één jaar, maar kan
jaarlijks worden verlengd zolang de minderjarige de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft
bereikt. In gevallen van acute, ernstige bedreiging kan een voorlopige ondertoezichtstelling
(VOTS) met uithuisplaatsing worden uitgesproken, die maximaal drie maanden duurt. Het
beëindigen van het ouderlijk gezag kan plaatsvinden wanneer een ouder het gezag
misbruikt of wanneer de ontwikkeling van de minderjarige ernstig wordt bedreigd en de
ouder niet in staat is om binnen een aanvaardbare termijn de verantwoordelijkheid voor de
verzorging en opvoeding te dragen. Naast het beëindigen van het ouderlijk gezag is het ook
mogelijk om het gezag van ouders (gedeeltelijk of geheel) te schorsen, bijvoorbeeld
wanneer medische behandeling van de minderjarige noodzakelijk is en ouders hier geen
toestemming voor geven.
Gecertificeerde instellingen
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van
kinderbeschermingsmaatregelen, maar voeren deze taak niet zelf uit. In plaats daarvan
contracteren ze gecertificeerde instellingen om deze taken uit te voeren. Deze instellingen
voeren ook jeugdreclassering uit. Het certificeren van instellingen heeft als doel de kwaliteit
van de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering te verbeteren.
Na de beslissing van de Kinderrechter draagt de Raad voor de Kinderbescherming de zaak
over aan de gecertificeerde instelling, waar een gezinsvoogd de werkzaamheden ten
behoeve van het kind en het gezin start. De gezinsvoogd geeft het gezin en het sociaal
, netwerk eerst de kans om zelf een familiegroepsplan op te stellen. Vervolgens stelt de
gezinsvoogd samen met ouders en het kind een definitief plan op om de voor het kind
bedreigende situatie weg te nemen. De gezinsvoogd kan beslissen of er aanvullende
jeugdhulp nodig is, maar mag deze niet zelf uitvoeren. In plaats daarvan fungeren ze vaak
als casemanagers, die de jeugdhulp organiseren en monitoren in overleg met de gemeente.
Politie en het Openbaar Ministerie (OM)
De politie en het Openbaar Ministerie (OM) kunnen op verschillende manieren betrokken
zijn bij zaken van verwaarlozing en kindermishandeling. Er zijn richtlijnen voor de
samenwerking tussen Veilig Thuis en de politie om de kans op een veilige situatie voor
kinderen te vergroten. De politie kan betrokken worden bij meldingen van ernstige
kindermishandeling of strafbare feiten. Ze kunnen zelf ook meldingen doen bij Veilig Thuis,
bijvoorbeeld wanneer ze vermoedens hebben van kindermishandeling, getuige zijn van
huiselijk geweld of zorgen hebben over een ongeboren kind. Het OM kan een verzoek
indienen bij de Kinderrechter voor een kinderbeschermingsmaatregel, zoals in het
jeugdstrafrecht of wanneer ouders gedetineerd zijn. Ze zijn ook betrokken bij de
strafrechtelijke aanpak van kindermishandeling, waarbij wordt samengewerkt met
instanties zoals de Raad voor de Kinderbescherming. Bij het bepalen van de straf wordt de
bescherming van het kind als uitgangspunt genomen, met aandacht voor hulpverlening
binnen het gezin en eventuele civielrechtelijke beslissingen.
• Jeugdhulp: lichte jeugdhulp, ggz.
Als jeugdhulpverlener sta je klaar om kinderen, jongeren en hun ouders te ondersteunen
wanneer zij te maken hebben met problemen. Je doet dit aan de hand van richtlijnen, die
gebaseerd zijn op wetenschappelijke studies, praktijkkennis en ervaringen van cliënten.
Deze richtlijnen zijn getest in de praktijk om te bepalen wat wel en niet werkt. Bijvoorbeeld,
bij het ondersteunen van multiprobleemgezinnen gebruik je een positieve benadering en
werk je samen met het gezin om problemen op te lossen. Er zijn ook richtlijnen voor het
helpen van kinderen van ouders met psychische problemen, waardoor je signalen herkent
en adequaat kunt handelen. Door deze richtlijnen te volgen, blijf je op de hoogte van de
laatste inzichten, ben je duidelijk en betrouwbaar voor ouders en kinderen, en lever je
betere zorg.
• Jeugdreclassering: forensische kader
Ontstaan weeshuizen
• Kraamkamers van de jeugdzorg: onderdeel van jeugdhulp later
• Eerste weeshuis ter wereld: Florence (1455)
• Eerste weeshuis in NL: 1491, in 16e eeuw in elke stad
• In de meeste steden ‘burgerweeshuizen’ (initiatief vanuit de gegoede burgerij)
• Niet centraal of landelijk georganiseerd, vaak initiatieven van maatschappelijk
betrokken individuen
In vroegere tijden, toen de sterfte onder jonge ouders hoog was, waren weeshuizen ook in
Nederland een bekend fenomeen. Vooral in de zeventiende eeuw werd er met bewondering
gekeken naar de wezenzorg in de Gouden Eeuw. De meeste steden hadden
