Casusbespreking ADHD
1. Kenmerken en classificatie
• DSM-5 criteria en symptomen
ADHD: 6 (of meer) symptomen van onoplettendheid en 6 (of meer) symptomen van hyperactiviteit en
impulsiviteit zijn gedurende minstens zes maanden aanwezig geweest in een mate die niet consistent is
met het ontwikkelingsniveau en die een negatieve invloed heeft op sociale en schoolse of beroepsmatige
activiteiten
Symptomen
Onoplettendheid
• Slaagt er vaak niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten in school,
werk of bij andere activiteiten.
• Heeft vaak moeite om aandacht bij taken of spel te houden.
• Lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij direct wordt aangesproken.
• Volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er dikwijls niet in om schoolwerk, karweitjes of taken op
het werk af te maken.
• Heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.
• Vermijdt vaak om, heeft een afkeer van of is onwillig zich bezig te houden met taken die een
geestelijke aandacht vereisen.
• Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of activiteiten.
• Wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.
• Is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden.
Hyperactiviteit
• Beweegt vaak onrustig met handen of voeten, of draait in zijn of haar stoel.
• Staat vaak op in situaties waarin verwacht wordt dat je op je plaats blijft zitten.
• Rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is.
• Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten.
• Is vaak "in de weer" of "draaft maar door".
• Praat vaak excessief veel.
Impulsiviteit
• Gooit het antwoord er vaak al uit voordat een vraag afgemaakt is.
• Heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten.
• Stoort vaak anderen of dringt zich op.
Voorwaarden
• Verscheidende symptomen van onoplettendheid of hyperactiviteit-impulsiviteit waren voor het
12e jaar aanwezig.
• Verscheidende symptomen van onoplettendheid of hyperactiviteit-impulsiviteit zijn aanwezig op
twee of meer terreinen.
• Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de symptomen interfereren met het sociale-, schoolse- of
beroepsmatig functioneren.
• De symptomen treden niet uitsluitend op in het beloop van schizofrenie of een andere
psychotische stoornis en kunnen niet beter worden verklaard door een andere psychische stoornis.
• Prevalentie
2,9% van de kinderen onder de 18 heeft ADHD, hiervan is ¾ deel mannelijk en ¼ deel vrouwelijk.
2,1% van de volwassenen tussen de 18 en 44 jaar heeft ADHD, hiervan is ¾ deel mannelijk en ¼ deel
, vrouwelijk. 72% van de kinderen die gediagnostiseerd worden met ADHD hebben als volwassene ook
ADHD.
2. Etiologie en pathogenese
• Fysiologie van aandachtsregulatie: circuits betrokken bij regulatie van aandacht en
impulscontrole
Selectieve aandacht ® Dorsale Anterior cingulate cortex (ACC)
Concentratie ® Dorsale prefrontale cortex
Impulsiviteit ® Orbitofrontale cortex
Hyperactiviteit ® prefrontale motor cortex
ADHD is een erfelijke aandoening. Er zijn 7 genen bekend die
betrokken zijn. Deze hebben vooral te maken met receptoren en
transporters van de neurotransmitters dopamine en serotonine.
Ook hersenschade kan een oorzaak zijn, dit kan opgelopen
worden als de moeder rookt of drinkt tijdens de zwangerschap.
Er is bij ADHD sprake van een verstoorde balans tussen de
neurotransmitters noradrenaline en dopamine. Ook zijn bepaalde delen van de hersenen kleiner; de
prefrontale cortex, het cerebellum en subcorticale structuren. Vooral de prefrontale cortex is
belangrijk voor het organiseren, plannen en concentreren.
Noradrenaline systeem
Gezond
• Bij een gezond persoon is er sprake
van een tonische activiteit of een
fasische activiteit van noradrenerge
neuronen, afhankelijk van de
situatie. Fasisch is nodig voor
selectieve/vasthoudende aandacht.
• Tonisch → hersenen staan wel aan,
maar in rusttoestand
Fasisch → reactie op stimuli
• Bindt aan NA a-2a, a1 en b1
receptoren in rusttoestand
• Binding van NA aan de a-2a
receptor zorgt voor een versterking
van het binnenkomende signaal.
ADHD
• Verlaagd NA ® NA kan niet meer voldoende aan de a-2a receptoren binden waardoor het
HCN-kanaal geopend blijft en er signaalverlies is, dit zorgt voor een verzwakt inkomend
signaal
• Verhoogd NA ® NA bindt te veel aan de a-2a receptoren waardoor het HCN-kanaal bijna
permanent gesloten blijft en de binnenkomende signalen erg versterkt worden
1. Kenmerken en classificatie
• DSM-5 criteria en symptomen
ADHD: 6 (of meer) symptomen van onoplettendheid en 6 (of meer) symptomen van hyperactiviteit en
impulsiviteit zijn gedurende minstens zes maanden aanwezig geweest in een mate die niet consistent is
met het ontwikkelingsniveau en die een negatieve invloed heeft op sociale en schoolse of beroepsmatige
activiteiten
Symptomen
Onoplettendheid
• Slaagt er vaak niet in voldoende aandacht te geven aan details of maakt achteloos fouten in school,
werk of bij andere activiteiten.
• Heeft vaak moeite om aandacht bij taken of spel te houden.
• Lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij direct wordt aangesproken.
• Volgt vaak aanwijzingen niet op en slaagt er dikwijls niet in om schoolwerk, karweitjes of taken op
het werk af te maken.
• Heeft vaak moeite met het organiseren van taken en activiteiten.
• Vermijdt vaak om, heeft een afkeer van of is onwillig zich bezig te houden met taken die een
geestelijke aandacht vereisen.
• Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of activiteiten.
• Wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.
• Is vaak vergeetachtig tijdens dagelijkse bezigheden.
Hyperactiviteit
• Beweegt vaak onrustig met handen of voeten, of draait in zijn of haar stoel.
• Staat vaak op in situaties waarin verwacht wordt dat je op je plaats blijft zitten.
• Rent vaak rond of klimt overal op in situaties waarin dit ongepast is.
• Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten.
• Is vaak "in de weer" of "draaft maar door".
• Praat vaak excessief veel.
Impulsiviteit
• Gooit het antwoord er vaak al uit voordat een vraag afgemaakt is.
• Heeft vaak moeite op zijn of haar beurt te wachten.
• Stoort vaak anderen of dringt zich op.
Voorwaarden
• Verscheidende symptomen van onoplettendheid of hyperactiviteit-impulsiviteit waren voor het
12e jaar aanwezig.
• Verscheidende symptomen van onoplettendheid of hyperactiviteit-impulsiviteit zijn aanwezig op
twee of meer terreinen.
• Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de symptomen interfereren met het sociale-, schoolse- of
beroepsmatig functioneren.
• De symptomen treden niet uitsluitend op in het beloop van schizofrenie of een andere
psychotische stoornis en kunnen niet beter worden verklaard door een andere psychische stoornis.
• Prevalentie
2,9% van de kinderen onder de 18 heeft ADHD, hiervan is ¾ deel mannelijk en ¼ deel vrouwelijk.
2,1% van de volwassenen tussen de 18 en 44 jaar heeft ADHD, hiervan is ¾ deel mannelijk en ¼ deel
, vrouwelijk. 72% van de kinderen die gediagnostiseerd worden met ADHD hebben als volwassene ook
ADHD.
2. Etiologie en pathogenese
• Fysiologie van aandachtsregulatie: circuits betrokken bij regulatie van aandacht en
impulscontrole
Selectieve aandacht ® Dorsale Anterior cingulate cortex (ACC)
Concentratie ® Dorsale prefrontale cortex
Impulsiviteit ® Orbitofrontale cortex
Hyperactiviteit ® prefrontale motor cortex
ADHD is een erfelijke aandoening. Er zijn 7 genen bekend die
betrokken zijn. Deze hebben vooral te maken met receptoren en
transporters van de neurotransmitters dopamine en serotonine.
Ook hersenschade kan een oorzaak zijn, dit kan opgelopen
worden als de moeder rookt of drinkt tijdens de zwangerschap.
Er is bij ADHD sprake van een verstoorde balans tussen de
neurotransmitters noradrenaline en dopamine. Ook zijn bepaalde delen van de hersenen kleiner; de
prefrontale cortex, het cerebellum en subcorticale structuren. Vooral de prefrontale cortex is
belangrijk voor het organiseren, plannen en concentreren.
Noradrenaline systeem
Gezond
• Bij een gezond persoon is er sprake
van een tonische activiteit of een
fasische activiteit van noradrenerge
neuronen, afhankelijk van de
situatie. Fasisch is nodig voor
selectieve/vasthoudende aandacht.
• Tonisch → hersenen staan wel aan,
maar in rusttoestand
Fasisch → reactie op stimuli
• Bindt aan NA a-2a, a1 en b1
receptoren in rusttoestand
• Binding van NA aan de a-2a
receptor zorgt voor een versterking
van het binnenkomende signaal.
ADHD
• Verlaagd NA ® NA kan niet meer voldoende aan de a-2a receptoren binden waardoor het
HCN-kanaal geopend blijft en er signaalverlies is, dit zorgt voor een verzwakt inkomend
signaal
• Verhoogd NA ® NA bindt te veel aan de a-2a receptoren waardoor het HCN-kanaal bijna
permanent gesloten blijft en de binnenkomende signalen erg versterkt worden
