Casusbespreking slaap
1. Kenmerken en classificatie
• Definitie
Insomnia is een slaapstoornis waarbij je moeite hebt met in slaap vallen of in slaap blijven. Het kan
acuut en chronisch zijn.
• DSM-5 criteria insomniastoornis
Insomniastoornis: aanwezigheid van 1 of meer van onderstaande symptomen, waarvan elk minstens 3
nachten per week voorkomt voor minstens 3 maanden lang
Kernsymptomen
• Moeite met inslapen.
• Moeite met in slaap blijven, vaak wakker worden of moeite met opnieuw in slaap vallen na wakker
worden.
• Heel vroeg wakker worden en niet meer kunnen inslapen.
Voorwaarden
• De slaap verstoring zorgt voor problemen in sociale, educationele, academische, gedrag of andere
belangrijke vlakken van functionering.
• De slaapproblemen zijn aanwezig ondanks genoeg mogelijkheden om te slapen.
• De insomnia is geen onderdeel van een andere slaap-waak stoornis. (e.g., narcolepsy, a breathing-
related sleep disorder, a circadian rhythm sleep-wake disorder, a parasomnia).
• De insomnia wordt niet veroorzaakt door het gebruik van drugs of medicatie.
• Naast elkaar bestaande mentale stoornissen en medische condities kunnen de insomnia niet
verklaren.
Episodic: Symptoms last at least 1 month but less than 3 months.
Persistent: Symptoms last 3 months or longer.
Recurrent: Two (or more) episodes within the space of 1 year.
Note: Acute and short-term insomnia (i.e., symptoms lasting less than 3 months but otherwise
meeting all criteria with regard to frequency, intensity, distress, and/or impairment) should be coded
as another specified insomnia disorder.
2. Etiologie en pathogenese
• Fysiologie van slaap: circuits betrokken bij slaap/waak regulatie
Afwijkingen bij insomniastoornis
Lage VLPO-activiteit ® minder GABA waardoor PPT/LDT minder geïnhibeerd worden en ze dus meer
Ach maken en de cortex meer stimuleren. LAT/LHA wordt ook geïnhibeerd en dus zal er meer
orexine zijn en dit zal ook de cortex meer stimuleren.
Lage epifyse-activiteit ® SCN wordt minder geremd, dus worden SPZ en vervolgens DMH extra
gestimuleerd en wordt VLPO minder geremd en wordt de activiteit laag waardoor uiteindelijk de
cortex te veel geprikkeld wordt.
, Hoge arousal circuit activiteit ® de 1e en 2e banen van het arousal circuit zijn te actief en dus wordt
de cortex te veel geprikkeld en kan je niet slapen.
FLIP-FLOP switch
Waak ® LC, TMN en Raphe nuclei (monoaminergic)
inhiberen VLPO via histamine, hierdoor zijn de
monoaminergic cellen en orexine neuronen niet meer
geïnhibereerd
o VLPO-neuronen hebben geen orexine-
receptoren en daarom inhibeert orexine
VLPO niet direct, maar indirect via de
monoaminergic cellen door deze te
stimuleren
Slaap ® Door het vuren van VLPO worden
monoaminergic cellen geïnhibeerd, GABA komt vrij in de
TMN, waardoor de VLPO niet meer geïnhibeerd wordt,
ook worden de orexine neuronen geïnhibeerd en worden
de monoaminergic cellen niet meer verder geactiveerd.
3. Geneesmiddelen
• Verschillen tussen benzodiazepines en zolpidem
Benzodiazepines binden aan de GABA-A alfa 1, 2, 3 en 5 subunits en dit zorgt o.a. voor een sederend
effect maar ook voor spierverslapping. Zolpidem bindt alleen aan de alfa-1 subunit en zorgt alleen
voor een sederend effect. Benzodiazepines werken verslavend, des te korter de T1/2 des te hoger
het risico op verslaving bij benzo’s. Zolpidem werkt niet verslavend.
1. Kenmerken en classificatie
• Definitie
Insomnia is een slaapstoornis waarbij je moeite hebt met in slaap vallen of in slaap blijven. Het kan
acuut en chronisch zijn.
• DSM-5 criteria insomniastoornis
Insomniastoornis: aanwezigheid van 1 of meer van onderstaande symptomen, waarvan elk minstens 3
nachten per week voorkomt voor minstens 3 maanden lang
Kernsymptomen
• Moeite met inslapen.
• Moeite met in slaap blijven, vaak wakker worden of moeite met opnieuw in slaap vallen na wakker
worden.
• Heel vroeg wakker worden en niet meer kunnen inslapen.
Voorwaarden
• De slaap verstoring zorgt voor problemen in sociale, educationele, academische, gedrag of andere
belangrijke vlakken van functionering.
• De slaapproblemen zijn aanwezig ondanks genoeg mogelijkheden om te slapen.
• De insomnia is geen onderdeel van een andere slaap-waak stoornis. (e.g., narcolepsy, a breathing-
related sleep disorder, a circadian rhythm sleep-wake disorder, a parasomnia).
• De insomnia wordt niet veroorzaakt door het gebruik van drugs of medicatie.
• Naast elkaar bestaande mentale stoornissen en medische condities kunnen de insomnia niet
verklaren.
Episodic: Symptoms last at least 1 month but less than 3 months.
Persistent: Symptoms last 3 months or longer.
Recurrent: Two (or more) episodes within the space of 1 year.
Note: Acute and short-term insomnia (i.e., symptoms lasting less than 3 months but otherwise
meeting all criteria with regard to frequency, intensity, distress, and/or impairment) should be coded
as another specified insomnia disorder.
2. Etiologie en pathogenese
• Fysiologie van slaap: circuits betrokken bij slaap/waak regulatie
Afwijkingen bij insomniastoornis
Lage VLPO-activiteit ® minder GABA waardoor PPT/LDT minder geïnhibeerd worden en ze dus meer
Ach maken en de cortex meer stimuleren. LAT/LHA wordt ook geïnhibeerd en dus zal er meer
orexine zijn en dit zal ook de cortex meer stimuleren.
Lage epifyse-activiteit ® SCN wordt minder geremd, dus worden SPZ en vervolgens DMH extra
gestimuleerd en wordt VLPO minder geremd en wordt de activiteit laag waardoor uiteindelijk de
cortex te veel geprikkeld wordt.
, Hoge arousal circuit activiteit ® de 1e en 2e banen van het arousal circuit zijn te actief en dus wordt
de cortex te veel geprikkeld en kan je niet slapen.
FLIP-FLOP switch
Waak ® LC, TMN en Raphe nuclei (monoaminergic)
inhiberen VLPO via histamine, hierdoor zijn de
monoaminergic cellen en orexine neuronen niet meer
geïnhibereerd
o VLPO-neuronen hebben geen orexine-
receptoren en daarom inhibeert orexine
VLPO niet direct, maar indirect via de
monoaminergic cellen door deze te
stimuleren
Slaap ® Door het vuren van VLPO worden
monoaminergic cellen geïnhibeerd, GABA komt vrij in de
TMN, waardoor de VLPO niet meer geïnhibeerd wordt,
ook worden de orexine neuronen geïnhibeerd en worden
de monoaminergic cellen niet meer verder geactiveerd.
3. Geneesmiddelen
• Verschillen tussen benzodiazepines en zolpidem
Benzodiazepines binden aan de GABA-A alfa 1, 2, 3 en 5 subunits en dit zorgt o.a. voor een sederend
effect maar ook voor spierverslapping. Zolpidem bindt alleen aan de alfa-1 subunit en zorgt alleen
voor een sederend effect. Benzodiazepines werken verslavend, des te korter de T1/2 des te hoger
het risico op verslaving bij benzo’s. Zolpidem werkt niet verslavend.
