Jeugdrecht, mede vanuit Internationaal perspectief – M Nicole van Oers
College 1
(05-02-2021)
(Inter)nationaal jeugdrecht en minderjarigheid
Geschiedenis
- Kinderwetje van Van Houten
- Bescherming kinderrechten vooral buiten de wet om
o Verenigingen en stichtingen
Genootschap tot Zedelijke Verbetering Der Gevangenen 1823:
voorlopig van de huidige reclassering
- Kinderwetten 1901 basis voor het huidige jeugd(beschermings)recht en
jeugdstrafrecht.
o Mogelijkheid ter bescherming van het kind in te grijpen in het ouderlijk gezag
(de Voogdijregeling)
o Afzonderlijk strafproces voor de berechting van jeudigde verdachten (tot 18
jaar)
o Vooral op heropvoeding van jeugdige delinquenten toegesneden pakket van
straffen en maatregelen
o Wet houdende beginselen en voorschriften omtrent maatregelen t.o.v.
jeugdige personen (derde Kinderwet)
- Voor de ontwikkeling daarna zie pagina 19 t/m 22 van het boek.
Introductie Internationaal Jeugdrecht
- IVRK
- General Comments: toelichting op de artikelen uit het IVRK
- Recommendations: opgesteld door VN
o Beijing Rules
o Havana Rules
- Guidelines
- EVRM
o Art. 8 EVRM
Rechtspositie van de minderjarige en het EVRM
- Art. 8 EVRM
- Art. 6 EVRM
- Art. 3 EVRM
- Uitspraken EHRM
o Minderjarige bij politieverhoor recht op een advocaat
Rechtspositie van de minderjarige en het IVRK: Belangrijkste verdrag als het gaat om
kinderrechten. Alleen de VS heeft niet getekend, die vinden dat ze de kinderrechten al
voldoende beschermen. Zelfs Somalië heeft het in 2015 geratificeerd.
- Het meest universele mensenrechtenverdrag. Geldt voor NL vanaf 1995.
- Art. 7 lid 1 IVRK
- Art. 8 IVRK
- Art. 9 lid 2 en lid 3 IVRK
- Art. 12 IVRK
- Art. 13 IVRK
- Art. 14 IVRK
- Art. 16 IVRK
- Comité voor de Rechten van het Kind (art. 43 t/m 45 IVRK)
o Doen aanbevelingen die soms wel en soms niet direct worden opgevolgd
Art. 31 IVRK: het kind heeft het recht om kind te zijn.
,Proces IVRK
- Verklaring van Genève 1924
- VN Verklaring inzake Rechten van het Kind 1959
- Internationaal Jaar van het Kind 1979
- IVRK 20 november 1989
o In werking getreden 2 september 1990 na ratificatie meer dan 20 landen (art.
49 IVRK)
o Nederland: 8 maart 1995
IVRK – Inhoud
- 1 beschermens verdrag
- Rechten voor het kind, plichten voor de overheid
- Leeftijd minderjarig + ongeboren kind (Dat zou je kunnen op maken uit de preambule)
- Nieuw in het IVRK was de introductie van participatierechten voor het kind (zie artt.
12 en 13 IVRK)
IVRK – normatieve begrippen
Introductie 2 normatieve begrippen:
- Belang van het kind (art. 3)
- Zich ontwikkelende vermogens (art. 5)
Positie ouders (art. 18 IVRK)
Positie overheid (art. 19 IVRK)
- Ook een verlichting voor de overheid om de kinderrechten te beschermen.
IVRK is eigenlijk gebasseerd op de 3 P’s
- Provisions
o Voorzieningen die noodzakelijk zijn voor de ontwikkelingen voor het kind
- Protection
o Bescherming tegen mishandeling, verwaarlozing en andere vormen van
geweld (art. 19), kinderarbeid (art. 32), drugsmisbruik (art. 33), seksueel
misbruik (art. 34), handel in kinderen (art. 35) en marteling (art. 37)
- Participation
o Vrijheid van meningsuiting (art. 12 en 13), procespartij vereniging (art. 15),
godsdienstvrijheid (art. 14), vrijheid van vereniging (art. 15) en recht op
informatie (art. 17)
IVRK Algemene beginselen: gelden voor ieder kind
Art 2: non discriminatie
At. 3: belang van het kind
Art. 4: realisatie van rechten van kinderen
Art. 5 en 18: rol van de ouders
Art. 6: recht op leven en ontwikkeling
Art. 7: recht op naam en nationaliteit
Art. 8: recht op identiteits
Art. 9 en 10: geen scheiding tussen kinderen en ouders
Art. 17: recht op een passerende levensstandaard
IVRK Beginselen speciale zorg
Art. 20: kinderen die niet door hun ouders verzorgd kunnen worden
Art. 21: adoptiekinderen
Art. 22: vluchtelingenkinderen
Art. 23: Kinderen met een geestelijke of lichamelijke handicap
Art. 25: uit huis geplaatste kinderen
Art. 31: kinderen uit minderheidsgroepen
Art. 37: kinderen in gevangenissen
Art. 38: kinderen die slachtoffer zijn van gewapende conflicten
,Art. 39: kinderen die slachtoffer zijn van geweld
Art. 40: kinderen die in aanraking komen met politie en justitie
IVRK – General Comments: Toelichtingen die zijn geschreven door het
Kinderrechtencomité bij de bepalingen van het IVRK
Doel: verbeteren implementatie
Waarde: hoog
- Art. 43: toezicht op implementatie/naleving door Kinderrechtencomité
- Art. 44: verslag aan Kinderrechtencomité over uitvoering/naleving verplichtingen
verdrag (na 2 jaar en daarna na 5 jaar)
- Derde facultatieve protocol: klachtmogelijkheid
- Controle door Kinderrechtencomité middels Concluding Observations
IVRK – doorwerking
Doorwerking in andere regelingen en richtlijnen, bijvoorbeeld:
- Guidelines on Childfriendly Justice
- Europees Handvest voor de grondrechten (art. 24)
- Beijing Rules
- Havana Rules
- Riyadh Guideliines
- EU 2016/800/EU (procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde
zijn in een strafprocedure)
IVRK – kernbepalingen
- Art. 3: belang van het kind
o Art. 3 IVRK / ECLI:NL:HR:2008:BC5901
o Dit artikel word took toegelicht in de General Comments (no. 14)
- Art. 5: zich ontwikkelende vermogens
o Hier gaat het er echt om wat het kind wil.
- Art. 12: participatie
o Vrijheid van meningsuiting
o Hierbij houd je rekening met hoe ver een kind is op een bepaalde leeftijd: ‘op
een voor het kind passende wijze’.
- Art. 18: verantwoordelijkheid ouders
- Art. 19: verantwoordelijkheid overheid
Introductie nationaal Jeugdrecht
- Boek 1 BW
o Titel 1
o Titel 13
o Titel 14
o Titel 15
- Jeugdwet, Besluit Jeugdwet
- WMO
- WvSR en WvSv, besluit tenuitvoerlegging strafrecgtelijke beslissingen
(Het nationaal jeugdrecht zal nader worden behandeld in het kader van de verschillende
onderwerpen die in het vervolg van het vak aan bod komen).
Minderjarige vreemdelingen: Kinderen die in NL verblijven, maar niet de NL nationaliteit
hebben.
- Amv: alleenstaande minderjarige vreemdelingen
o Ombudsman voor waarborging kinderrechten, maar mag alleen handelen IND
toetsen.
o Kunnen ook in aanraking komen met Nederlandse jeugdrecht.
o Art. 10 Vreemdelingen wet: hier illegaal verblijven geen aanspraak op
verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen maar onderwijs, rechtsbijstand
en medische zorg zijn hiet uitzondering op.
, o Kinderpardon: kinderen die op hun 18e > 5 jaar in NL verblijven en asiel
hebben aangevraagd dienen alsnog een verblijfsvergunning te krijgen ogv
Kinderpardon.
Minderjarige : vanaf zijn geboorte rechtens als persoon erkend.
- In Nederland vrij bevoegd
- Genot van de burgerlijke rechten (art. 1:1 lid 1 BW)
- 2 uitgangspunten:
o Iedere minderjarige staat onder gezag van een ander
o Iedere minderjarige is in beginsel slechts bekwaam zelfstandigde
rechtshandelingen te verichten indien hij daartoe de toestemming van zijn
wettelijk vertegenwoordiger heeft verkregen (art. 1:234 BW)
Art. 1:2 BW
Dood geboren kind wordt geacht nooit te hebben bestaan, maar sluit niet uit dat het
levenloos geboren kind toch wordt erkend. Want tijdens de zwangerschap ontstaat er ook
family life
- Vaderschap doodgeboren kind kan niet gerechtelijk worden vastgesteld.
- HR: Wrongfull birth actie
o Door fout arts wel, ouders niet aansprakelijk te stellen
Tenzij onrechtmatig gedrag (mishandeling tijdens zwangerschap)
o Ook indien kans op abortus door misser is verkeken: Wrongfull life actie
- HR: DES
- Schadevergoeding kan ook indien vrouw door fout arts ongewenst zwanger is, voor
levensonderhoud
- biedt ook de mogelijkheid om al vanaf de geboorte een kinderbeschermende
maatregel uit te spreken.
Nationaliteit
- Rijkswet op het Nederlanderschap
- Nederlandse nationaliteit door:
o Art. 3 RwN: geboorte
o Art. 4 RwN: Erkenning
o Art. 5 RwN: Adoptie
Adoptie Nederland
Adoptie in het buitenland
o Art. 6 RwN: keuze
Dmv schriftelijke verklaring
Art. 2 lid 3 RwN: ingediend door meederjarige
Medeverkrijging (lid 8)
o Art. RwN: Naturalisatie
Dmv verzoek bij de Minister van Justitie en Veiligheid
Art. 9 RwN: Gronden tot afwijzing
Art. 11 RwN: Nadere regels
- Verlies Nederlandse nationaliteit (art. 16 RwN)
o Art. 15 RwN
Procesrecht betreffende Familierecht
- Verzoekschriftprocedures (artt. 808-813 Rv)
- Relatieve competentie welke rechter?
o Kinderrechter, kantonrechter, rechtbank (art. 362 t/m 369 Rv)
- Hoger beroep (art. 806 Rv)
o Termijn 3 maanden
o Uitzonderingen hoger beroep (art. 807 Rv)
o Incidenteel beroep mogelijk na verstrijken van de appeltermijn (art. 358 Rv)
- Uitspraak
College 1
(05-02-2021)
(Inter)nationaal jeugdrecht en minderjarigheid
Geschiedenis
- Kinderwetje van Van Houten
- Bescherming kinderrechten vooral buiten de wet om
o Verenigingen en stichtingen
Genootschap tot Zedelijke Verbetering Der Gevangenen 1823:
voorlopig van de huidige reclassering
- Kinderwetten 1901 basis voor het huidige jeugd(beschermings)recht en
jeugdstrafrecht.
o Mogelijkheid ter bescherming van het kind in te grijpen in het ouderlijk gezag
(de Voogdijregeling)
o Afzonderlijk strafproces voor de berechting van jeudigde verdachten (tot 18
jaar)
o Vooral op heropvoeding van jeugdige delinquenten toegesneden pakket van
straffen en maatregelen
o Wet houdende beginselen en voorschriften omtrent maatregelen t.o.v.
jeugdige personen (derde Kinderwet)
- Voor de ontwikkeling daarna zie pagina 19 t/m 22 van het boek.
Introductie Internationaal Jeugdrecht
- IVRK
- General Comments: toelichting op de artikelen uit het IVRK
- Recommendations: opgesteld door VN
o Beijing Rules
o Havana Rules
- Guidelines
- EVRM
o Art. 8 EVRM
Rechtspositie van de minderjarige en het EVRM
- Art. 8 EVRM
- Art. 6 EVRM
- Art. 3 EVRM
- Uitspraken EHRM
o Minderjarige bij politieverhoor recht op een advocaat
Rechtspositie van de minderjarige en het IVRK: Belangrijkste verdrag als het gaat om
kinderrechten. Alleen de VS heeft niet getekend, die vinden dat ze de kinderrechten al
voldoende beschermen. Zelfs Somalië heeft het in 2015 geratificeerd.
- Het meest universele mensenrechtenverdrag. Geldt voor NL vanaf 1995.
- Art. 7 lid 1 IVRK
- Art. 8 IVRK
- Art. 9 lid 2 en lid 3 IVRK
- Art. 12 IVRK
- Art. 13 IVRK
- Art. 14 IVRK
- Art. 16 IVRK
- Comité voor de Rechten van het Kind (art. 43 t/m 45 IVRK)
o Doen aanbevelingen die soms wel en soms niet direct worden opgevolgd
Art. 31 IVRK: het kind heeft het recht om kind te zijn.
,Proces IVRK
- Verklaring van Genève 1924
- VN Verklaring inzake Rechten van het Kind 1959
- Internationaal Jaar van het Kind 1979
- IVRK 20 november 1989
o In werking getreden 2 september 1990 na ratificatie meer dan 20 landen (art.
49 IVRK)
o Nederland: 8 maart 1995
IVRK – Inhoud
- 1 beschermens verdrag
- Rechten voor het kind, plichten voor de overheid
- Leeftijd minderjarig + ongeboren kind (Dat zou je kunnen op maken uit de preambule)
- Nieuw in het IVRK was de introductie van participatierechten voor het kind (zie artt.
12 en 13 IVRK)
IVRK – normatieve begrippen
Introductie 2 normatieve begrippen:
- Belang van het kind (art. 3)
- Zich ontwikkelende vermogens (art. 5)
Positie ouders (art. 18 IVRK)
Positie overheid (art. 19 IVRK)
- Ook een verlichting voor de overheid om de kinderrechten te beschermen.
IVRK is eigenlijk gebasseerd op de 3 P’s
- Provisions
o Voorzieningen die noodzakelijk zijn voor de ontwikkelingen voor het kind
- Protection
o Bescherming tegen mishandeling, verwaarlozing en andere vormen van
geweld (art. 19), kinderarbeid (art. 32), drugsmisbruik (art. 33), seksueel
misbruik (art. 34), handel in kinderen (art. 35) en marteling (art. 37)
- Participation
o Vrijheid van meningsuiting (art. 12 en 13), procespartij vereniging (art. 15),
godsdienstvrijheid (art. 14), vrijheid van vereniging (art. 15) en recht op
informatie (art. 17)
IVRK Algemene beginselen: gelden voor ieder kind
Art 2: non discriminatie
At. 3: belang van het kind
Art. 4: realisatie van rechten van kinderen
Art. 5 en 18: rol van de ouders
Art. 6: recht op leven en ontwikkeling
Art. 7: recht op naam en nationaliteit
Art. 8: recht op identiteits
Art. 9 en 10: geen scheiding tussen kinderen en ouders
Art. 17: recht op een passerende levensstandaard
IVRK Beginselen speciale zorg
Art. 20: kinderen die niet door hun ouders verzorgd kunnen worden
Art. 21: adoptiekinderen
Art. 22: vluchtelingenkinderen
Art. 23: Kinderen met een geestelijke of lichamelijke handicap
Art. 25: uit huis geplaatste kinderen
Art. 31: kinderen uit minderheidsgroepen
Art. 37: kinderen in gevangenissen
Art. 38: kinderen die slachtoffer zijn van gewapende conflicten
,Art. 39: kinderen die slachtoffer zijn van geweld
Art. 40: kinderen die in aanraking komen met politie en justitie
IVRK – General Comments: Toelichtingen die zijn geschreven door het
Kinderrechtencomité bij de bepalingen van het IVRK
Doel: verbeteren implementatie
Waarde: hoog
- Art. 43: toezicht op implementatie/naleving door Kinderrechtencomité
- Art. 44: verslag aan Kinderrechtencomité over uitvoering/naleving verplichtingen
verdrag (na 2 jaar en daarna na 5 jaar)
- Derde facultatieve protocol: klachtmogelijkheid
- Controle door Kinderrechtencomité middels Concluding Observations
IVRK – doorwerking
Doorwerking in andere regelingen en richtlijnen, bijvoorbeeld:
- Guidelines on Childfriendly Justice
- Europees Handvest voor de grondrechten (art. 24)
- Beijing Rules
- Havana Rules
- Riyadh Guideliines
- EU 2016/800/EU (procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde
zijn in een strafprocedure)
IVRK – kernbepalingen
- Art. 3: belang van het kind
o Art. 3 IVRK / ECLI:NL:HR:2008:BC5901
o Dit artikel word took toegelicht in de General Comments (no. 14)
- Art. 5: zich ontwikkelende vermogens
o Hier gaat het er echt om wat het kind wil.
- Art. 12: participatie
o Vrijheid van meningsuiting
o Hierbij houd je rekening met hoe ver een kind is op een bepaalde leeftijd: ‘op
een voor het kind passende wijze’.
- Art. 18: verantwoordelijkheid ouders
- Art. 19: verantwoordelijkheid overheid
Introductie nationaal Jeugdrecht
- Boek 1 BW
o Titel 1
o Titel 13
o Titel 14
o Titel 15
- Jeugdwet, Besluit Jeugdwet
- WMO
- WvSR en WvSv, besluit tenuitvoerlegging strafrecgtelijke beslissingen
(Het nationaal jeugdrecht zal nader worden behandeld in het kader van de verschillende
onderwerpen die in het vervolg van het vak aan bod komen).
Minderjarige vreemdelingen: Kinderen die in NL verblijven, maar niet de NL nationaliteit
hebben.
- Amv: alleenstaande minderjarige vreemdelingen
o Ombudsman voor waarborging kinderrechten, maar mag alleen handelen IND
toetsen.
o Kunnen ook in aanraking komen met Nederlandse jeugdrecht.
o Art. 10 Vreemdelingen wet: hier illegaal verblijven geen aanspraak op
verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen maar onderwijs, rechtsbijstand
en medische zorg zijn hiet uitzondering op.
, o Kinderpardon: kinderen die op hun 18e > 5 jaar in NL verblijven en asiel
hebben aangevraagd dienen alsnog een verblijfsvergunning te krijgen ogv
Kinderpardon.
Minderjarige : vanaf zijn geboorte rechtens als persoon erkend.
- In Nederland vrij bevoegd
- Genot van de burgerlijke rechten (art. 1:1 lid 1 BW)
- 2 uitgangspunten:
o Iedere minderjarige staat onder gezag van een ander
o Iedere minderjarige is in beginsel slechts bekwaam zelfstandigde
rechtshandelingen te verichten indien hij daartoe de toestemming van zijn
wettelijk vertegenwoordiger heeft verkregen (art. 1:234 BW)
Art. 1:2 BW
Dood geboren kind wordt geacht nooit te hebben bestaan, maar sluit niet uit dat het
levenloos geboren kind toch wordt erkend. Want tijdens de zwangerschap ontstaat er ook
family life
- Vaderschap doodgeboren kind kan niet gerechtelijk worden vastgesteld.
- HR: Wrongfull birth actie
o Door fout arts wel, ouders niet aansprakelijk te stellen
Tenzij onrechtmatig gedrag (mishandeling tijdens zwangerschap)
o Ook indien kans op abortus door misser is verkeken: Wrongfull life actie
- HR: DES
- Schadevergoeding kan ook indien vrouw door fout arts ongewenst zwanger is, voor
levensonderhoud
- biedt ook de mogelijkheid om al vanaf de geboorte een kinderbeschermende
maatregel uit te spreken.
Nationaliteit
- Rijkswet op het Nederlanderschap
- Nederlandse nationaliteit door:
o Art. 3 RwN: geboorte
o Art. 4 RwN: Erkenning
o Art. 5 RwN: Adoptie
Adoptie Nederland
Adoptie in het buitenland
o Art. 6 RwN: keuze
Dmv schriftelijke verklaring
Art. 2 lid 3 RwN: ingediend door meederjarige
Medeverkrijging (lid 8)
o Art. RwN: Naturalisatie
Dmv verzoek bij de Minister van Justitie en Veiligheid
Art. 9 RwN: Gronden tot afwijzing
Art. 11 RwN: Nadere regels
- Verlies Nederlandse nationaliteit (art. 16 RwN)
o Art. 15 RwN
Procesrecht betreffende Familierecht
- Verzoekschriftprocedures (artt. 808-813 Rv)
- Relatieve competentie welke rechter?
o Kinderrechter, kantonrechter, rechtbank (art. 362 t/m 369 Rv)
- Hoger beroep (art. 806 Rv)
o Termijn 3 maanden
o Uitzonderingen hoger beroep (art. 807 Rv)
o Incidenteel beroep mogelijk na verstrijken van de appeltermijn (art. 358 Rv)
- Uitspraak
