Samenvatting Politie
EXAMEN
- Open vragen (4 à 5) -> Geen peppi en kokki vragen
- Stukken cursus combineren + stellingen becommentariëren + casus
‘Moet je schrik hebben van dit examen? Nee, er zijn erger dingen in ’t leven. Er is oorlog in Oekraïne.’
INLEIDING: POLITIEFUNCTIE, POLITIEBESTEL EN POLITIERECHT
POLITIEFUNCTIE
1. Juridisch
- = institutionele functie tot bescherming en regeling van de maatschappelijke orde
o Maatschappelijke orde: regelen + beschermen
▪ Voorkomen: maatschappelijke orde verstoord
▪ Optreden: verstoring doen ophouden
- Fundamentele rechten + vrijheden mogelijk maken
➔ Institutionele functie
- Instituties = instellingen
o Politie-instellingen
▪ = ‘het systeem’
o Politie-overheden
▪ Grondregel: politie = werken onder gezag van bevoegde overheden
• Bestuurlijke overheden
o Burgemeester – provinciegouverneur – minister…
• Gerechtelijke overheden
o Opsporingsonderzoek (openbaar ministerie)
o Gerechtelijk onderzoek (onderzoeksrechter)
▪ Geen politie-overheden = dictatuur (eigen baas)
➔ Maatschappelijke orde beschermen
- Voorkomen: orde bedreigd/verstoord
- Optreden: verstoring doen ophouden
- Bijzondere doelstelling: finaliteit van politiefunctie
o Fundamentele rechten waarborgen -> verschil met politiestaat
o 2 basiswetten:
▪ WPA (Wet op het Politieambt: 5 augustus 1992)
• Artikel 1 lid 2
o Naleving + bijdrage tot bescherming individuele rechten +
vrijheden
▪ BV. betoging, Rock Werchter…
o Bijdrage tot democratische ontwikkeling maatschappij
‘wait bomma, ik draag bij tot… als ze dan nog niet van haar stoel ligt dan zeg je…’
‘Rock Werchter… ik wil daar niet naartoe, een wei dat is voor de koeien hè’
▪ WGP (Wet op de Geïntegreerde politiedienst: 7 december 1998)
• Artikel 123
1
,2. Criminologisch: RORON
- Raadgeven
o Waarom? -> potentiële slachtoffers vermijden
▪ Kans op slachtoffers = klein houden
o BV. mails om fishing te vermijden, informatie over tiger kidnapping…
- Ontraden
o Preventie -> potentiële daders afschrikken
o BV. camerabewaking, verlichting…
- Reguleren
o Er is al probleem (onveilige situatie) -> raadgeven + ontraden = te laat
o Orde herstellen
o BV. probleem op oude markt, probleemwijken…
‘Stalin had geen probleemwijken, die brandde hij plat hè’
- Onderzoeken
o = gerechtelijke taken
▪ Misdrijven/daders opsporen
▪ Bewijzen verzamelen -> daders voor strafrechter brengen (= doel)
o BV. als je lijk vindt op straat = onderzoeken
‘Dat kan Jos zijn die al veel gedronken heeft, maar het kan nog altijd Jos zijn die gevallen
is, Jos kan ook een mes in zijn buik gekregen hebben.’
- Nazorg
o Voorgaande ≠ gewerkt (onderzoek misschien wel)
o Slachtoffer = aanwezig
o Politie: sociale kaarten kennen -> in contact brengen met bevoegde instellingen
‘Politie moet het niet kunnen, het zijn geen supermannen en vrouwen’
Voorbeeld: oudejaarsavond in Brussel
- Raadgeven
o BV. zet je auto binnen en niet op straat
- Ontraden
o BV. politie op straat, camerabewaking…
- Reguleren
- Onderzoeken
o Indien het toch verkeerd loopt
- Nazorg
Politie = geweldsmonopolie
- In vredestijd
o LET OP: leger ook in oorlogstijd
▪ NIET in vredestijd -> ‘die kunnen eigenlijk niet veel’
- = geweld + monopolie
o Tot en met dodelijk geweld
o Als enige heerschap erover
- Rechtmatig geweld gebruiken
o LET OP: wettige (zelf)verdediging
- = bijzondere machtspositie
2
,Opdrachten:
- Bestuurlijke politie
o Openbare orde
o NIET: misdrijven/strafbare feiten
o Artikel 14 WPA
- Gerechtelijke politie
o Strafbare feiten (misdrijven)
o Misdrijven onderzoeken
o Gezag: openbaar ministerie/onderzoeksrechter
- Sterke armverlening
o Sterk? -> geweldsmonopolie
o = GEEN aparte bevoegdheid
Lokale + federale politie = belast met bestuurlijke + gerechtelijke opdrachten (artikel 15 WPA)
Voorbeelden:
- Je gaat naar Werchter
o Meestal: gerechtelijk in contact met politie
o Controleren op drugs, vechten…
‘Ik heb nog nooit een joint gebruikt op Werchter, maar ik ga ook niet naar Werchter hè *lacht*’
- Club Brugge speelt (uw dienaar is fan)
o Stad vrijwaren
POLITIEBESTEL = POLITIEAPPARAAT
1. Reguliere politiediensten
- Tot 1998: 3 soorten
o Gemeentepolitie (1 korps per gemeente)
o Rijkswacht
o Gerechtelijke politie
- Grote hervorming -> afschaffing bovenstaande 3
o Lokale politie
o Federale politie
2. Bijzondere politiediensten
- NIET in België -> wel in sommige landen
- GEEN algemene taak -> specifieke opdrachten
- Tot 1998: 3 soorten (mensen en goederen)
o Spoorwegpolitie
o Luchtvaartpolitie
o Zeevaartpolitie
- = enkel voor bepaald deel bevoegd
- Sinds 1998: bestaan niet meer als aparte diensten
o Geïntegreerd in federale politie
▪ LET OP: bestaan nog -> niet meer zelfstandig
o Politiebehoefte = er nog steeds
o Gevolg: uitgekleed -> nauwelijks volk
‘Premier De Croo wist niet meer dat we een zeevaartpolitie hebben’
3
, 3. Talrijke inspectiediensten
- Na WO2: wijziging in beleid van Belgische Staat
o Meer wetten over aspecten van economisch + maatschappelijk leven
o Wetten = ook strafwetten -> groei bijzonder strafrecht
▪ Gevolg: RORON = stom draaien
▪ Alles onderzoeken?! -> stijgende werklast
▪ Probleem 1: capaciteit
• Je krijgt het niet allemaal onderzocht
▪ Probleem 2: wetten zodanig complex
• Normaal politieambtenaar kan ze niet kennen
- Oplossing wetgever: eigen handhavingsapparaat
o = inspectiediensten
o Hoeveel? -> niemand weet het
Politieambtenaren Politie-overheden
Artikel 3 ten derde WPA Artikel 3 ten tweede WPA
Aantal definities die in de wet gebruikt worden = overheid die door of krachtens de wet
aangewezen is om juridische politiemaatregelen
te nemen en uit te voeren of door de
politiediensten te laten uitvoeren
/ Overheid = beslissingsmacht over juridische
beslissingsmaatregelen
Voorbeelden:
- Traject van betoging bepalen
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA
- Betoging verbieden
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA (bepaalde omstandigheden)
- Café sluiten
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA
➔ Overheid neemt beslissing + politie voert ze uit
ZEGGENSCHAP = 3 kwesties:
1. Gezag (‘wat ga ik maken?’)
- = nemen beslissingen (inzet politie + wijze van optreden)
- Individuele instructies
- Verantwoording voor optreden politie
2. Beheer (‘alle ingrediënten in huis?’)
- Wijze waarop politie taken kan uitvoeren (in staat stellen)
o BV. nieuwe paarden nodig, informaticabeveiliging…
- LET OP: zit bij overheden en niet bij politie zelf
3. Beleid
- Prioriteiten stellen -> NOOIT alles aanpakken
o Ook posterioriteiten
- Hangt samen met bovenstaande 2
4
EXAMEN
- Open vragen (4 à 5) -> Geen peppi en kokki vragen
- Stukken cursus combineren + stellingen becommentariëren + casus
‘Moet je schrik hebben van dit examen? Nee, er zijn erger dingen in ’t leven. Er is oorlog in Oekraïne.’
INLEIDING: POLITIEFUNCTIE, POLITIEBESTEL EN POLITIERECHT
POLITIEFUNCTIE
1. Juridisch
- = institutionele functie tot bescherming en regeling van de maatschappelijke orde
o Maatschappelijke orde: regelen + beschermen
▪ Voorkomen: maatschappelijke orde verstoord
▪ Optreden: verstoring doen ophouden
- Fundamentele rechten + vrijheden mogelijk maken
➔ Institutionele functie
- Instituties = instellingen
o Politie-instellingen
▪ = ‘het systeem’
o Politie-overheden
▪ Grondregel: politie = werken onder gezag van bevoegde overheden
• Bestuurlijke overheden
o Burgemeester – provinciegouverneur – minister…
• Gerechtelijke overheden
o Opsporingsonderzoek (openbaar ministerie)
o Gerechtelijk onderzoek (onderzoeksrechter)
▪ Geen politie-overheden = dictatuur (eigen baas)
➔ Maatschappelijke orde beschermen
- Voorkomen: orde bedreigd/verstoord
- Optreden: verstoring doen ophouden
- Bijzondere doelstelling: finaliteit van politiefunctie
o Fundamentele rechten waarborgen -> verschil met politiestaat
o 2 basiswetten:
▪ WPA (Wet op het Politieambt: 5 augustus 1992)
• Artikel 1 lid 2
o Naleving + bijdrage tot bescherming individuele rechten +
vrijheden
▪ BV. betoging, Rock Werchter…
o Bijdrage tot democratische ontwikkeling maatschappij
‘wait bomma, ik draag bij tot… als ze dan nog niet van haar stoel ligt dan zeg je…’
‘Rock Werchter… ik wil daar niet naartoe, een wei dat is voor de koeien hè’
▪ WGP (Wet op de Geïntegreerde politiedienst: 7 december 1998)
• Artikel 123
1
,2. Criminologisch: RORON
- Raadgeven
o Waarom? -> potentiële slachtoffers vermijden
▪ Kans op slachtoffers = klein houden
o BV. mails om fishing te vermijden, informatie over tiger kidnapping…
- Ontraden
o Preventie -> potentiële daders afschrikken
o BV. camerabewaking, verlichting…
- Reguleren
o Er is al probleem (onveilige situatie) -> raadgeven + ontraden = te laat
o Orde herstellen
o BV. probleem op oude markt, probleemwijken…
‘Stalin had geen probleemwijken, die brandde hij plat hè’
- Onderzoeken
o = gerechtelijke taken
▪ Misdrijven/daders opsporen
▪ Bewijzen verzamelen -> daders voor strafrechter brengen (= doel)
o BV. als je lijk vindt op straat = onderzoeken
‘Dat kan Jos zijn die al veel gedronken heeft, maar het kan nog altijd Jos zijn die gevallen
is, Jos kan ook een mes in zijn buik gekregen hebben.’
- Nazorg
o Voorgaande ≠ gewerkt (onderzoek misschien wel)
o Slachtoffer = aanwezig
o Politie: sociale kaarten kennen -> in contact brengen met bevoegde instellingen
‘Politie moet het niet kunnen, het zijn geen supermannen en vrouwen’
Voorbeeld: oudejaarsavond in Brussel
- Raadgeven
o BV. zet je auto binnen en niet op straat
- Ontraden
o BV. politie op straat, camerabewaking…
- Reguleren
- Onderzoeken
o Indien het toch verkeerd loopt
- Nazorg
Politie = geweldsmonopolie
- In vredestijd
o LET OP: leger ook in oorlogstijd
▪ NIET in vredestijd -> ‘die kunnen eigenlijk niet veel’
- = geweld + monopolie
o Tot en met dodelijk geweld
o Als enige heerschap erover
- Rechtmatig geweld gebruiken
o LET OP: wettige (zelf)verdediging
- = bijzondere machtspositie
2
,Opdrachten:
- Bestuurlijke politie
o Openbare orde
o NIET: misdrijven/strafbare feiten
o Artikel 14 WPA
- Gerechtelijke politie
o Strafbare feiten (misdrijven)
o Misdrijven onderzoeken
o Gezag: openbaar ministerie/onderzoeksrechter
- Sterke armverlening
o Sterk? -> geweldsmonopolie
o = GEEN aparte bevoegdheid
Lokale + federale politie = belast met bestuurlijke + gerechtelijke opdrachten (artikel 15 WPA)
Voorbeelden:
- Je gaat naar Werchter
o Meestal: gerechtelijk in contact met politie
o Controleren op drugs, vechten…
‘Ik heb nog nooit een joint gebruikt op Werchter, maar ik ga ook niet naar Werchter hè *lacht*’
- Club Brugge speelt (uw dienaar is fan)
o Stad vrijwaren
POLITIEBESTEL = POLITIEAPPARAAT
1. Reguliere politiediensten
- Tot 1998: 3 soorten
o Gemeentepolitie (1 korps per gemeente)
o Rijkswacht
o Gerechtelijke politie
- Grote hervorming -> afschaffing bovenstaande 3
o Lokale politie
o Federale politie
2. Bijzondere politiediensten
- NIET in België -> wel in sommige landen
- GEEN algemene taak -> specifieke opdrachten
- Tot 1998: 3 soorten (mensen en goederen)
o Spoorwegpolitie
o Luchtvaartpolitie
o Zeevaartpolitie
- = enkel voor bepaald deel bevoegd
- Sinds 1998: bestaan niet meer als aparte diensten
o Geïntegreerd in federale politie
▪ LET OP: bestaan nog -> niet meer zelfstandig
o Politiebehoefte = er nog steeds
o Gevolg: uitgekleed -> nauwelijks volk
‘Premier De Croo wist niet meer dat we een zeevaartpolitie hebben’
3
, 3. Talrijke inspectiediensten
- Na WO2: wijziging in beleid van Belgische Staat
o Meer wetten over aspecten van economisch + maatschappelijk leven
o Wetten = ook strafwetten -> groei bijzonder strafrecht
▪ Gevolg: RORON = stom draaien
▪ Alles onderzoeken?! -> stijgende werklast
▪ Probleem 1: capaciteit
• Je krijgt het niet allemaal onderzocht
▪ Probleem 2: wetten zodanig complex
• Normaal politieambtenaar kan ze niet kennen
- Oplossing wetgever: eigen handhavingsapparaat
o = inspectiediensten
o Hoeveel? -> niemand weet het
Politieambtenaren Politie-overheden
Artikel 3 ten derde WPA Artikel 3 ten tweede WPA
Aantal definities die in de wet gebruikt worden = overheid die door of krachtens de wet
aangewezen is om juridische politiemaatregelen
te nemen en uit te voeren of door de
politiediensten te laten uitvoeren
/ Overheid = beslissingsmacht over juridische
beslissingsmaatregelen
Voorbeelden:
- Traject van betoging bepalen
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA
- Betoging verbieden
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA (bepaalde omstandigheden)
- Café sluiten
o Politie: NEE
o Burgemeester: JA
➔ Overheid neemt beslissing + politie voert ze uit
ZEGGENSCHAP = 3 kwesties:
1. Gezag (‘wat ga ik maken?’)
- = nemen beslissingen (inzet politie + wijze van optreden)
- Individuele instructies
- Verantwoording voor optreden politie
2. Beheer (‘alle ingrediënten in huis?’)
- Wijze waarop politie taken kan uitvoeren (in staat stellen)
o BV. nieuwe paarden nodig, informaticabeveiliging…
- LET OP: zit bij overheden en niet bij politie zelf
3. Beleid
- Prioriteiten stellen -> NOOIT alles aanpakken
o Ook posterioriteiten
- Hangt samen met bovenstaande 2
4
