Epidemiologie
1. INTRODUCTIE EN DEFINITIES
INTRODUCTIE
Epidemiologie = bestuderen van populaties
• Geneeskunde → kijken naar gezondheid en ziektes van individuen
• Belangrijk voor het ondersteunen van gezondheid → kijken hoe we de overheid en beleid
kunnen inzetten → epidemiologische gegevens nodig
• Essentiële doelstelling: bevolkingsgezondheid gaan verbeteren
o Problemen beschrijven
o Wie is er onderhevig? → hoe groot is het probleem?
o Tijdsaspect, tijdsevolutie
DEFINITIE
Epidemiologie = de studie van enerzijds de distributie (verdeling ziekte en gezondheid) en anderzijds
de determinanten ervan (bepaalde factoren van het voorkomen van die gezondheidsaspecten)
2 grote aspecten:
• Distributie
o Beschrijvend aspect
o Wat is de frequentie? → nog niet verklaren
o Gebruik van frequentiematen
• Verklaring
o Relatie bekijken met onderliggende determinanten
o Verschillen verklaren → bv. tussen landen of bevolkingsgroepen
o Gebruik van associatiematen
,HISTORISCH VOORBEELD
Dr. John Snow
• Piek van cholera in bepaalde wijken in Londen → onderzoek gedaan om verklaring te vinden
• Het had te maken met de besmetting van de watervoorziening → link met waar het het
meeste voorkwam
Roken en longkanker
• Roken is een oorzakelijke factor voor longkanker
• Eerste indicaties waren indirect
• Eerst deed men case-controle studies
o Studie waarbij je groep mensen met longkanker selecteert en een vergelijkbare
groep zonder longkanker om zo te bekijken hoeveel ervan rokers zijn
• Cohortstudie
o Groep opvolgen in de tijd (prospectief)
• Survival curve → vaak gebruikt om sterfte aan te tonen
o Men start met 100%
o Kijken hoeveel de curve daalt tov de tijd
o Zo zag men dat de rokers vroeger stierven dan de niet-rokers
• Dosis-respons relatie
FACTORS OF INTREST
• Persoonlijke factoren
o Demografische factoren: leeftijd, geslacht
o Socio-economische factoren: opleiding
• Biologische factoren
• Levensstijl factoren: roken, alcohol, onvoldoende beweging
• Omgevingsfactoren
• Tijdsfactoren: hoe de zaken veranderen doorheen de tijd
Vaak interacties tussen factoren → factoren beïnvloeden elkaar
Voorbeeld: astma
• Frequentie meten
• Onderliggende determinanten?
• Omgevingsfactoren?
• Factoren gaan elkaar versterken = synergistisch effect
, INTERACTIE
Bv. roken en asbest verhogen allebei het risico → samen voorkomen = nog een groter risico
IMPACT
We kunnen veel vragen rond ziekte en gezondheid beantwoorden
• Oorsprong?
• Hoe zit het met het detecteren? → er zijn daar specifieke testen voor
• Prognostische vraagstukken → welke factoren zijn er onderliggend aan het verder verloop?
• Therapeutische vraagstukken → welke behandeling zorgt voor het positief effect?
• Vergelijking doen
o Observatieve studie → puur observeren en vergelijken
o Experimenteel onderzoek → als onderzoeker tussenkomen voor een interventie
▪ Bv. bij hypertensie
▪ Dieet testen om te zien hoe je die hypertensie kan laten verbeteren
o Natuurlijke experimenten → geen actieve tussenkomst, koppelen aan een
experiment die zich sowieso natuurlijk zal voordoen
▪ Bv. bij de pandemie → grote maatregelen genomen door overheid en niet als
onderzoeker
▪ Bv. bij een natuurramp
Belangrijk voor gezondheidspromotie en preventieve gezondheidszorg
Er zijn verschillende domeinen
Voorkomen uitbraken en indien die er zijn ze proberen onder controle te houden
1. INTRODUCTIE EN DEFINITIES
INTRODUCTIE
Epidemiologie = bestuderen van populaties
• Geneeskunde → kijken naar gezondheid en ziektes van individuen
• Belangrijk voor het ondersteunen van gezondheid → kijken hoe we de overheid en beleid
kunnen inzetten → epidemiologische gegevens nodig
• Essentiële doelstelling: bevolkingsgezondheid gaan verbeteren
o Problemen beschrijven
o Wie is er onderhevig? → hoe groot is het probleem?
o Tijdsaspect, tijdsevolutie
DEFINITIE
Epidemiologie = de studie van enerzijds de distributie (verdeling ziekte en gezondheid) en anderzijds
de determinanten ervan (bepaalde factoren van het voorkomen van die gezondheidsaspecten)
2 grote aspecten:
• Distributie
o Beschrijvend aspect
o Wat is de frequentie? → nog niet verklaren
o Gebruik van frequentiematen
• Verklaring
o Relatie bekijken met onderliggende determinanten
o Verschillen verklaren → bv. tussen landen of bevolkingsgroepen
o Gebruik van associatiematen
,HISTORISCH VOORBEELD
Dr. John Snow
• Piek van cholera in bepaalde wijken in Londen → onderzoek gedaan om verklaring te vinden
• Het had te maken met de besmetting van de watervoorziening → link met waar het het
meeste voorkwam
Roken en longkanker
• Roken is een oorzakelijke factor voor longkanker
• Eerste indicaties waren indirect
• Eerst deed men case-controle studies
o Studie waarbij je groep mensen met longkanker selecteert en een vergelijkbare
groep zonder longkanker om zo te bekijken hoeveel ervan rokers zijn
• Cohortstudie
o Groep opvolgen in de tijd (prospectief)
• Survival curve → vaak gebruikt om sterfte aan te tonen
o Men start met 100%
o Kijken hoeveel de curve daalt tov de tijd
o Zo zag men dat de rokers vroeger stierven dan de niet-rokers
• Dosis-respons relatie
FACTORS OF INTREST
• Persoonlijke factoren
o Demografische factoren: leeftijd, geslacht
o Socio-economische factoren: opleiding
• Biologische factoren
• Levensstijl factoren: roken, alcohol, onvoldoende beweging
• Omgevingsfactoren
• Tijdsfactoren: hoe de zaken veranderen doorheen de tijd
Vaak interacties tussen factoren → factoren beïnvloeden elkaar
Voorbeeld: astma
• Frequentie meten
• Onderliggende determinanten?
• Omgevingsfactoren?
• Factoren gaan elkaar versterken = synergistisch effect
, INTERACTIE
Bv. roken en asbest verhogen allebei het risico → samen voorkomen = nog een groter risico
IMPACT
We kunnen veel vragen rond ziekte en gezondheid beantwoorden
• Oorsprong?
• Hoe zit het met het detecteren? → er zijn daar specifieke testen voor
• Prognostische vraagstukken → welke factoren zijn er onderliggend aan het verder verloop?
• Therapeutische vraagstukken → welke behandeling zorgt voor het positief effect?
• Vergelijking doen
o Observatieve studie → puur observeren en vergelijken
o Experimenteel onderzoek → als onderzoeker tussenkomen voor een interventie
▪ Bv. bij hypertensie
▪ Dieet testen om te zien hoe je die hypertensie kan laten verbeteren
o Natuurlijke experimenten → geen actieve tussenkomst, koppelen aan een
experiment die zich sowieso natuurlijk zal voordoen
▪ Bv. bij de pandemie → grote maatregelen genomen door overheid en niet als
onderzoeker
▪ Bv. bij een natuurramp
Belangrijk voor gezondheidspromotie en preventieve gezondheidszorg
Er zijn verschillende domeinen
Voorkomen uitbraken en indien die er zijn ze proberen onder controle te houden
