Samenvatting Personality Disorders Mental Health 20-10-2014
Persoonlijkheidsstoornissen algemeen
Leerdoelen
1. Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen en de meest belangrijke eigenschappen?
Er zijn 3 clusters:
[A] eigenaardig: paranoïde, schizoïde en schizotypisch
[B] dramatisch/emotioneel: borderline, antisociaal, narcistisch en theatraal
[C] angstig: ontwijkend, afhankelijk en obsessief compulsief
PDs zijn:
- aanhoudend, starre gedachtenpatronen
- polythetische classificatie, een groep eigenschappen waarbij niet elke eigenschap bij iedereen hoeft
voor te komen
- ego-syntoon, het hoort bij de persoon voor hun gevoel, waardoor het moeilijk te erkennen en
behandelen is. Vaak komt iemand met een PD bij een therapeut vanwege de gevolgen, niet vanwege
de oorzaak, de PD zelf.
3 P's:
Pathologisch -> abnormaal vergeleken met de norm
Persistent -> langdurig
Pervasief -> op verschillende gebieden (werk, thuis, hobby)
Davey -> Personality Disorders
- persoonlijkheid = globale term die beschrijft hoe we omgaan en ons aanpassen aan verschillende
levensgebeurtenissen
- de persoonlijkheid is redelijk aanhoudend, maar de meeste mensen evolueren door ervaringen en
leren nieuwe effectieve manieren om zich aan te passen aan eisen van het leven
- PDs: sommige mensen hebben een ingesleten en onveranderlijke manier van omgaan met
levensveranderingen. Ze passen zelfden hun responsies aan of leren zelden nieuwe responsies. Ze
gaan om met levensgebeurtenissen op een vaste, onveranderlijke manier, ook al zijn er mal-
adaptieve gevolgen. Ze veroorzaken vaak emotionele stress bij zichzelf en hun omgeving.
- Kenmerkende eigenschappen van PDs
(1) langdurig patroon van gedrag dat afwijkt van verwachtingen binnen de cultuur
(2) geassocieerd met een ongewone manier om gebeurtenissen te interpreteren, onvoorspelbare
stemmingswisselingen of impulsief gedrag
(3) het resulteert in beperkingen in sociaal- en beroepsmatig functioneren
(4) het zijn stabiele patronen van gedrag die terug te voeren zijn naar de adolescentie of vroege
jeugd
- De twee meest bekende PDs zijn BPD en ASPD.
BPD; grote en regelmatige stemmingswisselingen, impulsiviteit, woedeuitbarstingen en een
onstabiel zelfbeeld
ASPD; chronische onverschilligheid over de gevoelens en rechten van anderen, een gebrek aan
spijt, impulsiviteit en najagen van eigen doelen ten koste van alles (vaak gelabeled als sociopaten of
psychopaten).
- As II in DSM IV -> langdurig, pervasief en inflexibel patroon van gedrag . Mensen met PDs
ontkennen vaak hun eigen stoornis, begrijpen vaak niet dat hun gedrag ongewoon is. Daarom zijn
PDs erg moeilijk te behandelen, omdat het gaat om een ingesleten manier van denken en gedragen.
- Er is veel co morbiditeit met As I stoornissen (vooral depressie en angststoornissen). Co morbiditeit
,maakt as I stoornissen moeilijker te behandelen
- Er zijn 10 individuele PDs in de DSM IV verdeeld over 3 clusters
(1) odd/exentric PDs
(2) Dramatic/emotional PDs
(3) anxious/fearful PDs
- PDs ontstaan gewoonlijk in de jeugd en blijven aanhouden. Sommigen denken dat PDs geen
discrete stoornissen zijn, maar dimensionele extremen van de normale persoonlijkheid. Hier is wat
bewijs voor, zoals het 5-factor model.
- Een andere moeilijkheid aan PDs is dat er veel symptomen overlappen, waardoor er een neiging is
om meerdere PDs bij één persoon te diagnosticeren. Met de DSM is het mogelijk een erg heterogene
groep te diagnosticeren met dezelfde stoornis.
- Mensen met PDs ervaren ongetwijfeld veel extremen van onrust, hebben moeilijkheden in
beroepsmatig en sociaal functioneren en gedragen zich op een manier die onrust voor henzelf en
anderen kan veroorzaken. Daarom is klinische interventie sowieso belangrijk.
CLUSTER A vreemd/excentriek
Stoornis en Definitie Belangrijkste Kerneigenschapp Etiologische Belangrijkste
prevalentie DSM criteria en theorieën vormen van
behandeling
Paranoïde Langdurig Verdenkt Externe Psychodynamisc Medicatie
PD patroon van anderen ervan attributiestijl, he aanpak (antipsychotica)
(2.5-4.4%) wantrouwen hen kwaad te waarbij anderen Schizofrenie- Psychodynamisc
en doen of te de schuld krijgen spectrum he therapieën
achterdocht bedriegen Komt vaker voor stoornis
jegens Leest bij vrouwen dan
anderen verborgen mannen
bedreigende
betekenis in
onduidelijke
opmerkingen
Draagt
voortdurend
wrok
Schizoïde PD Eenlingen Verlangt niet Zou gelinkt Psychodynamisc Medicatie
(1.7-3.1%) die weinig naar- en geniet kunnen zijn aan he aanpak (antipsychotica)
hechte niet van autisme in de Schizofrenie- Psychodynamisc
relaties relaties jeugd spectrum he therapieën
hebben en Kiest voor stoornis
geen activiteiten die
normale alleen zijn
emoties Toont
kunnen emotionele
tonen koelheid en
onbetrokkenh
eid
Schizotypisc Excentriek Vreemde Vrouwen meer Schizofrenie- Medicatie
he PD (0.6- gedrag, overtuigingen positieve spectrum (antipsychotica)
3%) gekenmerkt of magisch symptomen en stoornis
door denken dat mannen meer
, vreemde gedrag negatieve
patronen beïnvloedt Hoge co
van denken Ongewone morbiditeit met
en perceptuele andere PDs
communicer ervaringen (ontwijkend en
en Vreemd paranoÏde
denken en vooral)
praten Genetische- en
Overmatige gedrags-links met
sociale angst schizofrenie
die niet Aandacht- en
afneemt bij geheugen
bekenden problemen gelijk
aan schizofrenie
Abnormaliteiten
in frontale en
temporale
kwabben en
vergrootte
ventrikels, zoals
bij schizofrenie
CLUSTER B dramatisch/emotioneel
Stoornis Definitie Belangrijkste Kerneigenschapp Etiologische Belangrijkste
en DSM criteria en theorieën vormen van
prevalent behandeling
ie
Antisocial Pervasief Niet houden 50-70% van de Verband met Medicatie
e PD patroon van het aan sociale mannen in de conduct (atypische
(0.7-3.6%) schenden van normen gevangenis heeft disorder in de antipsychotica)
rechten van Bedriegen en ASPD jeugd CBT
anderen. liegen De beste Familiaire Schema
Impuslief, Roekelooshei voorspeller is een factoren therapie
onverantwoorde d voor diagnose van Kindermisbruik, Psychodynamis
lijk en oneerlijk veiligheid van 'conduct disorder' conflict en che therapie
gedrag henzelf en (gedragsstoornis) verwaarlozing Reasoning and
anderen in de jeugd Dysfunctionele rehabilitation
Gebrek aan Hoge prevalentie cognitieve treatment
spijt/geweten ASPD bij ouders schema's (R&R)
van mensen met Psychologische
ASPD en neurologisce
Er is een factoren
genetische
component
(hogere
prevalentie in MZ
dan DZ
Persoonlijkheidsstoornissen algemeen
Leerdoelen
1. Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen en de meest belangrijke eigenschappen?
Er zijn 3 clusters:
[A] eigenaardig: paranoïde, schizoïde en schizotypisch
[B] dramatisch/emotioneel: borderline, antisociaal, narcistisch en theatraal
[C] angstig: ontwijkend, afhankelijk en obsessief compulsief
PDs zijn:
- aanhoudend, starre gedachtenpatronen
- polythetische classificatie, een groep eigenschappen waarbij niet elke eigenschap bij iedereen hoeft
voor te komen
- ego-syntoon, het hoort bij de persoon voor hun gevoel, waardoor het moeilijk te erkennen en
behandelen is. Vaak komt iemand met een PD bij een therapeut vanwege de gevolgen, niet vanwege
de oorzaak, de PD zelf.
3 P's:
Pathologisch -> abnormaal vergeleken met de norm
Persistent -> langdurig
Pervasief -> op verschillende gebieden (werk, thuis, hobby)
Davey -> Personality Disorders
- persoonlijkheid = globale term die beschrijft hoe we omgaan en ons aanpassen aan verschillende
levensgebeurtenissen
- de persoonlijkheid is redelijk aanhoudend, maar de meeste mensen evolueren door ervaringen en
leren nieuwe effectieve manieren om zich aan te passen aan eisen van het leven
- PDs: sommige mensen hebben een ingesleten en onveranderlijke manier van omgaan met
levensveranderingen. Ze passen zelfden hun responsies aan of leren zelden nieuwe responsies. Ze
gaan om met levensgebeurtenissen op een vaste, onveranderlijke manier, ook al zijn er mal-
adaptieve gevolgen. Ze veroorzaken vaak emotionele stress bij zichzelf en hun omgeving.
- Kenmerkende eigenschappen van PDs
(1) langdurig patroon van gedrag dat afwijkt van verwachtingen binnen de cultuur
(2) geassocieerd met een ongewone manier om gebeurtenissen te interpreteren, onvoorspelbare
stemmingswisselingen of impulsief gedrag
(3) het resulteert in beperkingen in sociaal- en beroepsmatig functioneren
(4) het zijn stabiele patronen van gedrag die terug te voeren zijn naar de adolescentie of vroege
jeugd
- De twee meest bekende PDs zijn BPD en ASPD.
BPD; grote en regelmatige stemmingswisselingen, impulsiviteit, woedeuitbarstingen en een
onstabiel zelfbeeld
ASPD; chronische onverschilligheid over de gevoelens en rechten van anderen, een gebrek aan
spijt, impulsiviteit en najagen van eigen doelen ten koste van alles (vaak gelabeled als sociopaten of
psychopaten).
- As II in DSM IV -> langdurig, pervasief en inflexibel patroon van gedrag . Mensen met PDs
ontkennen vaak hun eigen stoornis, begrijpen vaak niet dat hun gedrag ongewoon is. Daarom zijn
PDs erg moeilijk te behandelen, omdat het gaat om een ingesleten manier van denken en gedragen.
- Er is veel co morbiditeit met As I stoornissen (vooral depressie en angststoornissen). Co morbiditeit
,maakt as I stoornissen moeilijker te behandelen
- Er zijn 10 individuele PDs in de DSM IV verdeeld over 3 clusters
(1) odd/exentric PDs
(2) Dramatic/emotional PDs
(3) anxious/fearful PDs
- PDs ontstaan gewoonlijk in de jeugd en blijven aanhouden. Sommigen denken dat PDs geen
discrete stoornissen zijn, maar dimensionele extremen van de normale persoonlijkheid. Hier is wat
bewijs voor, zoals het 5-factor model.
- Een andere moeilijkheid aan PDs is dat er veel symptomen overlappen, waardoor er een neiging is
om meerdere PDs bij één persoon te diagnosticeren. Met de DSM is het mogelijk een erg heterogene
groep te diagnosticeren met dezelfde stoornis.
- Mensen met PDs ervaren ongetwijfeld veel extremen van onrust, hebben moeilijkheden in
beroepsmatig en sociaal functioneren en gedragen zich op een manier die onrust voor henzelf en
anderen kan veroorzaken. Daarom is klinische interventie sowieso belangrijk.
CLUSTER A vreemd/excentriek
Stoornis en Definitie Belangrijkste Kerneigenschapp Etiologische Belangrijkste
prevalentie DSM criteria en theorieën vormen van
behandeling
Paranoïde Langdurig Verdenkt Externe Psychodynamisc Medicatie
PD patroon van anderen ervan attributiestijl, he aanpak (antipsychotica)
(2.5-4.4%) wantrouwen hen kwaad te waarbij anderen Schizofrenie- Psychodynamisc
en doen of te de schuld krijgen spectrum he therapieën
achterdocht bedriegen Komt vaker voor stoornis
jegens Leest bij vrouwen dan
anderen verborgen mannen
bedreigende
betekenis in
onduidelijke
opmerkingen
Draagt
voortdurend
wrok
Schizoïde PD Eenlingen Verlangt niet Zou gelinkt Psychodynamisc Medicatie
(1.7-3.1%) die weinig naar- en geniet kunnen zijn aan he aanpak (antipsychotica)
hechte niet van autisme in de Schizofrenie- Psychodynamisc
relaties relaties jeugd spectrum he therapieën
hebben en Kiest voor stoornis
geen activiteiten die
normale alleen zijn
emoties Toont
kunnen emotionele
tonen koelheid en
onbetrokkenh
eid
Schizotypisc Excentriek Vreemde Vrouwen meer Schizofrenie- Medicatie
he PD (0.6- gedrag, overtuigingen positieve spectrum (antipsychotica)
3%) gekenmerkt of magisch symptomen en stoornis
door denken dat mannen meer
, vreemde gedrag negatieve
patronen beïnvloedt Hoge co
van denken Ongewone morbiditeit met
en perceptuele andere PDs
communicer ervaringen (ontwijkend en
en Vreemd paranoÏde
denken en vooral)
praten Genetische- en
Overmatige gedrags-links met
sociale angst schizofrenie
die niet Aandacht- en
afneemt bij geheugen
bekenden problemen gelijk
aan schizofrenie
Abnormaliteiten
in frontale en
temporale
kwabben en
vergrootte
ventrikels, zoals
bij schizofrenie
CLUSTER B dramatisch/emotioneel
Stoornis Definitie Belangrijkste Kerneigenschapp Etiologische Belangrijkste
en DSM criteria en theorieën vormen van
prevalent behandeling
ie
Antisocial Pervasief Niet houden 50-70% van de Verband met Medicatie
e PD patroon van het aan sociale mannen in de conduct (atypische
(0.7-3.6%) schenden van normen gevangenis heeft disorder in de antipsychotica)
rechten van Bedriegen en ASPD jeugd CBT
anderen. liegen De beste Familiaire Schema
Impuslief, Roekelooshei voorspeller is een factoren therapie
onverantwoorde d voor diagnose van Kindermisbruik, Psychodynamis
lijk en oneerlijk veiligheid van 'conduct disorder' conflict en che therapie
gedrag henzelf en (gedragsstoornis) verwaarlozing Reasoning and
anderen in de jeugd Dysfunctionele rehabilitation
Gebrek aan Hoge prevalentie cognitieve treatment
spijt/geweten ASPD bij ouders schema's (R&R)
van mensen met Psychologische
ASPD en neurologisce
Er is een factoren
genetische
component
(hogere
prevalentie in MZ
dan DZ
