Deel 3 Gerechtelijk recht
1. De gerechtelijke organisatie
De rechterlijke functie wordt uitgeoefend door verschillende soorten
rechtscolleges:
1.1 Gewone rechtscolleges
Hoven
Rechtbanken
de rechtelijke macht
1.1.1 Indeling van de gewone rechtscolleges op basis van hun
territoriale bevoegdheid
Vredegerecht: kanton
Politierechtbanken + rechtbanken van eerste aanleg: gerechtelijk
arrondissement
Iedere rechtbank van eerste aanleg bestaat uit zijn beurt uit
de burgerlijke rechtbank
de correctionele rechtbank
de jeugdrechtbank
de familierechtbank
de strafuitvoeringsrechtbank.
België is opgedeeld in 5 rechtsgebieden
1. de arbeidsrechtbank
2. de ondernemingsrechtbank
3. hof van beroep
4. arbeidshof
In elke provincie en in Brussel is er een hof van assisen.
Er is 1 Hof van Cassatie voor heel het land.
1.1.2 Indeling van de gewone rechtscolleges op basis van hun
materiële bevoegdheid
1.1.2.1 De strafgerechten en strafuitvoeringsrechtbank
De strafgerechten doen uitspraak over misdrijven
(foutieve gedragingen die door de wet strafbaar zijn gesteld)
Welk strafgerecht precies bevoegd is, hangt af van het soort misdrijf dat
werd gepleegd:
,De bevoegdheid voor het bestraffen van misdrijven ligt in principe bij de
correctionele rechtbank.
Daar bestaan echter twee belangrijke uitzonderingen op
1. Criminele zaken komen voor bij het Hof van Assisen, het gaat om zeer
ernstige misdrijven:
Misdrijven waarop levenslange gevangenissstraf is gesteld (bv.
moord)
Doodslag
Foltering met de dood tot gevolg
Aantasting van seksuele integriteit/verkrachting met de dood tot
gevolg
Gijzeling met de dood tot gevolg
2. Verkeer gerelateerde misdrijven komen voor bij de politierechtbank.
Dat geldt ook voor ernstige verkeersmisdrijven, die bv. de dood van
een slachtoffer tot gevolg hebben.
De strafuitvoeringsrechtbanken
zijn bevoegd voor alle beslissingen die een wezenlijke wijziging
inhouden van de duur of van de aard van een vrijheidsstraf of van een
interneringsmaatregel
Zo beslissen zij onder meer over voorwaardelijke invrijheidstelling,
elektronisch toezicht en beperkte detentie.
In de toekomst nemen zij ook de taken over van de
probatiecommissies.
Tegen een uitspraak van de strafuitvoeringsrechtbank is geen beroep
mogelijk, enkel cassatie.
, 1.1.2.2 De arbeidsgerechten
= de arbeidsrechtbanken en in beroep de arbeidshoven
doen uitspraak in geschillen m.b.t. arbeidsrecht en sociale
zekerheidsrecht
geschillen tussen
werkgevers en werknemers
conflicten m.b.t. pesten op het werk
problemen ivm sociale zekerheid
Daarnaast zijn de arbeidsgerechten ook nog bevoegd voor collectieve
schuldenregelingen.
1.1.2.3 De Ondernemingsrechtbank
Vroeger was het de rechtbank van koophandel
doet onder meer uitspraak in geschillen tussen of met ondernemingen
Handelaars
vrije beroepen
rechtspersonen
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid
Over zaken m.b.t. intellectuele eigendom, marktpraktijken en
faillissementen.
Wenst men tegen dergelijke uitspraken in beroep te gaan, dan moet men
dat doen bij het Hof van Beroep.
1.1.2.4 De ‘burgerlijke’ rechtscolleges
behandelen alle geschillen over burgerlijke en politieke rechten die
niet aan andere (gewone of administratieve) rechtscolleges zijn
opgedragen
vordering = eis, die voor de rechter wordt gebracht
in eerste aanleg = voor de eerste keer
1. De gerechtelijke organisatie
De rechterlijke functie wordt uitgeoefend door verschillende soorten
rechtscolleges:
1.1 Gewone rechtscolleges
Hoven
Rechtbanken
de rechtelijke macht
1.1.1 Indeling van de gewone rechtscolleges op basis van hun
territoriale bevoegdheid
Vredegerecht: kanton
Politierechtbanken + rechtbanken van eerste aanleg: gerechtelijk
arrondissement
Iedere rechtbank van eerste aanleg bestaat uit zijn beurt uit
de burgerlijke rechtbank
de correctionele rechtbank
de jeugdrechtbank
de familierechtbank
de strafuitvoeringsrechtbank.
België is opgedeeld in 5 rechtsgebieden
1. de arbeidsrechtbank
2. de ondernemingsrechtbank
3. hof van beroep
4. arbeidshof
In elke provincie en in Brussel is er een hof van assisen.
Er is 1 Hof van Cassatie voor heel het land.
1.1.2 Indeling van de gewone rechtscolleges op basis van hun
materiële bevoegdheid
1.1.2.1 De strafgerechten en strafuitvoeringsrechtbank
De strafgerechten doen uitspraak over misdrijven
(foutieve gedragingen die door de wet strafbaar zijn gesteld)
Welk strafgerecht precies bevoegd is, hangt af van het soort misdrijf dat
werd gepleegd:
,De bevoegdheid voor het bestraffen van misdrijven ligt in principe bij de
correctionele rechtbank.
Daar bestaan echter twee belangrijke uitzonderingen op
1. Criminele zaken komen voor bij het Hof van Assisen, het gaat om zeer
ernstige misdrijven:
Misdrijven waarop levenslange gevangenissstraf is gesteld (bv.
moord)
Doodslag
Foltering met de dood tot gevolg
Aantasting van seksuele integriteit/verkrachting met de dood tot
gevolg
Gijzeling met de dood tot gevolg
2. Verkeer gerelateerde misdrijven komen voor bij de politierechtbank.
Dat geldt ook voor ernstige verkeersmisdrijven, die bv. de dood van
een slachtoffer tot gevolg hebben.
De strafuitvoeringsrechtbanken
zijn bevoegd voor alle beslissingen die een wezenlijke wijziging
inhouden van de duur of van de aard van een vrijheidsstraf of van een
interneringsmaatregel
Zo beslissen zij onder meer over voorwaardelijke invrijheidstelling,
elektronisch toezicht en beperkte detentie.
In de toekomst nemen zij ook de taken over van de
probatiecommissies.
Tegen een uitspraak van de strafuitvoeringsrechtbank is geen beroep
mogelijk, enkel cassatie.
, 1.1.2.2 De arbeidsgerechten
= de arbeidsrechtbanken en in beroep de arbeidshoven
doen uitspraak in geschillen m.b.t. arbeidsrecht en sociale
zekerheidsrecht
geschillen tussen
werkgevers en werknemers
conflicten m.b.t. pesten op het werk
problemen ivm sociale zekerheid
Daarnaast zijn de arbeidsgerechten ook nog bevoegd voor collectieve
schuldenregelingen.
1.1.2.3 De Ondernemingsrechtbank
Vroeger was het de rechtbank van koophandel
doet onder meer uitspraak in geschillen tussen of met ondernemingen
Handelaars
vrije beroepen
rechtspersonen
organisaties zonder rechtspersoonlijkheid
Over zaken m.b.t. intellectuele eigendom, marktpraktijken en
faillissementen.
Wenst men tegen dergelijke uitspraken in beroep te gaan, dan moet men
dat doen bij het Hof van Beroep.
1.1.2.4 De ‘burgerlijke’ rechtscolleges
behandelen alle geschillen over burgerlijke en politieke rechten die
niet aan andere (gewone of administratieve) rechtscolleges zijn
opgedragen
vordering = eis, die voor de rechter wordt gebracht
in eerste aanleg = voor de eerste keer
